Τα επόμενα βήματα που πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα στον Σεπτέμβριο και περιλαμβάνουν πιστοποιήσεις και ελέγχους των οροσήμων και των στόχων, ώστε να υποβληθεί το τελικό αίτημα των 6,5 δισ. ευρώ στα τέλη Σεπτεμβρίου, περιγράφει ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας Νίκος Παπαθανάσης σε συνέντευξή του στο Insider στο πλαίσιο της ΔΕΘ. Εξηγεί πως η χώρα έμαθε να πετυχαίνει στόχους και ορόσημα και να υλοποιεί μεταρρυθμίσεις και αυτή την εμπειρία θα τη χρειασθεί πάρα πολύ για την επόμενη ημέρα.
Περιγράφει τα τρία ταμεία που ξεκινούν με κλιματικό αποτύπωμα και έχουν αξία 9 δις ευρώ, έχοντας ομοιότητες με το Ταμείο Ανάπτυξης καθώς συνδέονται με ορόσημα και στόχους. Αναφέρεται στην κρίσιμη διαπραγμάτευση για το επόμενο πολυετή προϋπολογισμό και στην ελληνική θέση να μειωθεί σε 10% το ποσοστό ευελιξίας που προτείνεται από την ΕΕ να είναι στο 25% ώστε να αποφευχθεί ένα σημαντικό μέρος των κονδυλίων να παραμένει δεσμευμένο για μεταγενέστερη χρήση και να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα.
Συνέντευξη στη Δήμητρα Καδδά:
Περάσατε ένα δύσκολο καλοκαίρι, καθώς έπρεπε να ολοκληρωθεί ένα κρίσιμο κομμάτι του Ταμείου Ανάκαμψης. Πού βρισκόμαστε σήμερα;
Ν. Παπαθανάσης: Σημασία έχει, όταν κάνεις κάτι, να δικαιώνεσαι στο τέλος ή να δικαιώνεται η χώρα. Αυτό έχει αξία.
Το Ταμείο Ανάκαμψης έκλεισε, ένα πάρα πολύ δύσκολο χρηματοδοτικό εργαλείο. Η προθεσμία ήταν η 31η Αυγούστου, όμως έχουμε ακόμη δουλειά, γιατί πρέπει να υποβάλουμε το τελευταίο αίτημα. Το αίτημα αυτό έχει ένα σκέλος περίπου 4,5 δισ. ευρώ από επιδοτήσεις και 2 δισ. ευρώ από το σκέλος των δανείων, συνολικά δηλαδή 6,5 δισ. ευρώ.
Αντιλαμβάνεστε επομένως πως οι πιστοποιήσεις και οι έλεγχοι που θα γίνουν μέσα σε αυτόν τον μήνα, ώστε να μπορέσουμε να υποβάλουμε το αίτημα στα τέλη Σεπτεμβρίου, είναι εξαιρετικά κρίσιμοι.
Αυτό που κρατώ από όλη αυτή την υπόθεση του Ταμείου Ανάκαμψης είναι ότι η χώρα έμαθε να πετυχαίνει στόχους και ορόσημα και να υλοποιεί μεταρρυθμίσεις. Αυτή την εμπειρία τη χρειαζόμαστε πάρα πολύ για την επόμενη ημέρα.
Έχετε, λοιπόν, ακόμη μια διαδικασία μπροστά σας για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος. Πιστεύετε ότι θα ολοκληρωθεί χωρίς να χάσουμε ούτε ένα ευρώ;
Ν. Παπαθανάσης: Ναι. Αυτό έχουμε πει από πέρυσι. Τότε η αντιπολίτευση έλεγε ότι θα χάναμε χρήματα. Στην πορεία είδε ότι δεν θα χάσουμε χρήματα και πλέον μιλά για απεντάξεις, αλλά ξεχνά να αναφέρει τις εντάξεις που πραγματοποιούμε στο πρόγραμμα.
Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι ένα πρόγραμμα που προβλέπει αναθεωρήσεις. Εάν ένα έργο δεν μπορεί να ολοκληρωθεί εντός του χρονικού ορίου, μπορούμε να το μεταφέρουμε σε άλλο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο και να εντάξουμε άλλα εθνικά έργα, τα οποία διαφορετικά θα πληρώναμε από εθνικούς πόρους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι έργα ύψους 600 εκατ. ευρώ στη Θεσσαλία μετά τον Daniel, τα οποία διαφορετικά θα πλήρωνε ο Έλληνας φορολογούμενος. Τα μεταφέραμε στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Το αποτέλεσμα είναι αυτό που μετράει: δεν θα χάσουμε ούτε ένα ευρώ και η Ελλάδα πέτυχε πάρα πολλά. Βλέπουμε ανακαινίσεις νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας, νέα λεωφορεία και προγράμματα κοινωνικής συνοχής. Το «Σπίτι μου ΙΙ» είχε μεγάλο αντίκτυπο, καθώς περίπου 14.100 οικογένειες αγόρασαν σπίτι.
Η γνώση και η εμπειρία που αποκτήσαμε, μαζί με τον συντονισμό που αναπτύχθηκε, αποτελούν σημαντική παρακαταθήκη για την επόμενη ημέρα, καθώς έρχονται νέα μεγάλα προγράμματα.
Ένα από αυτά είναι το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, για το οποίο είχατε συναντήσεις και εδώ, στη ΔΕΘ. Τι ακολουθεί;
Ν. Παπαθανάσης: Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο είναι 5,3 δισ. ευρώ με τον ΦΠΑ. Παράλληλα, έχουμε 1,7 δισ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και άλλα 2 δισ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης. Μιλάμε συνολικά για περίπου 9 δισ. ευρώ, δηλαδή για ένα ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο μισό σκέλος των επιδοτήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στη Διεθνή Έκθεση είχαμε αυτή τη συζήτηση, καθώς μόλις λάβαμε την έγκριση και είμαστε από τις πρώτες χώρες που την εξασφάλισαν. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό Ταμείο, το οποίο αφορά την περίοδο 2026-2032.
Ταυτόχρονα, προετοιμαζόμαστε για το κλείσιμο της διαπραγμάτευσης για τη νέα προγραμματική περίοδο.
Το Ταμείο Ανάκαμψης μάς έμαθε έναν τελείως διαφορετικό τρόπο λειτουργίας σε σχέση με το ΕΣΠΑ, καθώς συνδέει τη χρηματοδότηση με μεταρρυθμίσεις, ορόσημα και στόχους. Το ίδιο συμβαίνει και με το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Πηγαίνουμε σε μια νέα πραγματικότητα και για την επόμενη προγραμματική περίοδο που συνδέει το ΕΣΠΑ με την ΚΑΠ σε ένα ενιαίο σχέδιο;
Ν. Παπαθανάσης: Αλλάζει ο τρόπος λειτουργίας και απορρόφησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Γι' αυτό έχει μεγάλη σημασία η εμπειρία που αποκτήσαμε από το Ταμείο Ανάκαμψης: ορόσημα, μεταρρυθμίσεις και επίτευξη στόχων εντός συγκεκριμένων χρονικών ορίων.
Δεν θα έχουμε πλέον τη δυνατότητα που υπήρχε στο ΕΣΠΑ να μεταφέρουμε ένα πρόγραμμα από τη μία προγραμματική περίοδο στην άλλη.
Στο ΕΣΠΑ πετύχαμε το Ν+3 γιατί καταφέραμε ως χώρα να ανακατευθύνουμε το 10% των πόρων σε STEP, καινοτομία και νέες δράσεις καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων άμυνας, διαχείρισης υδάτων και στέγασης. Γι' αυτό εξασφαλίσαμε και έναν επιπλέον χρόνο.
Το γεγονός ότι πήραμε έναν χρόνο παραπάνω θα βελτιώσει σημαντικά την απορρόφηση και θα γλιτώσουμε εθνικούς πόρους. Ήταν μια επιτυχία που πετύχαμε πριν από τέσσερις με πέντε μήνες.
Ποιος είναι ο στόχος της Ελλάδας στη διαπραγμάτευση για τη νέα προγραμματική περίοδο;
Ν. Παπαθανάσης: Μιλάμε για περίπου 50 δισ. ευρώ. Είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό πακέτο, το οποίο θα χρηματοδοτήσει τόσο την Κοινή Αγροτική Πολιτική όσο και την πολιτική συνοχής.
Εμείς λέμε ξεκάθαρα ότι δεν θέλουμε να μειωθούν οι πόροι και χρειαζόμαστε μια ισχυρή διαπραγματευτική ομάδα. Η διαπραγμάτευση πιθανότατα θα κλείσει του χρόνου, επί ελληνικής Προεδρίας.
Γι' αυτό έχει σημασία η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός που θα υπάρχουν μετά τις εκλογές. Ένας ισχυρός πρωθυπουργός, όπως ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μπορεί να διαπραγματευτεί και να πετύχει πολλά πράγματα.
Υπάρχει, για παράδειγμα, ο όρος της ευελιξίας στο 25%, που σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος των πόρων παραμένει δεσμευμένο για μεταγενέστερη χρήση. Εμείς δεν θέλουμε αυτό το ποσοστό. Θέλουμε να περιοριστεί στο 10%, ώστε να μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε περισσότερους πόρους άμεσα.
Πιστεύετε ότι ο χρόνος των εκλογών έχει σημασία σε αυτή τη διαδικασία, δεδομένου ότι στο δεύτερο εξάμηνο του 2027 η Ελλάδα θα έχει την Προεδρία της ΕΕ και η διαπραγμάτευση θα βρίσκεται στην τελική ευθεία;
Ν. Παπαθανάσης: Προετοιμαζόμαστε για την ελληνική Προεδρία, αλλά η διαπραγμάτευση αφορά την κυβέρνηση που θα βρίσκεται τότε στην εξουσία.
Οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027, όπως έχει πει ο πρωθυπουργός. Τότε οι συμπολίτες μας θα αξιολογήσουν τι έχουμε κάνει.
Στις εκλογές ο πολίτης ψηφίζει με βάση αυτά που θέλει να δει την επόμενη τετραετία. Για να εμπιστευθεί όμως μια κυβέρνηση για την επόμενη τετραετία, πρέπει να έχει πειστεί ότι όσα είχε υποσχεθεί τα έκανε πράξη.
Εμείς θέλουμε να ολοκληρώσουμε το πρόγραμμά μας και τότε οι συμπολίτες μας θα αποφασίσουν εάν πιστεύουν ότι αυτά που λέμε θα τα κάνουμε πράξη και ότι θα είμαστε αποτελεσματικοί και στη διαπραγμάτευση.
Έχετε αποκτήσει μεγάλη εμπειρία από τη διαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης. Υπήρξαν πράγματα που στην πορεία διαπιστώσατε ότι θα μπορούσαν να γίνουν διαφορετικά; Ποιο είναι το βασικό μάθημα για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των επόμενων ευρωπαϊκών πόρων;
Ν. Παπαθανάσης: Μάθαμε πολλά από το Ταμείο Ανάκαμψης. Όταν ξεκίνησε, αντιληφθήκαμε ότι υπήρχαν συγκεκριμένα χρονικά όρια μέσα στα οποία έπρεπε να ολοκληρώσουμε τα έργα.
Μάθαμε ότι οι μεταρρυθμίσεις απαιτούν ισχυρό συντονισμό, κάτι που έκανε εξαιρετικά η Γενική Γραμματεία Συντονισμού. Μάθαμε επίσης ότι τα έργα πρέπει να βγαίνουν γρηγορότερα. Γι' αυτό αναθέσαμε διαγωνιστικές διαδικασίες στην ειδική μονάδα του Υπερταμείου, γεγονός που επιτάχυνε σημαντικά τις διαδικασίες.
Μάθαμε και κάτι ακόμη: ότι πρέπει να εμπιστευτούμε τους ορκωτούς ελεγκτές, τους μηχανικούς και τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να συμπληρώνουν το Δημόσιο και να επιταχύνονται οι διαδικασίες.
Αυτό το εφαρμόσαμε με επιτυχία. Έχουμε ορκωτούς ελεγκτές και μηχανικούς που πραγματοποιούν τις πιστοποιήσεις και έτσι κάθε έργο μπορεί να ολοκληρώνεται πολύ γρηγορότερα.
Αυτό το μάθημα από το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί την παρακαταθήκη και τη δύναμη που θα έχουμε για να διαχειριστούμε τους επόμενους πόρους.
Ιστορικά είχαμε υστέρηση και χάναμε πόρους. Τα τελευταία χρόνια, με την κυβέρνηση Μητσοτάκη, δεν χάσαμε πόρους ούτε από το ΕΣΠΑ 2014-2020 ούτε από το Ταμείο Ανάκαμψης και δεν σκοπεύουμε να χάσουμε ούτε από τα προγράμματα που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Πιστεύουμε ότι η Ελλάδα δεν δικαιούται να χάσει ούτε ένα ευρώ, μετά από τρία μνημόνια, μετά την απώλεια του 25% του ΑΕΠ της χώρας, αλλά και με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει, όπως το δημογραφικό και η φυγή Ελλήνων στο εξωτερικό εξαιτίας της οικονομικής κρίσης.
Ποιο είναι, με δυο λόγια, το αναπτυξιακό μήνυμα που θέλετε να μεταφέρετε την επομένη των εξαγγελιών της ΔΕΘ;
Ν. Παπαθανάσης: Η Ελλάδα θα συνεχίσει την αναπτυξιακή της πορεία. Θα ακολουθούμε τους ευρωπαϊκούς κανόνες και θέλουμε να συνεχίσουμε να μειώνουμε το χρέος μας, ώστε να μη μεταφέρουμε στην επόμενη γενιά τα βάρη της προηγούμενης.
Έχει μεγάλη αξία να μειώσουμε το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και να συνεχίσουμε να στηρίζουμε την επιχειρηματικότητα, ώστε να παράγεται μέρισμα. Και αυτό το μέρισμα να γίνεται όλο και μεγαλύτερο και να επιστρέφει στην κοινωνία και στην οικονομία.
