Δύο εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, αναλυτές και επενδυτές συνεχίζουν να κινούνται στη δίνη των διακυμάνσεων των διεθνών τιμών του πετρελαίου. Το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ -όπως και τα πλήγματα σε δεξαμενόπλοια και ενεργειακές υποδομές στην περιοχή του Κόλπου- είναι ο μεγάλος «πονοκέφαλος» που ούτε η αποδέσμευση ποσοτήτων -ρεκόρ από τα διεθνή στρατηγικά αποθέματα δεν κατάφερε να ανακουφίσει.
Οι επενδυτές αναζητούν ενδείξεις για τον χρονικό ορίζοντα εντός του οποίου θα μπορούσε να τερματιστεί η σύγκρουση, με την αξιοπιστία των δηλώσεων του Αμερικανού Προέδρου να βαίνει μειούμενη. Τα σενάρια για τη διάρκεια και την πιθανή έκβαση της σύγκρουσης δίνουν και παίρνουν, η αλήθεια όμως είναι ότι κάθε ημέρα που περνά κοστίζει ακριβά, κυρίως στην επενδυτική ψυχολογία. Μέχρι στιγμής οι διεθνείς αγορές έχουν δεχθεί ισχυρές αναταράξεις, αλλά το βασικό επενδυτικό αφήγημα δεν έχει αλλάξει. Κι αυτό όμως, όσο ο χρόνος περνά χωρίς να διαφαίνεται μια βιώσιμη λύση στην κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στη Μέση Ανατολή, είναι πιθανό να αρχίσει να τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Είναι πάντως ενδεικτικό ότι, ενώ στις 10 Μαρτίου οι επενδυτές απέδιδαν πιθανότητα 79% στο ενδεχόμενο η κυκλοφορία των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ να επιστρέψει σε κανονικά επίπεδα έως τις 30 Απριλίου, πλέον η πιθανότητα αυτή αποτιμάται μόλις στο 44%.
Άγνωστες συνέπειες
Το «έμφραγμα» στα Στενά στου Ορμούζ δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές της ενέργειας. Στην αρχή της σύγκρουσης, οι αγορές επικεντρώθηκαν κυρίως στις επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου και στο τι θα μπορούσε αυτό να σημαίνει για τον πληθωρισμό. Όσο όμως παρατείνεται η σύγκρουση, η προσοχή στρέφεται και σε άλλους παράγοντες που μπορούν να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό, όπως οι τιμές των τροφίμων, οι οποίες πιέζονται από την άνοδο των τιμών της ουρίας και του θείου που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή λιπασμάτων.
Οι παρενέργειες θα μπορούσαν να επεκταθούν και στον μεταλλευτικό κλάδο, ενώ η περιοχή του Κόλπου αποτελεί σημαντικό προμηθευτή ηλίου, το οποίο είναι απαραίτητο για την παραγωγή ημιαγωγών. Αν προκύψουν προβλήματα στην παραγωγή, οι τιμές των ημιαγωγών είναι πιθανό να αυξηθούν ακόμη περισσότερο. Στο μεταξύ, εντείνονται οι ανησυχίες για πιθανή έλλειψη προσφοράς στην αγορά αλουμινίου, ο χρυσός σύμφωνα με ξένους αναλυτές είναι πιθανό να συνεχίσει να κινείται χωρίς σαφή κατεύθυνση, με φόντο όμως τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, ενώ οι υψηλές τιμές της ενέργειας αποτελούν τον λόγο για τον οποίο συζητείται στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ μια μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων.
Παράλληλα, η άνοδος του δολαρίου συνεχίζεται, οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες στην Ευρώπη έχουν υποχωρήσει κατά 6%-7% και στην Ασία κατά 8%-9% εντός του Μαρτίου, ενώ αντίθετα, ο S&P 500 και ο Nasdaq στις ΗΠΑ καταγράφουν πτώση μόλις 3% και 1,5% αντίστοιχα. Κι αυτό, διότι η ενεργειακή αυτάρκεια των Ηνωμένων Πολιτειών λειτουργεί ως «μαξιλάρι» για τις αμερικανικές αγορές και αυτή η τάση θα συνεχιστεί, έως ότου αποκατασταθούν οι εμπορευματικές ροές στην περιοχή του Κόλπου.
Είναι προφανές ότι οι επιπτώσεις όλων των παραπάνω είναι δύσκολο να εκτιμηθούν και όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος στο Ιράν, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να εμφανιστούν προβλήματα που δεν είχαν αρχικά προβλεφθεί.
Θα υπαναχωρήσει ο Τραμπ;
Μερίδα αναλυτών εξακολουθεί να θεωρεί πιθανό ένα ευνοϊκό σενάριο, στο οποίο τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά μέχρι τα τέλη Μαρτίου. Σε αυτή την περίπτωση, η προσωρινή άνοδος του πληθωρισμού θα μπορούσε να υποχωρήσει κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και οι επιπτώσεις στις οικονομίες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού θα παρέμεναν περιορισμένες. Στο «αρνητικό» σενάριο, αν δηλαδή τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για έξι μήνες, η Ευρωζώνη θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με στασιμοπληθωρισμό στο β’ και γ’ τρίμηνο, ενώ και οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη επιβράδυνση της ανάπτυξης και αυξημένο πληθωρισμό. Προφανώς, σε αυτό το σενάριο, οι κεντρικές τράπεζες ίσως αναγκαστούν να υιοθετήσουν πιο αυστηρή ή τουλάχιστον λιγότερο επεκτατική νομισματική πολιτική, κάτι όμως που, όπως σχολιάζει η Bernberg, θα παρατείνει τις οικονομικές επιπτώσεις πολύ πέρα από το τέλος του πολέμου.
Διαβάστε ακόμα: ΗΠΑ: Ο Τραμπ απειλεί να «καταστρέψει πλήρως» το Ιράν - «Αδύνατο να εμποδιστούν οι επιθέσεις στο Ορμούζ»
Οι συνθήκες που διαμορφώνονται τροφοδοτούν εκτιμήσεις για πιθανή υπαναχώρηση εκ μέρους του Αμερικανού Προέδρου. Η Bernberg εκτιμά ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα αναζητήσει έναν τρόπο να διακηρύξει τη «μεγαλύτερη νίκη όλων των εποχών» και να τερματίσει τον πόλεμο σε μερικές εβδομάδες από σήμερα. Τόσο για τον ίδιο, όσο και για το Ισραήλ, η αποδυνάμωση της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν, καθώς και των πυρηνικών και βαλλιστικών δυνατοτήτων του, ενδέχεται τελικά να θεωρηθεί επαρκής…
Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ δε μπορεί να τερματίσει τον πόλεμο μόνος του. Με μικρά σκάφη, drones και θαλάσσιες νάρκες, το Ιράν θα μπορούσε να απειλεί τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ για μήνες. Όμως ο πόλεμος προκαλεί σοβαρές ζημιές και στο Ιράν. Το αν οι μουλάδες θα δεχθούν τον τερματισμό του πολέμου μέσα στις επόμενες εβδομάδες ίσως αποτελεί πλέον το βασικό ερώτημα, που βρίσκεται πέρα από τον έλεγχο του Τραμπ.
Η συγκυρία στο Χρηματιστήριο της Αθήνας
Εν μέσω ανακοινώσεων αποτελεσμάτων, τα οποία επισκιάζονται σε μεγάλο βαθμό από την πολεμική επικαιρότητα, η ελληνική αγορά σε επίπεδο Γενικού Δείκτη έχει «πληρώσει» μέχρι στιγμής τον πόλεμο με τα κέρδη του 2026. Από την έναρξη των συγκρούσεων ο Γενικός Δείκτης έχει υποχωρήσει συνολικά κατά 6,37%, ενώ η απόδοσή του από την αρχή του έτους να παραμένει οριακά θετική (+0,56%). Το ίδιο ισχύει και για τον δείκτη των τραπεζών, που από την αρχή του έτους βρίσκεται στο +0,84%, ενώ από την έναρξη του πολέμου έχει υποχωρήσει 9,77%.
Με τον Γενικό Δείκτη να έχει μηδενίσει ουσιαστικά το «κοντέρ» του 2026, οι αποκλίσεις των αποδόσεων σε επίπεδο μεμονωμένων τίτλων είναι σημαντικές. Προς το παρόν, μεταξύ των μετοχών του Γενικού Δείκτη, βάσει απόδοσης από την αρχή του έτους η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ παραμένει στην κορυφή του top-10 με κέρδη 37,37%, ενώ ξεχωρίζουν και οι Cenergy και Lavipharm ενισχυμένες 27,20% και 26,80%. Με σημαντικά κέρδη ακολουθούν οι Motor Oil, Viohalco, Coca-Cola HBC, ΚΡΙ-ΚΡΙ και Dimand, ενώ την κορυφαία δεκάδα συμπληρώνουν οι τίτλοι των Helleniq Energy και Optima.
Αν και η ελληνική οικονομία, όπως έχουν επισημάνει το προηγούμενο διάστημα μεγάλοι ξένοι οίκοι, εμφανίζεται πιο ανθεκτική σε σχέση με τις υπόλοιπες οικονομίες της Ευρωζώνης απέναντι σε ένα πιθανό ενεργειακό σοκ, το κρίσιμο για το ταμπλό της Λεωφόρου Αθηνών είναι οι επιπτώσεις που έχει ο πόλεμος στα μεγέθη κάθε εισηγμένης. Θα χρειαστεί βεβαίως να ξεκαθαρίσει το τοπίο στη Μέση Ανατολή και να υπάρξει μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς την πιθανή διάρκεια της σύγκρουσης, προκειμένου να αποτιμηθούν οι συνέπειές της με μεγαλύτερη ασφάλεια. Μέχρι τότε, το υπόβαθρο είναι ιδανικό για διατήρηση της αυξημένης μεταβλητότητας.
