Geoaxis: Πέντε σημεία που πρέπει να προσέξουν αγοραστές και συλλέκτες έργων τέχνης

Στην αγορά της τέχνης επικρατούν σε μεγάλο βαθμό τα έντονα συναισθήματα και ο αυθορμητισμός. Βασικός στόχος της τέχνης, άλλωστε, είναι να προκαλεί συναισθήματα. Γνωρίζει, όμως, ο υποψήφιος αγοραστής τι χρειάζεται να προσέξει προτού ολοκληρώσει την αγορά του και πώς πρέπει έπειτα να τη διαχειριστεί;

Η συνεργάτιδα της Geoaxis κα Αγγελική Ντούρου, πιστοποιημένη εκτιμήτρια έργων τέχνης RICS, αναδεικνύει πέντε βασικά σημεία προσοχής για τους υποψήφιους αγοραστές και δυνητικούς συλλέκτες.

Είναι αξιόπιστη η πηγή πώλησης;

Εάν δεν αγοραστεί το έργο απευθείας από τον καλλιτέχνη, είναι σημαντικό να επιλέξετε με προσοχή την πηγή πώλησης.

● Πρωτογενής αγορά: Εφόσον το έργο διατίθεται μέσω της πρωτογενούς αγοράς, προτιμήστε αξιόπιστους εμπόρους, όπως αίθουσες τέχνης που συνεργάζονται στενά με τον καλλιτέχνη ή τον εκπροσωπούν αποκλειστικά. Οι αίθουσες τέχνης που διαχρονικά επιδεικνύουν επαγγελματισμό και συνέπεια διασφαλίζουν ότι η αγορά είναι ασφαλής και θα έχει τη βέλτιστη σχέση ποιότητας-τιμής.

● Δευτερογενής αγορά: Εφόσον το έργο πωλείται μέσω δευτερογενούς αγοράς, επιλέξτε αξιόπιστους οίκους δημοπρασιών ή καταστήματα αντικών. Ελέγξτε αν δημοσιεύονται με διαφάνεια οι τιμές εκτίμησης, οι τιμές πώλησης (τιμή κατακύρωσης συν προμήθεια), καθώς και τα ποσοστά που αντιστοιχούν στον Φ.Π.Α. και, ενδεχομένως, στο δικαίωμα παρακολούθησης έργου.

Είναι έγκυρη η πρότερη ιδιοκτησία του έργου;

Η εγκυρότητα της ιδιοκτησίας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την τεκμηρίωση της γνησιότητας και της προέλευσης του έργου. Πριν από την αγορά, διερευνήστε το ιστορικό ιδιοκτησίας (provenance) του έργου, την πληρότητα αυτού και, ιδιαιτέρως, την αξιοπιστία των σχετικών τεκμηρίων.

Το ιστορικό ιδιοκτησίας καταγράφει την πορεία ιδιοκτησίας του έργου από τον καλλιτέχνη έως τον σημερινό ιδιοκτήτη και περιλαμβάνει τα στοιχεία κάθε μεταβίβασης (ονοματεπώνυμα ιδιοκτητών, τόπος, χρόνος και τρόπος μεταβίβασης). Ένα πλήρες ιστορικό ιδιοκτησίας προσδίδει προστιθέμενη αξία στο έργο, ειδικά αν αυτό προέρχεται από έγκυρη συλλογή ή ανήκε σε σημαντικές προσωπικότητες.

Παρόλο που είναι σπάνιο να συμπληρωθεί ένα πλήρες ιστορικό ιδιοκτησίας, αξίζει να σημειωθεί ότι τυχόν κενά σε αυτό είναι δυνατόν να αποδυναμώσουν τη θέση του έργου στην αγορά και συχνά επηρεάζουν αρνητικά το αγοραστικό ενδιαφέρον και την οικονομική του αξία.

Υπάρχουν συνοδευτικά έγγραφα τεκμήρια;

Τα συνοδευτικά έγγραφα τεκμήρια ενισχύουν την αξιοπιστία του έργου και προσδίδουν προστιθέμενη αξία, εφόσον προέρχονται από έγκυρες πηγές. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν ενδεικτικά:

● Νομιμοποιητικά έγγραφα ιδιοκτησίας: Παραστατικά αγοράς, έγγραφα μεταβίβασης, πιστοποιητικά γνησιότητας από τον καλλιτέχνη, από το ίδρυμα του καλλιτέχνη ή από έναν ειδήμονα (connoisseur) στο έργο του συγκεκριμένου καλλιτέχνη.

● Στοιχεία έκθεσης: Φωτογραφίες, κατάλογοι, προσκλήσεις ή μπροσούρες εκθέσεων.

● Στοιχεία δημοσίευσης: Βιβλιογραφικές αναφορές.

● Δελτίο συντήρησης ή κατάστασης διατήρησης του έργου.

Κατάλληλη καταγραφή

Η σωστή καταγραφή του έργου, σύμφωνα με τα πρότυπα, είναι αναγκαία, διότι αποτελεί τη βάση για την κατάλληλη διαχείριση συλλογής. Κάθε έργο πρέπει να συνοδεύεται από την ταυτότητα έργου (Object ID), η οποία περιλαμβάνει τη φωτογραφία και τα ειδικά χαρακτηριστικά αυτού (όνομα δημιουργού, θέμα, υλικά, τεχνική κατασκευής, διαστάσεις).

Στην καταγραφή συμπληρώνουμε την τοποθεσία του έργου, την κατάσταση διατήρησης και την οικονομική αξία κατά την ημερομηνία καταγραφής. Επικαιροποιούμε την καταγραφή συλλογής τακτικά.

Κατάλληλη φύλαξη

Κάθε έργο τέχνης φέρει ιδιαίτερη καλλιτεχνική, αισθητική ή και ιστορική αξία. Συνεπώς, οφείλουμε να μεριμνούμε για το περιβάλλον έκθεσης ή/και φύλαξης του έργου, διότι παίζει καθοριστικό ρόλο για την κατάλληλη διατήρηση αυτού.

● Φροντίστε για ελεγχόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες υγρασίας, θερμοκρασίας και φωτισμού.
● Επενδύστε σε κατάλληλα συστήματα ανάρτησης, πλαισίωσης και αποθήκευσης.
● Εμπιστευθείτε εξειδικευμένους επαγγελματίες για την παρουσίαση, την αποθήκευση ή τη μεταφορά του έργου.

Όπως κάθε αγορά, έτσι και η αγορά έργων τέχνης έχει τους δικούς της κανόνες. Μόνο η διαφάνεια και η σωστή επιλογή συμβούλων και εκτιμητών μπορεί να διασφαλίσει μια διαδικασία δίχως απρόοπτα και εκπλήξεις.