Χρειάζεται η Ελλάδα σταθερή κυβέρνηση επί ελληνικής προεδρίας στην ΕΕ;

Ο τίτλος θα μπορούσε να είναι «γιατί η Ελλάδα χρειάζεται σταθερή κυβέρνηση επί ελληνικής προεδρίας στην ΕΕ» αλλά ενίοτε ακολουθούμε προβοκατόρικη τακτική ειδικά όταν το ίδιο πράττει και η ισχυρή Γερμανία.

Και εξηγούμαστε. Δεν είναι καθόλου άγνωστο -ειδικά στους αναγνώστες της στήλης- ότι η Γερμανία επιδιώκει τη θεαματική μείωση του επόμενου κοινοτικού προϋπολογισμού, με δεδομένο μάλιστα ότι ο Καγκελάριος Μερτς καλείται να διαχειριστεί μία από τις πλέον δύσκολες οικονομικές συγκυρίες της χώρας του.

Αυτό που θεωρείται περίπου δεδομένο στις Βρυξέλλες εδώ και δεκαετίες είναι ότι τα κονδύλια της ΚΑΠ… δε μειώνονται. Η στήριξη των αγροτών σε ευρωπαϊκό Βορρά και Νότο αποτέλεσε την τελική επιλογή της Επιτροπής και των πρωτευουσών δίχως ή κατόπιν ισχυρών αγροτικών κινητοποιήσεων στις Βρυξέλλες (σημείωση: ειδικά όποιος έχει ζήσει στην πόλη στιγμές παρέλασης αγροτικών οχημάτων σε… μέγεθος τανκς κατανοεί τι εννοούμε).

Τέλος, για να μην εθελοτυφλούμε, η Γερμανία ζήτησε από την προεδρία της Ιρλανδίας θα αναδιαμορφώσει στο εκ κυπριακής προεδρίας nego, περιορίζοντας κατά εκατοντάδες δισ. ευρώ τον προτεινόμενο επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό. Ό,τι και να κάνει η Ιρλανδία, ο τελικός κλήρος δεν πέφτει σε εκείνη.

Ο κλήρος πέφτει στην Ελλάδα

Οι Ιρλανδοί ανέλαβαν την προεδρία σε μία περίοδο που παραδοσιακά οι φειδωλοί ασκούν ασφυκτικές πιέσεις (τις ασφυκτικότερες αλλά περιορισμένης εκ των πραγμάτων διάρκειας τις ασκούν στην εκπνοή των διαπραγματεύσεων). Καλούνται περίπου να τετραγωνίσουν τον κύκλο. Να περικόψουν δαπάνες από όπου μπορούν (μόνο η πολιτική συνοχής ουσιαστικά παραμένει, ας μη γελιόμαστε) και να τις ανακατευθύνουν σε ανταγωνιστικότερες πολιτικές.

Και η συγκυρία που αυτό συνέβη είναι μάλλον ειρωνική. Οι ανάγκες (και) για κοινή πολιτική πολιτικής προστασίας, με τη μισή κεντρική και νότια Ευρώπη να αντιμετωπίζει πρωτοφανείς πυρκαγιές αναδείχθηκαν με το σκληρότερο τρόπο. Για να είμαστε δίκαιοι: οι ανάγκες αναδείχθηκαν. Γιατί μια εναλλακτική απόφαση που ενδεχομένως οι 27 μπορούν να λάβουν είναι ότι πρόκειται για εθνικές προτεραιότητες, όχι κατ’ ανάγκη για ευρωπαϊκή.

Ας έρθουμε όμως στο βασικό μας θέμα. Τι μπορεί να πράξει η ελληνική προεδρία στο δεύτερο εξάμηνο του 2027 όταν και -πιθανότατα αν όχι βέβαια- θα ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034;

Κάθε χώρα που προεδρεύει έχει τη συνολική ευθύνη του συντονισμού των 27 για όλα τα θέματα που βρίσκονται στο τραπέζι. Όλα και σε κάθε επίπεδο. Η προετοιμασία ενός επίσημου ή άτυπου Συμβουλίου ξεκινά από το συντονισμό μιας ομάδας (ή υποομάδας) εκπροσώπων των χωρών σε ένα email-thread, ή και ανεπίσημα σε ένα κοινό group στο signal ή στο whatsapp.

Ακόμα και η διαχείριση αυτής της άτυπης επικοινωνίας -πόσο μάλλον της ατζέντας των Συμβουλίων Υπουργών ή της Συνόδου Κορυφής- απαιτεί γνώση αντικειμένου και ανθρωπογεωφραφίας. Και αν η προεδρεύουσα χώρα επιθυμεί να εντάξει στην ατζέντα τις δικές της προτεραιότητες, αυτό απαιτεί σταθερή πολιτική και άρτιο διοικητικό συντονισμό σε κάθε επίπεδο.

Προϋποθέτει δύο βασικά χαρακτηριστικά, επί της ουσίας: Ισχυρή κυβέρνηση, συντονισμένη κεντρικά, με ξεκάθαρες πολιτικές ανά τομέα. Και ανθρώπους σε Αθήνα και Βρυξέλλες με εμπειρία, τεχνογνωσία και ξεκάθαρες οδηγίες (θα τολμούσα να προσθέσω και διυπουργική αλληλεγγύη στην Αθήνα αλλά δυστυχώς τούτο μοιάζει με διαχρονική ουτοπία στη χώρα).

Κι αν δεν έχουμε σταθερή κυβέρνηση τον ερχόμενο Ιούλιο;

Η ΕΕ σίγουρα δε θα… χαθεί. Το Συμβούλιο έχει δημιουργήσει εξαιρετικά σταθερούς εσωτερικούς θεσμούς ώστε οποιαδήποτε χώρα κι αν βρίσκεται στην προεδρία, η δουλειά να γίνεται. Με ή χωρίς την προεδρεύυσα χώρα να επιχειρεί να συνδιαμορφώσει την ατζέντα.

Είναι ωστόσο απαραίτητο να υπάρχει ο βέλτιστος κυβερνητικός συντονισμός και η γνώση των εσωτερικών ισορροπιών εντός ΕΕ και ευρωπαϊκών θεσμών, αν μία χώρα επιδιώκει να αφήσει θετικό αποτύπωμα σε ό,τι αφορά τις προτεραιότητές της.

Χωρίς, λοιπόν, σταθερές πολιτικές προτεραιότητες, η χώρα που προεδρεύει-η Ελλάδα στην προκειμένη περίπτωση- πράγματι θα απωλέσει μία ευκαιρία που με το σημερινό αριθμό των κρατών-μελών θα έχει ξανά σε 14 έτη. Κοντολογίς… καλή τύχη.