Οι επενδυτές που αποκλείουν τη SpaceX από τα χαρτοφυλάκιά τους λόγω ανησυχιών για την εταιρική διακυβέρνηση της, δίνουν υπερβολική έμφαση σε τυπικά κριτήρια συμμόρφωσης και ενδέχεται να στερήσουν από τους εαυτούς τους σημαντικά μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη, σύμφωνα με τον Ανικέτ Σαχ της Jefferies.
«Η ιδέα ότι υπάρχει μια – σε εισαγωγικά – αποδεκτή μορφή καλής εταιρικής διακυβέρνησης είναι κάτι που αμφισβητώ έντονα», δήλωσε ο Σαχ, επικεφαλής της στρατηγικής βιωσιμότητας και ενεργειακής μετάβασης της επενδυτικής τράπεζας στη Wall Street. «Όσοι προσπαθούν να στριμώξουν την εταιρική διακυβέρνηση σε ένα άκαμπτο καλούπι σκέφτονται υπερβολικά απλοϊκά και, ειλικρινά, δεν εξετάζουν τα πραγματικά δεδομένα.»
Όπως αναφέρει το Bloomberg, οι δηλώσεις του έρχονται μετά την κριτική θεσμικών επενδυτών, από τη Νέα Υόρκη έως την Κοπεγχάγη, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο πρωτοφανής βαθμός ελέγχου που ασκεί ο Έλον Μασκ στη SpaceX καθιστά τη μετοχή υπερβολικά επικίνδυνη για επένδυση.
Οι επικριτές επισημαίνουν ότι ο Μασκ ελέγχει περισσότερο από το 80% των δικαιωμάτων ψήφου της εταιρείας, ενώ ταυτόχρονα είναι διευθύνων σύμβουλος (CEO), επικεφαλής τεχνικός διευθυντής (CTO) και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου. Ένα συνταξιοδοτικό ταμείο χαρακτήρισε αυτή τη δομή «καταστροφική», θεωρώντας την επαρκή λόγο για τον αποκλεισμό της SpaceX από τα επενδυτικά του χαρτοφυλάκια.
Η αξιολόγηση της SpaceX έχει διχάσει τους συμμετέχοντες στην αγορά, με το μεγαλύτερο μέρος της αντιπαράθεσης να επικεντρώνεται στην αποτίμηση της εταιρείας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πορεία της μετοχής παρακολουθείται ιδιαίτερα στενά, καθώς επενδυτές και αναλυτές αναζητούν ενδείξεις ότι ο αρχικός ενθουσιασμός ίσως ήταν υπερβολικός.
Από την εισαγωγή της SpaceX στο χρηματιστήριο στις 12 Ιουνίου, η οποία κατέστησε προσωρινά τον Μασκ τον πρώτο άνθρωπο στον κόσμο με περιουσία που ξεπέρασε το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, η μετοχή έχει υποχωρήσει περίπου 20%, στο πλαίσιο της ευρύτερης διόρθωσης που σημειώθηκε στις μετοχές τεχνολογίας και οδήγησε τον δείκτη Nasdaq 100 σε περιοχή διόρθωσης.
Ο Σαχ, που εδρεύει στη Νέα Υόρκη, υποστηρίζει ότι θα ήταν λανθασμένο όσοι είχαν προειδοποιήσει για κινδύνους εταιρικής διακυβέρνησης να θεωρήσουν την πτώση της μετοχής ως επιβεβαίωση των προβλέψεών τους.
«Δεν πιστεύω ότι η πορεία της SpaceX τις τελευταίες εβδομάδες έχει οποιαδήποτε σχέση με ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης», δήλωσε σε συνέντευξή του. «Οι επενδυτές μπορεί να επανεξετάζουν συνολικά τις εκτιμήσεις τους για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά το να υποστηρίζει κανείς ότι "ήρθε η ώρα της πληρωμής" επειδή η μετοχή υποχωρεί και να το συνδέει με την εταιρική διακυβέρνηση είναι, κατά τη γνώμη μου, υπερβολικό.»
Η ιδιαίτερη θέση της Jefferies
Η Jefferies ξεχωρίζει λόγω της ιδιαίτερης σχέσης της με τη SpaceX. Η τράπεζα απουσίαζε εμφανώς από τη μακρά λίστα των επενδυτικών τραπεζών που συμμετείχαν στην εισαγωγή της εταιρείας στο χρηματιστήριο, γεγονός που, σύμφωνα με το Bloomberg, της έδωσε μια μοναδική θέση ώστε να βοηθήσει κερδοσκοπικούς επενδυτές που επιθυμούσαν να ανοίξουν θέσεις short στη μετοχή.
Στη συνέχεια, ο διευθύνων σύμβουλος της Jefferies, Ριτς Χάντλερ, έγραψε στην πλατφόρμα X του Έλον Μασκ ότι η εταιρεία «δεν οργανώνει καμία δραστηριότητα short selling».
Ο Σαχ, ο οποίος διευκρίνισε ότι ο ρόλος του στη Jefferies δεν σχετίζεται με τις αποφάσεις της τράπεζας για συμμετοχή σε δημόσιες εγγραφές, επιδιώκει να διαφοροποιηθεί από τμήμα της κοινότητας των επενδύσεων με κριτήρια βιωσιμότητας, επικρίνοντας αυτό που θεωρεί υπερβολικά περιορισμένη προσέγγιση στη συζήτηση περί εταιρικής διακυβέρνησης.
Διαχειριστές κεφαλαίων που επενδύουν με κριτήρια βιωσιμότητας έχουν προειδοποιήσει ότι η κατοχή μετοχών της SpaceX εκθέτει τους επενδυτές σε αυξημένους κινδύνους, οι οποίοι δεν περιορίζονται μόνο στην εταιρική διακυβέρνηση αλλά περιλαμβάνουν επίσης ζητήματα εποπτείας της διοίκησης (stewardship) και αμφιβολίες σχετικά με την αποτίμηση της εταιρείας.
Η Νελ Μίνοου, συνιδρύτρια και πρόεδρος της ValueEdge Advisors LLC, δήλωσε στο Bloomberg τον Ιούνιο ότι θεωρεί πως η δημόσια εγγραφή της SpaceX «καταργεί ουσιαστικά τα δικαιώματα των μετόχων, εξαλείφοντας σχεδόν πλήρως τη δυνατότητα άσκησης αγωγής για παραβίαση των υποχρεώσεων εμπιστοσύνης προς τους μετόχους και αποκλείοντας την πρόσβαση στα βιβλία και τα εταιρικά αρχεία».
Λίγο πριν από την εισαγωγή της εταιρείας στο χρηματιστήριο, ο Ελεγκτής της Νέας Υόρκης (New York City Comptroller), Μαρκ Λεβίν, είχε δηλώσει ότι ο βαθμός ελέγχου που ασκεί ο Έλον Μασκ στη SpaceX συνιστά ένα πρωτοφανές επίπεδο αδιαφορίας για τα δικαιώματα των απλών μετόχων. «Δεν υπάρχει προηγούμενο για κάτι τέτοιο», είχε τονίσει ο Λεβίν τον Ιούνιο.
Ο Ανικέτ Σαχ επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος της κριτικής για τη δομή εταιρικής διακυβέρνησης της SpaceX επικεντρώνεται στο γεγονός ότι οι θέσεις του διευθύνοντος συμβούλου και του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου ασκούνται από το ίδιο πρόσωπο.
Πρόκειται για μια εταιρική δομή που πολλοί διαχειριστές κεφαλαίων με κριτήρια βιωσιμότητας επικρίνουν, καθώς θεωρούν ότι περιορίζει την ανεξαρτησία του διοικητικού συμβουλίου στην εποπτεία της διοίκησης. Μεταξύ των επικριτών συγκαταλέγεται και το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Νορβηγίας, ύψους 2,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το μεγαλύτερο στον κόσμο, το οποίο εδώ και χρόνια υποστηρίζει ότι το διοικητικό συμβούλιο πρέπει να διαθέτει ανεξάρτητο πρόεδρο.
Ο Σαχ εκτιμά ότι οι επενδυτές που κατανέμουν τα κεφάλαιά τους με βάση αυτή την αρχή κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες.
«Τα στοιχεία είναι σαφή και δεν υπάρχει καμία ξεκάθαρη άμεση απόδειξη ότι ο διαχωρισμός των ρόλων του προέδρου και του διευθύνοντος συμβούλου οδηγεί πάντοτε σε καλύτερες επιδόσεις», δήλωσε. «Ένα από τα πολλά μαθήματα που θα έπρεπε ήδη να έχει πάρει η κοινότητα του ESG είναι ότι οι υπερβολικά αυστηρές και προκαθορισμένες προσεγγίσεις — όπως μια λογική "λίστας ελέγχου", σύμφωνα με την οποία οι μετοχές πολλαπλών κατηγοριών είναι κακές, ο διαχωρισμός προέδρου και CEO είναι καλός και η συγκέντρωση μετοχικής ισχύος είναι κακή — είναι υπερβολικά απλοϊκές και μπορεί να οδηγήσουν σε λανθασμένες επενδυτικές αποφάσεις.»
