Αχαρτογράφητα τα νερά. Ευκαιρία να μάθουμε κολύμπι

Την ημέρα της διεξαγωγής του δημοψηφίσματος του Brexit ήμουν στις Βρυξέλλες. Μιλώντας με έναν ιδιαίτερα χαρισματικό άνθρωπο, κορυφαίο αξιωματούχο με σημαντική γνώση της οικονομίας της Ένωσης, μου ξεκαθάριζε μετά σοβαρού και αστείου ότι οποιοσδήποτε ισχυριστεί ότι γνωρίζει σαφώς τον τρόπο που θα εξελιχθεί η κατάσταση σε περίπτωση επικράτησης του OUT, είτε κοροϊδεύει τον εαυτό του ή εμάς. «Ή και τα δύο» θυμάμαι είχα απαντήσει αμήχανα, περιμένοντας ότι το ΙΝ θα επικρατούσε. Δεν έγινε…

Αυτό το «ή και τα δύο» μού ήρθε και πάλι στο μυαλό -και πάλι στις Βρυξέλλες- αμέσως μετά την ανακοίνωση Τραμπ για την επιβολή δασμών. Όποια σενάρια κι αν έχει κάποιος επεξεργαστεί για την επόμενη μέρα, αποκλείεται κάποιο να προκύψει αυτούσιο. Πιθανότατα, ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος να μην το ενστερνίζεται αυτό, στις Βρυξέλλες ωστόσο η εμπειρία τούς επιτρέπει να το αντιλαμβάνονται. Για περισσότερο από έναν χρόνο, ειδική ομάδα της Επιτροπής φρόντισε και επεξεργαζόταν συγκεκριμένα σενάρια προκειμένου να καταγράψει τα δεδομένα και τις πιθανές αντιδράσεις σε διαφορετικές περιπτώσεις δασμών από τις ΗΠΑ. Θα προτιμούσε να μην απαιτηθεί η εφαρμογή κανενός εξ αυτών και οι διαπραγματεύσεις να έφερναν αποτέλεσμα ωστόσο αντιλαμβάνονταν ότι «this is not the case».

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Η ελληνική οικονομία αντιμέτωπη με τους δασμούς Τραμπ – Η έκθεσή μας στις ΗΠΑ και οι πρώτες εκτιμήσεις

Με δεδομένο ότι η διαπραγμάτευση ως στιγμής απέβη άκαρπη, σε πρώτη φάση, η Κομισιόν θα ανακοινώσει την απάντησή της αναφορικά με δασμούς σε χάλυβα και αλουμίνιο. Στη συνέχεια ευελπιστεί σε νέο γύρο διαπραγματεύσεων, με επιτυχέστερο αποτέλεσμα αυτή τη φορά. Σε κάθε περίπτωση, αντίμετρα της τάξης των 20 δισ. ευρώ (αυτό είναι το επικρατέστερο σενάριο επί του παρόντος) περισσότερο δείχνει μία πρόθεση της Επιτροπής να εμφανιστεί αποφασισμένη για κάθε (άσχημο) ενδεχόμενο παρά να απαντήσει ισοβαρώς.

Ισχυρά χαρτιά

Μπορεί ο εμπορικός πόλεμος να έχει ξεφύγει από τα ευρωπαϊκά σύνορα, ωστόσο η αλήθεια είναι ότι η ΕΕ πράγματι διαθέτει ισχυρά χαρτιά στα χέρια της για να περιορίσει περισσότερο αμερικανικές υπηρεσίες (services) παρά προϊόντα. Περιορισμός παροχής οικονομικών υπηρεσιών, λήψη μέτρων που πλήττουν ψηφιακούς κολοσσούς ή ακόμα και σενάρια αποκλεισμού αμερικανικών εταιρειών από διαγωνισμούς προμηθειών βρίσκονται πάνω στο τραπέζι ανεξαρτήτως των μεμονωμένων ως στιγμής προτάσεων της Γαλλίας ή της Ισπανίας για διακοπή ευρωπαϊκών επενδύσεων στις ΗΠΑ. Εκτός τραπεζιού φαίνεται για την ώρα να παραμένει η ενέργεια.

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Τι σημαίνουν για την Ελλάδα οι δασμοί Τραμπ (20%) που επιβλήθηκαν στην ΕΕ;

Η ιστορία έχει δείξει ότι το πλέον επικίνδυνο σημείο ενός παγκόσμιου εμπορικού πολέμου είναι να βρεθεί εν τέλει στο περιθώριο ένας ισχυρός παίκτης. Τότε θα επιλέξει να βάλει… το πιστόλι του στο τραπέζι. Το σενάριο είναι εφιαλτικό αν σκεφτούμε τους πρωταγωνιστές και τα δεδομένα. Το παρήγορο σε σχέση π.χ. με το 1930 είναι ότι η εκκίνηση της σημερινής διαμάχης ξεκινά από την πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης. Με ό,τι σημαίνει αυτό στον τρόπο και στον απαιτούμενο χρόνο για να αποκατασταθεί μία νέα ισορροπία.

Σε κάθε περίπτωση, ο δρόμος προς αυτή εκτός από σημαντικά προβλήματα συνοδεύεται με προκλήσεις και ευκαιρίες. Ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα με ασταθές παραγωγικό μοντέλο, οι οποίες θα έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν στο σχεδιασμό μίας περισσότερο αυτόνομης Ευρώπης.

Τέλος (για την ώρα φυσικά) και σε ό,τι αφορά την ΕΕ, ας σημειώσουμε ότι όποια πρόταση προκρίνει η Επιτροπή θα πρέπει να έχει εξασφαλισμένη αυξημένη πλειοψηφία στο Συμβούλιο (15 εκ των 27 κρατών μελών και 65% του πληθυσμού της Ένωσης). Αναλόγως των προτεινόμενων αντιμέτρων, αυτή η ισορροπία ενδεχομένως να αποδειχθεί καθοριστική.