Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέβασε ξανά τους τόνους στον εμπορικό μέτωπο, απειλώντας την ΕΕ με νέους δασμούς και έρευνες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω κυρώσεις. Ωστόσο, αυτή τη φορά οι Βρυξέλλες δεν επέλεξαν τη σύγκρουση. Αντί για δημόσιες αντιπαραθέσεις και άμεσες απαντήσεις, υιοθετούν πλέον μια διαφορετική στρατηγική -ψυχραιμία, τεχνικό διάλογο και καθυστέρηση των εξελίξεων, εκτιμώντας ότι ο χρόνος μπορεί να αποδειχθεί ο σημαντικότερος σύμμαχός τους.
Η Ουάσιγκτον αυξάνει εκ νέου την πίεση προς την ΕΕ με νέες απειλές για επιβολή δασμών. Η αντίδραση των Βρυξελλών, όμως, διαφέρει αισθητά από εκείνη πριν από έναν χρόνο: αποφυγή κλιμάκωσης, περιορισμός της δημόσιας αντιπαράθεσης και προσπάθεια να μην επιτραπεί στον Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει τους δικούς του ρυθμούς στις διαπραγματεύσεις.
Η νέα εστία έντασης
Η πρόσφατη απειλή του Τραμπ να ξεκινήσει άμεσα εμπορική έρευνα για το πρόστιμο ύψους 1 δισ. δολαρίων που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Google προστέθηκε στους νέους δασμούς κατά της ΕΕ και δεκάδων ακόμη εμπορικών εταίρων, αλλά και στις πιέσεις της Ουάσινγκτον για τις ευρωπαϊκές πολιτικές τιμολόγησης των φαρμάκων.
Παρά τη νέα κλιμάκωση, η ΕΕ απέφυγε να σημάνει συναγερμό. Αντίθετα, επέλεξε να διατηρήσει χαμηλούς τόνους, δείχνοντας ότι πλέον αισθάνεται λιγότερο ευάλωτη απέναντι στις τακτικές πίεσης του Αμερικανού προέδρου.
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θεωρούν ότι η ενιαία απόρριψη των βλέψεων του Τραμπ για τη Γροιλανδία δεν προκάλεσε τη διατλαντική κρίση που πολλοί προέβλεπαν. Παράλληλα, μέρος των εκτεταμένων δασμών του μπλοκαρίστηκε δικαστικά, ενώ άλλες αποφάσεις εξακολουθούν να αμφισβητούνται νομικά. Με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν, αρκετοί Ευρωπαίοι εκτιμούν ότι η πολιτική επιρροή του Τραμπ ενδέχεται να περιοριστεί, γεγονός που ενισχύει την επιλογή της αναμονής.
«Πρόκειται για μια στρατηγική εξαγοράς χρόνου μέσω του διαλόγου», δήλωσε στο Politico ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λάνγκε. Όπως εξήγησε, η Κομισιόν επιδιώκει να αποφύγει δεσμευτικές συγκρούσεις και να δώσει έμφαση στο διάλογο, σε διαβουλεύσεις και σε τομείς συνεργασίας.
Από τη σύγκρουση στην αποκλιμάκωση
Πέρυσι οι Βρυξέλλες είχαν αντιδράσει έντονα στις απειλές του Τραμπ για δασμούς που έφθαναν ακόμη και το 50%, μέχρι να συμφωνηθεί εμπορική εκεχειρία στο Τέρνμπερι της Σκωτίας.
Έκτοτε η ΕΕ τήρησε τις δεσμεύσεις της, εγκρίνοντας τον Ιούνιο νομοθεσία που επιτρέπει σε αμερικανικά βιομηχανικά και ορισμένα αγροτικά προϊόντα να εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς δασμούς.
Αξιωματούχος του Γραφείου του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ χαρακτήρισε θετική την εφαρμογή των βασικών δεσμεύσεων της συμφωνίας, επισημαίνοντας ότι η Ουάσιγκτον αναμένει ταχεία ολοκλήρωση και των υπολοίπων τεχνικών εκκρεμοτήτων.
Οι ασφαλιστικές δικλίδες της Ευρώπης
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία, ωστόσο, προβλέπει μηχανισμούς προστασίας σε περίπτωση νέας εμπορικής επίθεσης από τις ΗΠΑ.
Αν και ο αμερικανικός δασμός 10% που επιβλήθηκε στις 23 Ιουλίου δεν παραβιάζει τη συμφωνία του Τέρνμπερι, οι απειλές του Τραμπ για έρευνα σχετικά με τους ευρωπαϊκούς ψηφιακούς κανόνες ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέα εμπορική αντιπαράθεση.
Το Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ δεν έχει ακόμη ξεκινήσει επίσημα τη διαδικασία, όμως επιβεβαιώνει ότι η σχετική έρευνα αναμένεται σύντομα. Εφόσον ενεργοποιηθεί, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για επιβολή πρόσθετων δασμών στις ευρωπαϊκές εισαγωγές.
Παράλληλα, ο Αμερικανός Εμπορικός Αντιπρόσωπος Τζέιμισον Γκριρ διεξάγει ξεχωριστή έρευνα για την πολιτική τιμολόγησης φαρμάκων στη Γερμανία, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο αντίστοιχων ερευνών και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η μάχη μεταφέρεται στην κυριαρχία
Οι διαδικασίες αυτές αναμένεται να διαρκέσουν αρκετούς μήνες.
Ο επικεφαλής του Bruegel, Τζερόμιν Ζέτελμαγιερ, εκτιμά ότι η δεύτερη φάση του εμπορικού πολέμου αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, καθώς αφορά ζητήματα όπως η φορολογία, τα συστήματα υγείας και η πολιτική ανταγωνισμού.
Την ίδια στιγμή, σημειώνει ότι ο Τραμπ δεν εμφανίζεται πλέον πολιτικά τόσο ισχυρός όσο στην αρχή της θητείας του, καθώς η υποχώρηση της δημοτικότητάς του, οι αντιδράσεις για τον πόλεμο στο Ιράν και οι δικαστικές του ήττες αποδυναμώνουν τη διαπραγματευτική του θέση.
Διάλογος αντί για δημόσιες συγκρούσεις
Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί διατηρούν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον, θεωρώντας ότι κάθε δημόσια αντιπαράθεση ενισχύει το διαπραγματευτικό μοντέλο του Τραμπ.
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και το Βερολίνο, το οποίο δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να προχωρήσει σε παραχωρήσεις για την τιμολόγηση των φαρμάκων, εκτιμώντας ότι η σχετική αμερικανική έρευνα θα διαρκέσει τουλάχιστον έναν χρόνο.
Παράλληλα, Βρυξέλλες και Βερολίνο βρίσκονται σε στενό συντονισμό, καθώς θεωρούν ότι η γερμανική υπόθεση μπορεί να αποτελέσει πρότυπο και για πιθανές μελλοντικές έρευνες σε Γαλλία και Ιταλία.
Οι τεχνικές διαπραγματεύσεις στο επίκεντρο
Η ίδια στρατηγική ακολουθείται και στις διαφωνίες για την ψηφιακή πολιτική.
Παρότι η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει πολιτικές διαπραγματεύσεις για τους κανόνες ανταγωνισμού που εφαρμόζει η ΕΕ απέναντι στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, οι Βρυξέλλες επιμένουν οι συζητήσεις να παραμείνουν σε τεχνικό επίπεδο.
Στις αρχές Ιουλίου αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ταξίδεψε στην Ουάσινγκτον για έναν κύκλο επαφών που χαρακτηρίστηκε ως «διάλογος για τον διάλογο», με στόχο να εντοπιστούν πεδία συνεργασίας και να προετοιμαστεί πιθανή συνάντηση υψηλού επιπέδου το φθινόπωρο.
Το μεγάλο στοίχημα των Βρυξελλών
Μετά την τελευταία απειλή του Τραμπ για αντίποινα λόγω του προστίμου στην Google, η Κομισιόν περιορίστηκε να δηλώσει ότι θα επιδιώξει νέες τεχνικές επαφές με τις ΗΠΑ.
Παράλληλα, αρκετές πηγές εκτιμούν ότι η Ουάσινγκτον προετοιμάζει νέα έρευνα βάσει του Άρθρου 301, ως μέσο άσκησης πίεσης στις εμπορικές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική βασίζεται στην απομάκρυνση της αντιπαράθεσης από το πεδίο της δημόσιας πολιτικής σύγκρουσης που προτιμά ο Τραμπ. Ωστόσο, οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για μια επιλογή με σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας.
«Δεν μπορούμε να χαλαρώσουμε την επαγρύπνησή μας», παραδέχεται αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μιλώντας στο Politico. «Ο Τραμπ μπορεί να αλλάξει πορεία ανά πάσα στιγμή. Η προσοχή του επικεντρώνεται στις αντιδράσεις των αγορών και όχι στη στάση της ΕE».
