Τις ανάγκες ταφής απορριμμάτων που θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν τα επόμενα χρόνια επιχειρεί να καλύψει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ανοίγοντας νέο κύκλο χρηματοδότησης για επεκτάσεις ΧΥΤΑ σε όλη τη χώρα.
Η νέα πρόσκληση προς τους Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων έχει αρχικό προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ και αφορά έργα που πρέπει να εξασφαλίσουν επαρκή χωρητικότητα έως το 2030. Το ποσό, μάλιστα, δεν είναι κλειδωμένο: το ΥΠΕΝ προβλέπει δυνατότητα αύξησης των διαθέσιμων πόρων, ανάλογα με τα αιτήματα που θα κατατεθούν.
Η κίνηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή γίνεται ενώ η χώρα κινείται θεωρητικά προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση: τη δραστική μείωση των απορριμμάτων που καταλήγουν σε ταφή. Το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων έχει θέσει ως στόχο το ποσοστό υγειονομικής ταφής των αστικών στερεών αποβλήτων να περιοριστεί στο 10% έως το 2030, πέντε χρόνια νωρίτερα από την αντίστοιχη ευρωπαϊκή υποχρέωση.
Η ανάγκη για επεκτάσεις προκύπτει ακριβώς από αυτή τη μεταβατική περίοδο. Μέχρι να μειωθούν οι ποσότητες που οδηγούνται σε ταφή και να αναπτυχθούν πλήρως οι υπόλοιπες υποδομές διαχείρισης αποβλήτων, οι υφιστάμενοι ΧΥΤΑ πρέπει να διαθέτουν επαρκή χωρητικότητα ώστε να καλύψουν τις ανάγκες των επόμενων ετών. Με άλλα λόγια, οι επεκτάσεις καλούνται να καλύψουν το διάστημα έως το 2030, την ίδια ώρα που ο όγκος των αποβλήτων που καταλήγει σε ταφή θα πρέπει σταδιακά να περιορίζεται.
Πού υπάρχει ανάγκη για πρόσθετη χωρητικότητα
Το πρώτο μέρος της εικόνας αναμένεται να αποτυπωθεί μέσα από τις ίδιες τις αιτήσεις των ΦΟΔΣΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ των περιοχών όπου εντοπίζονται ανάγκες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έργα επέκτασης περιλαμβάνονται η Αττική, η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα και η Θήβα, καθώς και νησιωτικές περιοχές. Η συγκεκριμένη εικόνα δεν προδικάζει, ωστόσο, ποια έργα θα ενταχθούν τελικά στη χρηματοδότηση, καθώς αυτό θα εξαρτηθεί από τις προτάσεις που θα υποβληθούν και την ωριμότητά τους.
Η πρόσκληση παραμένει ανοιχτή έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027 και αφορά έργα επέκτασης ΧΥΤΑ τα οποία διαθέτουν εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους και ώριμες μελέτες. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρηματοδοτείται σε αυτή τη φάση ένας γενικός κατάλογος νέων χώρων ταφής, αλλά ώριμες παρεμβάσεις που μπορούν να προχωρήσουν.
Κρίσιμο στοιχείο θα αποτελέσει επομένως ο αριθμός και το ύψος των προτάσεων που θα καταθέσουν οι ΦΟΔΣΑ. Ο αρχικός προϋπολογισμός των 20 εκατ. ευρώ μπορεί να αυξηθεί ακριβώς ανάλογα με τα αιτήματα που θα υποβληθούν, κάτι που αφήνει ανοιχτό το τελικό ύψος της χρηματοδότησης.
Η πρόσκληση λειτουργεί έτσι και ως μια έμμεση αποτύπωση των αναγκών που εξακολουθούν να υπάρχουν στο δίκτυο των ΧΥΤΑ: πού απαιτείται περισσότερος διαθέσιμος χώρος και ποιες από αυτές τις παρεμβάσεις έχουν ήδη φτάσει σε επίπεδο ωριμότητας ώστε να μπορούν να χρηματοδοτηθούν.
Η μετάβαση μέχρι το 2030 και το στοίχημα του 10%
Η Ελλάδα έχει θέσει ως στόχο να περιορίσει την ταφή των αστικών αποβλήτων στο 10% έως το 2030, πέντε χρόνια νωρίτερα από την αντίστοιχη ευρωπαϊκή υποχρέωση, ενώ έως το τέλος της δεκαετίας προβλέπεται προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση τουλάχιστον του 60% των αστικών στερεών αποβλήτων.
Σε αυτό το σημείο συνδέονται μεταξύ τους οι διαφορετικές παρεμβάσεις που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη στη διαχείριση αποβλήτων: χωριστή συλλογή, ανακύκλωση, επεξεργασία βιοαποβλήτων, μονάδες ανάκτησης και η ενεργειακή αξιοποίηση του υπολείμματος. Το ίδιο το ΥΠΕΝ εντάσσει αυτές τις παρεμβάσεις στον σχεδιασμό για τη μείωση της ταφής.
Το στοίχημα για το ΥΠΕΝ είναι διπλό: να εξασφαλιστεί επαρκής χωρητικότητα στους ΧΥΤΑ για τις ανάγκες των επόμενων ετών και, παράλληλα, να μειωθούν σημαντικά έως το 2030 οι ποσότητες αποβλήτων που καταλήγουν σε ταφή.
Οι προτάσεις που θα υποβάλουν τους επόμενους μήνες οι ΦΟΔΣΑ θα δείξουν πόσο μεγάλη παραμένει η πρώτη ανάγκη. Η εξέλιξη της ανακύκλωσης και των νέων υποδομών θα κρίνει εάν, στο τέλος της δεκαετίας, θα έχει περιοριστεί και η δεύτερη.
