Με στόχο την απαλλαγή των πολιτών από το βάρος της γραφειοκρατίας, τίθεται σε εφαρμογή μια αποφασιστική μεταρρύθμιση με οριζόντιο χαρακτήρα, η οποία επηρεάζει 32 φορείς του Δημοσίου. Το πλάνο απλοποίησης των διαδικασιών, το οποίο παρουσίασε εχθές ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, υπόσχεται την αντικατάσταση 25 συνηθισμένων δικαιολογητικών με μία απλή υπεύθυνη δήλωση.
Το νέο καθεστώς έρχεται να «κουρέψει» τη γραφειοκρατία κατά 40% στις διαδικασίες του ΜΙΤΟΣ, οδηγώντας στην απαλλαγή πολιτών και επιχειρήσεων από ένα φορτίο 42,5 εκατομμυρίων εγγράφων ετησίως, τα οποία τους τα ζητά επίμονα -ενώ τα διαθέτει ήδη- το Δημόσιο!
Για παράδειγμα, μια συναλλαγή που ολοκληρώνεται χωρίς να χρειάζεται να προσκομίσει κάποιος ποινικό μητρώο, πιστοποιητικά γέννησης ή φορολογικές ενημερότητες, μέχρι χθες θα φάνταζε ως ανέφικτο όνειρο για τα δεδομένα της ελληνικής γραφειοκρατίας. Γίνεται πλέον πραγματικότητα για εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις, μετά και την ψήφιση του νόμου 5293/2026.
Η «επανάσταση» της Υπεύθυνης Δήλωσης
Η ουσία της μεταρρύθμισης που συντονίζει ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, είναι ότι 25 από τα πιο συνηθισμένα δικαιολογητικά που ζητούσε έως τώρα το Δημόσιο υποκαθίστανται πλέον μία απλή υπεύθυνη δήλωση.
Πώς λειτουργεί στην πράξη;
Το «κλειδί» βρίσκεται στη διαλειτουργικότητα. Αν το Δημόσιο διαθέτει ήδη τις πληροφορίες (όπως ποινικό μητρώο, τίτλους σπουδών, φορολογική/ασφαλιστική ενημερότητα, πιστοποιητικά οικογενειακής κατάστασης), δεν υπάρχει λόγος ο πολίτης να αναλαμβάνει τον ρόλο του «κούριερ» μεταξύ υπηρεσιών.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα της νέας πραγματικότητας, είναι πλέον τα εξής:
- Συντάξεις: Η αίτηση για να εκδοθεί μία σύνταξη χηρείας που απαιτούσε δαιδαλώδη συγκέντρωση εγγράφων, απλοποιείται κατά 23%, καθώς ληξιαρχικές πράξεις γάμου και θανάτου αντικαθίστανται από τη δήλωση, αντί να προσκομίζονται. Οι υπηρεσίες μπορούν «οίκοθεν» στη συνέχεια να αντλήσουν και να επιβεβαιώσουν του λόγου το αληθές, χωρίς να χρειάζεται να τρέχει για να μαζεύει χαρτιά ο δικαιούχος.
- Επιχειρήσεις: Για την ίδρυση γυμναστηρίου ή αθλητικής σχολής, 5 από τα 24 απαιτούμενα δικαιολογητικά γίνονται παρελθόν, μειώνοντας το γραφειοκρατικό κόστος για τον επενδυτή κατά 21%. Επίσης, για την έκδοση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας (ΜοΠΠ), ο ενδιαφερόμενος έπρεπε να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, αντίγραφο ποινικού μητρώου, αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας και αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας. Τα τρία αυτά δικαιολογητικά (από τα 16 συνολικά που απαιτούνται) μετά τον "νόμο Χατζηδάκη" υποκαθίστανται πλέον από μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 19% λιγότερο «τρέξιμο».
- Εργασία/Εκπαίδευση: Η διόρθωση στοιχείων στη ΔΥΠΑ γίνεται πλέον με μια υπεύθυνη δήλωση απαλλάσσοντας τον πολίτη κατά 40% από «χαρτιά» τον πολίτη: 4 από τα 10 δικαιολογητικά (αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ, βεβαίωση μόνιμης κατοικίας, βεβαίωση φορολογικού μητρώου και πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης) καταργούνται με μια απλή αίτηση. Ενώ, αντίστοιχα, εκπαιδευτικοί απαλλάσσονται από το «κυνήγι» τεσσάρων από τα 15 πιστοποιητικά τα οποία απαιτούνται κατά την οριστική τους τοποθέτηση (αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης, βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο ή βεβαίωση σπουδών, βεβαίωση χρόνου ανεργίας και πιστοποιητικό εντοπιότητας), μειώνοντας κατά 19% τη γραφιοκρατία.
Όπως τόνισε ο κ. Χατζηδάκης, η χώρα ακολουθεί πλέον τα πρότυπα της Γαλλίας και της Ισπανίας. Η παρέμβαση έχει οριζόντιο χαρακτήρα, καλύπτοντας 32 φορείς του Δημοσίου, με τα Υπουργεία Εργασίας, Παιδείας και Εθνικής Άμυνας να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των αλλαγών.
Η λίστα των 25 δικαιολογητικών περιλαμβάνει:
1. Αντίγραφο ποινικού μητρώου (απαιτείται σε 293 διαφορετικές διαδικασίες)
2. Αντίγραφο τίτλου σπουδών (απαιτείται σε 275 διαδικασίες)
3. Αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας (απαιτείται σε 158 διαδικασίες)
4. Αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας (απαιτείται σε 113 διαδικασίες)
5. Βεβαίωση φορολογικού μητρώου (απαιτείται σε 100 διαδικασίες)
6. Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γέννησης
7. Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γάμου
8. Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης
9. Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου
10. Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών
11. Πιστοποιητικό εντοπιότητας
12. Πιστοποιητικό ιθαγένειας
13. Πιστοποιητικό εγγραφής στα μητρώα αρρένων
14. Βεβαίωση μόνιμης κατοικίας
15. Πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης
16. Πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλων σπουδών αλλοδαπής (ΔΟΑΤΑΠ)
17. Βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο / Βεβαίωση σπουδών
18. Βεβαίωση προϋπηρεσίας (e-ΕΦΚΑ)
19. Βεβαίωση χρόνου ανεργίας
20. Αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ
21. Ενιαίο πιστοποιητικό δικαστικής φερεγγυότητας
22. Πιστοποιητικό περί δημοσίευσης ή μη διαθήκης
23. Πιστοποιητικό περί αποποίησης ή μη κληρονομιάς
24. Πιστοποιητικό περί αμφισβήτησης- προσβολής ή μη κληρονομικού δικαιώματος
25. Βεβαίωση περί μη οφειλής ΤΑΠ
Για τον πολίτη και τον επιχειρηματία, το κέρδος δεν είναι μόνο χρόνος και ταλαιπωρία. Είναι η αλλαγή της κουλτούρας: το κράτος σταματά να μετακυλίει το δικό του διοικητικό και λειτουργικό βάρος στον πολίτη και αναλαμβάνει τη δουλειά και την ευθύνη που του αναλογεί. Στην Ελλάδα του «είσαι ό,τι δηλώσεις» , η ανάδειξη της αξίας μίας απλής υπεύθυνης δήλωσης, δεν είναι απλώς «ένα χαρτί λιγότερο», αλλά δείγμα αποκατάστασης της αξιοπιστίας και του σεβασμού στην υπογραφή και στη «σφραγίδα» κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου.
