«Τα πάντα γύρω μας αλλάζουν βίαια και καθοριστικά» επισήμανε ο βουλευτής επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας Θόδωρος Σκυλακάκης αναφερόμενος στον πρωτογενή τομέα, ξεδιπλώνοντας τα μέτωπα που υπάρχουν ή θα ανοίξουν έως το 2040 και καταγράφοντας τις παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν.
Στην ομιλία του στη συζήτηση και λήψη απόφασης επί της προτάσεως του πρωθυπουργού για τη σύσταση Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής με αντικείμενο «τη μελέτη των προβλημάτων και την επεξεργασία προτάσεων για την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, στη βάση των σύγχρονων προκλήσεων και των διεθνών εξελίξεων» ο κ. Σκυλακάκης επισήμανε αναλυτικά τα εξής:
«Συζητάμε σήμερα για τον πρωτογενή τομέα του αύριο, δυστυχώς όμως, ακούω από την αντιπολίτευση μια ρητορική και λογική του χθες. Μιλάτε σαν να υπάρχει κάπου κρυμμένο ένα «μαγικό ραβδί» κρατικού χρήματος, που αν κουνηθεί αρκετά δυνατά, θα λύσει όλα τα προβλήματα ως δια μαγείας.
Η συζήτηση αυτή αδικεί κατάφωρα τους Έλληνες αγρότες, κτηνοτρόφους και αλιείς. Γιατί όταν τους μιλάμε έτσι, δεν τους λέμε την αλήθεια. Τους λέμε ότι υπάρχει μια μαγική λύση, και τίποτε άλλο δε χρειάζεται να γίνει, την ώρα που τα πάντα γύρω μας αλλάζουν βίαια και καθοριστικά.
Ας δούμε λοιπόν τι μας επιφυλάσσει το 2030 και το 2040.
Ξεκινώ από τη Ζήτηση – Ποιος θα αγοράζει τα προϊόντα μας; Τα προηγούμενα 40 χρόνια, ο πλανήτης έζησε την «εποχή της ποσότητας». Ο πληθυσμός αυξήθηκε κατά 3,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Η κατεύθυνση ήταν μία: «Πιο πολλή τροφή για να καλύψουμε ανάγκες δισεκατομμυρίων». Η εποχή αυτή τελείωσε.
Στα επόμενα 40 χρόνια, η πληθυσμιακή έκρηξη φρενάρει. Θα προστεθούν μόλις 1,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Το κλειδί όμως δεν είναι το «πόσοι», είναι το «ποιοι». Εντός και προπαντός εκτός της Δύσης δημιουργείται μια τεράστια, παγκόσμια μεσαία τάξη η οποία θα γίνεται όλο και πλουσιότερη. Αυτοί οι νέοι καταναλωτές δε θέλουν πια άμυλο, ρύζι και σιτάρι για να επιβιώσουν. Ζητούν όλο και περισσότερο ζωική πρωτεΐνη, γαλακτοκομικά, φρούτα, κρασί, ελαιόλαδο. Ζητούν ταυτότητα. Ζητούν ποιότητα. Ζητούν πιστοποίηση. Δεν ψάχνουν ανώνυμα, μαζικά προϊόντα. Ψάχνουν προϊόντα με ονοματεπώνυμο.
Πάμε τώρα στην Προσφορά – Πώς θα παράγουμε; Εδώ συντελείται μια κοσμογονία. Η νέα τεχνολογία δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας, είναι ήδη στο χωράφι.
· Η Γεωργία Ακριβείας μειώνει τη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων κατά 40%, ρίχνοντας αντίστοιχα το κόστος παραγωγής. Τα drones και οι αισθητήρες βλέπουν ποιο συγκεκριμένο φυτό ασθενεί και ψεκάζουν μόνο αυτό, όχι όλο το χωράφι.
· Το τεράστιο πρόβλημα της έλλειψης εργατικών χεριών θα λυθεί από τη Ρομποτική σε συνδυασμό με την τεχνητή νοημοσύνη. Η συλλογή θα γίνεται όλο και περισσότερο από μηχανές που δεν κουράζονται και θα κοστίζουν όλο και λιγότερο. Μετά από 5-10 χρόνια από σήμερα, αυτό θα είναι το κυρίαρχο μοντέλο στη Δύση και μετά σταδιακά θα επεκταθεί στον υπόλοιπο κόσμο.
· Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα προβλέπει τον καιρό και τις ασθένειες, ενώ η Βιοτεχνολογία θα μας δίνει φυτά ανθεκτικά στην ξηρασία.
Κάποιοι ίσως πουν: «Μα τι μας λέτε τώρα; Αυτά δε γίνονται στην Ελλάδα, ας παράγουμε όπως ξέρουμε». Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αυτή είναι η συνταγή της καταστροφής. Ο υπόλοιπος κόσμος θα προχωρήσει. Αν εμείς μείνουμε στάσιμοι, δε θα μείνουμε στα ίδια. Θα οδηγηθούμε ολοταχώς σε μια πορεία συρρίκνωσης και μαρασμού.
Πού στέκεται η Ελλάδα στο νέο τοπίο; Ως χώρα δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε στην ποσότητα και στο φθηνό κόστος. Έχουμε όμως Συγκριτικά Πλεονεκτήματα:
· Έχουμε βιοποικιλότητα και μικροκλίμα για να παράγουμε προϊόντα με γεύση και άρωμα που δεν αντιγράφονται.
· Έχουμε το παγκόσμιο Brand «Ελλάδα», συνώνυμο της Μεσογειακής Διατροφής και της ευζωίας.
· Έχουμε την ευρωπαϊκή "ομπρέλα" που εγγυάται στήριξη, ασφάλεια και ποιότητα.
Αλλά έχουμε και δομικά Μειονεκτήματα:
· Μικρός, πολυτεμαχισμένος κλήρος.
· Γηρασμένος αγροτικός πληθυσμός χωρίς ψηφιακές δεξιότητες.
· Και μια βαθιά ριζωμένη καχυποψία για τη συνεργασία, αποτέλεσμα του εγκλήματος της κομματικοποίησης και συνεπακόλουθα της χρεοκοπίας των παλιών συνεταιρισμών.
· Αποτέλεσμα; Απουσία επενδύσεων. Οι λαμπρές εξαιρέσεις που υπάρχουν, απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα.
Τι να κάνουμε; Η απάντηση έχει τρεις σαφείς κατευθύνσεις:
Πρώτον. Συνεργασία για Οικονομίες Κλίμακος. Η συνεργασία ρίχνει το κόστος κατά 30% και επιτρέπει επαγγελματικό μάρκετινγκ. Είτε λέγεται Συνεταιρισμός, είτε Ανώνυμη Επιχείρηση Παραγωγών, είτε Συμβολαιακή Γεωργία. Θυμίζω τον Νόμο 4935/2022 –που υποστήριξα στη Βουλή ως αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών– που μείωσε τον φόρο εισοδήματος κατά 50% σε όσους αγρότες συνεργάζονται. Το κίνητρο υπάρχει. Τώρα πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία.
Το δεύτερο είναι προσέλκυση κεφαλαίων και τεχνογνωσίας, ενθαρρύνοντας τις επιχειρήσεις τροφίμων να συνεπενδύσουν μαζί με αγροτικούς συνεταιρισμούς και Ανώνυμες Επιχειρήσεις Αγροτών και κτηνοτρόφων στον πρωτογενή τομέα.
Τρίτο, η διαχείριση της Γης. Η καλλιεργήσιμη γη μειώθηκε από τα 34 εκατομμύρια στρέμματα το 2011, στα 28 εκατομμύρια το 2021. Χάσαμε 6 εκατομμύρια στρέμματα! Χρειαζόμαστε άμεσα κίνητρα –και αντικίνητρα– για όσους δεν καλλιεργούν. Η γη πρέπει να περάσει, μέσω μακροχρόνιων μισθώσεων, σε νέα, δυναμικά συνεργατικά σχήματα που θέλουν να παράξουν.
Και τέλος, όλα αυτά πρέπει να συνδεθούν με τον Τουρισμό και τη Μεταποίηση. Μόνο έτσι θα δημιουργήσουμε την προστιθέμενη αξία που κάνει τη διαφορά.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Αυτός είναι ο δρόμος. Απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας και τόλμη. Αλλά αν δεν τον ακολουθήσουμε, ό,τι άλλο και να κάνουμε, όσα χρήματα και αν επενδυθούν με τη λογική του παρελθόντος, η συρρίκνωση θα είναι αναπόφευκτη. Η διακομματική Επιτροπή είναι μια συλλογική ευκαιρία να πούμε, ως πολιτικό σύστημα, όχι στο παρελθόν των χαμένων ευκαιριών και ναι στο μέλλον που μπορεί να έχει ο ελληνικός πρωτογενής τομέας».
