Όταν οι κεντρικές τράπεζες ξαναπιάνουν το «όπλο» των επιτοκιακών αυξήσεων, η γεωπολιτική σκόνη τείνει να κατακάθεται. Τα Στενά του Ορμούζ άνοιξαν εκ νέου και η συμφωνία αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή ήρθε εγκαίρως, επιβεβαιώνοντας ότι όταν το κόστος του χρήματος αυξάνεται, οι συμβιβασμοί γίνονται ξανά ελκυστικοί.
Διότι όταν το τίμημα της αβεβαιότητας απειλεί να μετατραπεί σε ύφεση, ακόμη και οι πιο δύσκολοι αντίπαλοι ανακαλύπτουν τις αρετές του συμβιβασμού. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έσπευσε να δείξει ότι η ανοχή απέναντι σε μια νέα πληθωριστική αναθέρμανση έχει όρια, υπενθυμίζοντας ότι όταν οι κεντρικοί τραπεζίτες εμφανίζονται αποφασισμένοι, οι υπόλοιποι συνήθως βρίσκουν τρόπο να τα βρουν.
Η Κριστίν Λαγκάρντ φρόντισε να κρατήσει κλειστά τα «χαρτιά» της παρέχοντας ελάχιστες κατευθυντήριες γραμμές, εν μέσω μιας σειράς αβεβαιοτήτων που συνδέονται με τον πληθωρισμό, τα γεωπολιτικά και τη χρονική φάση, στην οποία θα συναντηθεί με τη Fed και την Τράπεζα της Αγγλίας.
Οι αναλυτές φαίνεται να συγκλίνουν προς μια ακόμη αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης τον Σεπτέμβριο, φτάνοντας κατά συνέπεια στις δύο για φέτος και στο 2,5%, προτού υπάρξει σταθεροποίηση για το μεγαλύτερο μέρος του επόμενου έτους και εν συνεχεία μια αποκλιμάκωση στο 2%. Βέβαια δεν θα είναι πρώτη φορά που οι αναλυτές θα προχωρήσουν σε έκτακτη αναθεώρηση των εκτιμήσεών τους, εν μέσω μιας ευρείας ανασύνταξης.
Άλλωστε, πληθαίνουν οι φωνές που κάνουν λόγο πως οι αγορές ομολόγων υπεραντιδρούν στην άνοδο των τιμών ενέργειας, προεξοφλώντας μια «επιθετικότητα» από την πλευρά των κεντρικών τραπεζών που δύσκολα θα επιβεβαιωθεί. Σε αντίθεση με το 2021 και το 2022, όταν η εξαιρετικά χαλαρή νομισματική πολιτική και η εκρηκτική ανάκαμψη μετά την πανδημία είχαν δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για έναν επίμονο πληθωριστικό κύκλο, οι πιθανότητες ισχυρών δευτερογενών επιδράσεων από την πρόσφατη αναταραχή στις τιμές ενέργειας και το κόστος μεταφορών παραμένουν περιορισμένες.
Η αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου περιορίζει τις πιθανότητες η ΕΚΤ να επαναλάβει το λάθος του Ιουνίου, όπως το χαρακτηρίζει μερίδα αναλυτών, με μια νέα αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο. Κεντρική ιδέα παραμένει αυτή της παρατεταμένης αδράνειας, με τη Φρανκφούρτη να διατηρεί αμετάβλητη τη στάση της για το υπόλοιπο του 2026 και καθ' όλη τη διάρκεια του 2027.
Τα αλλάζει όλα ο Γουόρς...
Για τη Fed, η συζήτηση περί μείωσης επιτοκίων παραμένει «εκτός κάδρου», ενώ πρόωρη θεωρείται και μια περαιτέρω αυστηροποίηση, παρά τα όσα κατά καιρούς προεξοφλούν οι αγορές. Η επίσημη πρώτη του νέου κεντρικού τραπεζίτη των ΗΠΑ, Κέβιν Γουόρς προσέφερε κάτι που οι προκάτοχοί του δυσκολεύονταν όλο και περισσότερο να προσφέρουν, ένα συνεκτικό μήνυμα. Η μετάβαση σε μια πιο σύντομη και βασισμένη στα πραγματικά δεδομένα ανακοίνωση δεν αποτελεί απλώς μια αισθητική αλλαγή. Συνιστά έμμεση παραδοχή ότι η προηγούμενη εξάρτηση της Fed από το forward guidance, τις προβλέψεις και τα σήματα προς τις αγορές είχε καταλήξει να δημιουργεί περισσότερη σύγχυση παρά σαφήνεια.
Η οπτική του Γουόρς φαίνεται να αγγίζει μια βασική αδυναμία. Σε έναν κόσμο όπου τα οικονομικά στοιχεία δημοσιεύονται με χρονική υστέρηση και αναθεωρούνται επανειλημμένα, η υπόσχεση μιας πολιτικής ακριβείας είναι σε μεγάλο βαθμό απατηλή. Επιλέγοντας να αποστασιοποιηθεί από το «dot plot» και από την ερμηνευτική καθοδήγηση, δείχνει να επιχειρεί να επαναθεμελιώσει τη νομισματική πολιτική πάνω σε πιο απτά και ορατά οικονομικά αποτελέσματα και όχι σε προβλέψεις.
Κατά την άποψή του, τα παραδοσιακά στοιχεία που προκύπτουν από έρευνες και δημοσκοπήσεις δεν επαρκούν, ενώ φάνηκε να αντιμετωπίζει με επιφύλαξη δεδομένα που υπόκεινται σε δεύτερες και τρίτες αναθεωρήσεις. Στόχος του είναι η πραγματική οικονομία να καθοδηγεί τις αγορές και όχι η ίδια η Fed να καθορίζει την πορεία τους μέσω της επικοινωνιακής της πολιτικής.
Η δημιουργία ανεξάρτητων ομάδων εργασίας σε πέντε διαφορετικούς τομείς υποδηλώνει ότι δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη προσαρμογή, αλλά για την αρχή μιας ευρύτερης θεσμικής επανατοποθέτησης, η οποία περιλαμβάνει και την επανεξέταση της Σύνοψης Οικονομικών Προβλέψεων (Summary of Economic Projections). Παράλληλα, διατηρείται η συνέχεια στα κρίσιμα ζητήματα, όπως ο στόχος του 2% πληθωρισμού.
Βαρύνουσα κρίνεται και η μετατόπιση σε επίπεδο οικονομικής σκέψης. Η απόρριψη της παραδοσιακής σχέσης μεταξύ πληθωρισμού και ανεργίας, όπως αυτή αποτυπώνεται στην καμπύλη Phillips, καθώς και η σαφής έμφαση που έδωσε στην αύξηση της παραγωγικότητας, παραπέμπουν σε μια Fed λιγότερο πρόθυμη να προχωρά σε προληπτικές αυξήσεις επιτοκίων. Εφόσον το μήνυμα παραμείνει συνεπές, η μεγάλη πρόκληση θα είναι η εφαρμογή του στην πράξη. Η νομισματική πολιτική εξακολουθεί να εμφανίζεται περιοριστική για την αγορά κατοικίας, αλλά αρκετά χαλαρή για τις αγορές, μια αντίφαση που αναμένεται να δοκιμάσει στην πράξη το νέο πλαίσιο λειτουργίας της Fed υπό τον Γουόρς.
