Την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, η οποία παραμένει κλειστή εδώ και δεκαετίες, σχεδιάζει η Τουρκία, με την μετατροπή της σε πανεπιστήμιο. Σύμφωνα με πηγές του Bloomberg, η κίνηση αποσκοπεί εν μέρει στην ικανοποίηση αιτήματος του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ενόψει της επίσκεψής του στην Άγκυρα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο.
Ο Ταγίπ Ερντογάν συζήτησε για την προοπτική επαναλειτουργίας της Σχολής με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στην Άγκυρα αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές και η τουρκική εφημερίδα Hurriyet μεταδίδει ότι, κατά τη διάρκεια του τετ α τετ, ο πρόεδρος της Τουρκίας συμφώνησε στο άνοιγμα της θεολογικής σχολής.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ζητήσει από τον Ερντογάν να αποκαταστήσει τη λειτουργία της Σχολής κατά τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ. Τόσο ο Μπάρακ όσο και ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχαν στο παρελθόν αφήσει να εννοηθεί ότι η Σχολή θα μπορούσε να ανοίξει ξανά έως τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, ωστόσο οι πηγές επισημαίνουν ότι οι απαραίτητες προετοιμασίες δύσκολα θα έχουν ολοκληρωθεί έως τότε.
Η εξέλιξη αυτή θα αναβιώσει έναν θεσμό με κεντρική σημασία για την Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη και ανταποκρίνεται σε ένα πάγιο αίτημα των ΗΠΑ και της ΕΕ. Όπως σχολιάζει το πρακτορείο Bloomberg, αν το σχέδιο επιβεβαιωθεί επισήμως, θα αποτελέσει ορόσημο στη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ πριν από την επίσκεψη του Τραμπ. Την Τετάρτη τερματίστηκε μια δεκαετής δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ που «βάραινε» την τουρκική κεντρική τράπεζα, αίροντας μια χρόνια αιτία «τριβής» μεταξύ των δύο συμμάχων.
Οι σχέσεις έχουν αναθερμανθεί, καθώς Τραμπ και Ερντογάν φαίνεται να έχουν αναπτύξει στενότερη προσωπική σχέση τους τελευταίους μήνες. Η Τουρκία τηρούσε για καιρό επιφυλακτική στάση απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, το διοικητικό και πνευματικό κέντρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας που εδρεύει στον Κεράτιο Κόλπο της Κωνσταντινούπολης. Η ηγεσία του Πατριαρχείου έχει επανειλημμένα ζητήσει μεγαλύτερες ελευθερίες επικρίνοντας τον αυστηρό κρατικό έλεγχο των θρησκευτικών υποθέσεων στην Τουρκία.
Στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης εκπαιδεύτηκαν γενιές ηγετών της ελληνορθόδοξης Εκκλησίας, μεταξύ των οποίων και ο σημερινός Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Η σχολή έκλεισε το 1971, όταν η Τουρκία έθεσε τη θρησκευτική εκπαίδευση σε καθεστώς κρατικού ελέγχου. Η Άγκυρα έχει διαχρονικά υπερασπιστεί αυτή την πολιτική, επισημαίνοντας ότι και οι μουσουλμάνοι κληρικοί στην Τουρκία εκπαιδεύονται και αμείβονται από το κράτος.
Σύμφωνα με το σχέδιο, το νέο πανεπιστήμιο θα περιλαμβάνει θεολογική σχολή, γεγονός που θα επιτρέψει για πρώτη φορά μετά από 50 και πλέον χρόνια την εκπαίδευση ορθόδοξων κληρικών. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι οι φοιτητές θα εισάγονται μέσω του εθνικού συστήματος της Τουρκίας και ότι το υπουργείο Παιδείας θα εποπτεύει τα προγράμματα σπουδών. Το υπουργείο αρνήθηκε να σχολιάσει.
Η επαναλειτουργία της Σχολής θα αποτελούσε μια σημαντική συμβολική νίκη για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, οι ρίζες του οποίου ανάγονται στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Στην πιο πρόσφατη έκθεσή της για την Τουρκία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε το «λουκέτο» στη Χάλκη ένα διαχρονικό ζήτημα θρησκευτικής ελευθερίας. Αν και το πρόγραμμα ανώτατης εκπαίδευσης της Σχολής ανεστάλη το 1971, το ίδρυμα συνέχισε να λειτουργεί έως το 1985, που αποφοίτησαν οι τελευταίοι πέντε σπουδαστές.
