Στην τελευταία, πιο στενή και πιο απαιτητική φάση του μπαίνει το Ταμείο Ανάκαμψης, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να «κλειδώσει» τα τελευταία διαθέσιμα κονδύλια και να αποφύγει οποιαδήποτε απώλεια στο κλείσιμο του προγράμματος. Σήμερα, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης αναμένεται να παρουσιάσει στο υπουργικό συμβούλιο υπό τον πρωθυπουργό την πορεία των χρηματοδοτήσεων, αλλά και το ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα ως το φινάλε του προγράμματος , στις 31 Αυγούστου.
Το εγχείρημα βρίσκεται ήδη στην τελική ευθεία. Το διπλό αίτημα συνολικού ύψους 2,6 δισ. ευρώ είναι στο δρόμο για τις Βρυξέλλες. Ο οδικός χάρτης της τελικής φάσης του προγράμματος προβλέπει ότι , πλέον, έχει ήδη δρομολογηθεί η είσπραξη 1,4 δισ. ευρώ από το 8ο αίτημα του σκέλους των επιχορηγήσεων και 1,2 δισ. ευρώ από το 7ο αίτημα του δανειακού σκέλους, δηλαδή συνολικά 2,6 δισ. ευρώ.
Τον Σεπτέμβριο έπεται η τελική κρίσιμη φάση. Τότε σχεδιάζεται η υποβολή του 9ου αιτήματος, ύψους 3,8 δισ. ευρώ, το οποίο προϋποθέτει ότι θα έχουν ολοκληρωθεί 134 ορόσημα έως 31 Αυγούστου.
Παράλληλα θα προχωρήσει άμεσα και το 8ο αίτημα του δανειακού σκέλους. Ωστόσο, από τα 8 ορόσημα του τελευταίου δανειακού αιτήματος, τα 6 έχουν ήδη επιτευχθεί. Ενδέχεται έτσι να επισπευσθεί η ολοκλήρωση του προγράμματος και πριν την ΔΕΘ ενδεχομένως, με το συνολικό ποσό της φάσης εκείνης να φθάνει τα 4,8 δισ. ευρώ.
Ζητούμενο, όμως, δεν είναι μόνο οι αιτήσεις πληρωμής. Είναι να κλείσει το ΤΑΑ χωρίς ανοικτές εκκρεμότητες, χωρίς αστοχίες στα ορόσημα, χωρίς απώλειες πόρων αλλά και χωρίς κυρώσεις ή πρόστιμα για τη χώρα σε περίπτωση αστοχίας -τα οποία με βάση τους αυστηρούς κανόνες του Ταμείου μπορεί να φτάνουν και στα 700 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το βαθμό ή τη βαρύτητα της αστοχίας.
Η προθεσμία για την ολοκλήρωση των έργων που συνδέονται με ορόσημα παραμένει η 31η Αυγούστου, γεγονός που καθιστά την τελική αναθεώρηση του προγράμματος κομβική. Ήδη πάντως, στη φάση αυτή, η κυβέρνηση επιδιώκει να περάσει από το στάδιο της εκτέλεσης, στο στάδιο του σχεδιασμού της επόμενης μέρας, καθώς από Σεπτέμβριο δεν θα υπάρχει πια Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο έφερε 36 δισ. στη χώρα.
Η κυβέρνηση ετοιμάζει ένα σχέδιο - γέφυρα προς το νέο χρηματοδοτικό μοντέλο. Κεντρικός άξονας είναι η συνέχιση της φθηνής χρηματοδότησης προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω
- της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (με «προίκα» και τα υπόλοιπα 2 δισ. από τα δάνεια του ΤΑΑ),
- του νέου Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030 με μεταφερόμενους πόρους έως 12 δισ. από την τρέχουσα περίοδο στην επόμενη),
- των νέων ταμείων (Κλιματικό Κοινωνικό Ταμείο και Ταμείο Εκσυγχρονισμού) ύψους έως 7 δισ. ευρώ, αλλά και
- της διαπραγμάτευσης για την επόμενη προγραμματική περίοδο του ΕΣΠΑ 2028-2034, με το υπό συζήτηση κονδύλι για τη χώρα μας να αγγίζει προς ώρας τα 49 δισ. ευρώ.
Στόχος των δράσεων αυτών που θα παρουσιάσει ο Νίκος Παπαθανάσης στο υπουργικό συμβούλιο, είναι το τέλος ΤΑΑ να μη δημιουργεί κενό, αλλά να παραδώσει μηχανισμούς και εργαλεία για τη συνέχεια. Το σημερινό υπουργικό έχει έτσι διπλό χαρακτήρα. Από τη μία αποτυπώνει το τελευταίο στάδιο ενός προγράμματος που στήριξε την οικονομία με επιχορηγήσεις και δάνεια. Από την άλλη, επιχειρείται να μη θυμίζει «απολογισμό έργου», αλλά να λειτουργεί ως αφετηρία για το επόμενο σχήμα, στο οποίο η κυβέρνηση θέλει να δείξει ότι έχει ήδη προετοιμάσει τη μετάβαση.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η προσπάθεια της κυβέρνησης να παρουσιάσει την μετά-ΤΑΑ εποχή, όχι ως περίοδο υστέρησης, αλλά ως εποχή νέας χρηματοδοτικής αρχιτεκτονικής όπου, ελλείψει Ταμείου Ανάκαμψης, η ένταση της χρηματοδότησης μεταφέρεται όχι στο νέο ΕΣΠΑ, στα νέα Ταμεία, αλλά και στην ΕΑΤ, με ισχυρή μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων για στήριξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, ώστε η λήξη του προγράμματος να μην ισοδυναμεί με διακοπή της ροής χρηματοδότησης προς την πραγματική οικονομία.
