Για αυξημένο πολιτικό ρίσκο στην Ελλάδα, καθώς η χώρα θα κληθεί να εκλέξει νέα κυβέρνηση μέχρι την άνοιξη του 2027, κάνουν λόγο οι αναλυτές της Moody’s Analytics, περιγράφοντας τέσσερα πιθανά σενάρια που αφορούν τόσο τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών όσο και τα αποτελέσματα της κάλπης.
Όπως σχολιάζουν, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι είναι απίθανο κάποιο κόμμα να εξασφαλίσει αυτοδυναμία. Κι αυτό έχει σημασία καθώς, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό χρέος, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ παραμένει χαμηλό σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ.
Διαβάστε ακόμα: Το πολιτικό ρίσκο επιστρέφει στο Χρηματιστήριο της Αθήνας
Η αβεβαιότητα τείνει να αυξάνεται πριν από τις εκλογές, διαταράσσοντας τις επενδύσεις και την ευρύτερη οικονομία, επισημαίνουν οι αναλυτές της Moody’s Analytics, τονίζοντας ότι. «εάν δεν προκύψει σαφής νικητής, η Ελλάδα ενδέχεται να οδηγηθεί σε πολλαπλούς εκλογικούς γύρους ή παρατεταμένες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης, επηρεάζοντας την οικονομική πορεία και τις μελλοντικές πολιτικές».
Η ανάκαμψη δεν έχει αποκαταστήσει το βιοτικό επίπεδο
Όπως σημειώνει η έκθεση της Moody’s Analytics, εκ πρώτης όψεως η μακροοικονομική επίδοση της Ελλάδας είναι ιδιαίτερα ισχυρή. Η ανεργία βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008, η ανάπτυξη του ΑΕΠ υπερβαίνει τον μέσο όρο της ευρωζώνης από το 2021, ενώ μετά από μια δεκαετία κρίσης και σκληρής λιτότητας, το δημόσιο χρέος είναι πλέον πιο διαχειρίσιμο, στο 148% του ΑΕΠ το 2025, έναντι 206% το 2020.
Ωστόσο, τα χρόνια της κρίσης έχουν αφήσει μόνιμο αποτύπωμα. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ παραμένει ο υψηλότερος στην ευρωζώνη, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ συγκαταλέγεται στα χαμηλότερα της ΕΕ και εξακολουθεί να βρίσκεται 7,3% κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα του 2008. Το 2025, το ελληνικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ ήταν μόλις οριακά υψηλότερο από αυτό της Λετονίας και της Βουλγαρίας, ενώ την τελευταία δεκαετία η Ελλάδα έχει υποχωρήσει πίσω από χώρες όπως η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Λιθουανία και η Κροατία.
Πολιτική αβεβαιότητα και εκλογές
Το πολιτικό περιβάλλον στην Ελλάδα παραμένει ταραχώδες. Από το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη το 2023, η κυβέρνηση έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής, πιο πρόσφατα λόγω διαφωνιών με Ευρωπαίους εισαγγελείς σχετικά με τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Διαβάστε ακόμα: «Ρωγμές» από υποκλοπές και ΟΠΕΚΕΠΕ στο ελληνικό αφήγημα
Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πιθανότητα αυτοδυναμίας στην επόμενη Βουλή είναι περιορισμένη. Με τις εκλογές το 2027, η πολιτική αβεβαιότητα θα μπορούσε να ανακόψει την οικονομική ανάπτυξη βραχυπρόθεσμα, ενδεχομένως διευρύνοντας την απόσταση της Ελλάδας από άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι κυβερνήσεις συνεργασίας στην Ελλάδα είναι σπάνιες και εμφανίστηκαν κυρίως σε περιόδους έντονης κρίσης.
Οι αναλυτές της Moody’s Analytics εξηγούν επίσης ότι η πολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει την οικονομία μέσω πολλών διαύλων, όπως οι επενδύσεις, η αποταμίευση, οι προσλήψεις, η τιμολόγηση, οι πιστωτικές αποφάσεις και οι κεφαλαιακές ροές. Όταν συμπίπτει με εκλογικές περιόδους, οι επιπτώσεις αυτές εντείνονται. Κατά την κρίση χρέους της ευρωζώνης, για παράδειγμα, οι αποδόσεις των ομολόγων εκτοξεύθηκαν και η ρευστότητα περιορίστηκε, έως ότου αποσαφηνίστηκε το πολιτικό τοπίο.
Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι οι εκλογές επηρεάζουν τη δημοσιονομική πολιτική. Έρευνες δείχνουν ότι τα ελλείμματα τείνουν να αυξάνονται γύρω από τα εκλογικά έτη. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η αυξημένη πολιτική αβεβαιότητα συχνά προηγείτο των εκλογών.
Σενάρια εκλογών
Οι μακροοικονομικές επιπτώσεις της πολιτικής αβεβαιότητας εξαρτώνται από την κατεύθυνση αυτής της αβεβαιότητας, επισημαίνουν οι αναλυτές της Moody’s Analytics και εξετάζουν τέσσερα σενάρια:
1. Ομαλή προσγείωση
Στο ευνοϊκό σενάριο, οι εκλογές διεξάγονται κανονικά το δεύτερο τρίμηνο του 2027 και ο σχηματισμός κυβέρνησης ολοκληρώνεται σε έναν ή το πολύ δύο γύρους. Οι προεκλογικές δαπάνες και οι προσωρινές φοροελαφρύνσεις ενισχύουν ελαφρώς την ανάπτυξη, χωρίς να επηρεάζεται ουσιαστικά η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Τα spreads παραμένουν σταθερά και η αβεβαιότητα υποχωρεί γρήγορα.
2. Ήπια αναταραχή
Σε αυτό το σενάριο, η κυβέρνηση επισπεύδει τις εκλογές για πολιτικούς λόγους, οδηγώντας σε πρόωρη κάλπη το τρίτο τρίμηνο του 2026. Η αβεβαιότητα αυξάνεται, αλλά ο σχηματισμός κυβέρνησης γίνεται σχετικά γρήγορα. Οι αγορές αντιδρούν ήπια, καθώς η εξέλιξη εκλαμβάνεται ως τακτική κίνηση. Η κατανάλωση και οι επενδύσεις επηρεάζονται προσωρινά, αλλά η οικονομία επανέρχεται γρήγορα.
3. Σοβαρά αρνητικό σενάριο
Η εκλογική διαδικασία παρατείνεται, με επαναλαμβανόμενες εκλογές χωρίς καθαρό αποτέλεσμα. Η πολιτική αστάθεια ενισχύεται, τα spreads αυξάνονται, οι πιστωτικές συνθήκες επιδεινώνονται και η εμπιστοσύνη καταρρέει. Οι επενδύσεις μειώνονται και η αποταμίευση αυξάνεται έντονα.
4. Πρωτοφανής αβεβαιότητα
Το δυσμενέστερο σενάριο συνδυάζει πρόωρες εκλογές με παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο. Η αβεβαιότητα παραμένει εξαιρετικά υψηλή και επίμονη, οδηγώντας σε σημαντική επιδείνωση της εμπιστοσύνης, της επενδυτικής δραστηριότητας και της αξιοπιστίας της οικονομικής πολιτικής.
Οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη διαφέρουν σημαντικά ανά σενάριο. Η άμεση επίδραση πρόωρων εκλογών το 2026 είναι διαχειρίσιμη, με περιορισμένες αποκλίσεις σε ανάπτυξη και κατανάλωση. Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα αφορά το 2027. Στα βασικά σενάρια, η ελληνική οικονομία αναμένεται να ανακάμψει με ρυθμό 2,4%-2,7%. Αν όμως δεν σχηματιστεί γρήγορα κυβέρνηση, η κατάσταση επιδεινώνεται, με εκτιμώμενη «βουτιά» 8,2% στις επενδύσεις, επιστροφή της ανεργίας πάνω από το 9%, ενώ τα spreads των ελληνικών ομολόγων πιθανώς θα ξεπεράσουν το 10%. Επίσης, το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί εκ νέου, ανατρέποντας την πορεία αποκλιμάκωσης. Στο χειρότερο σενάριο, η ανάπτυξη περιορίζεται μόλις στο 0,6% το 2027.
Ωστόσο, η βασική εκτίμηση των αναλυτών της Moody’s Analytics είναι ότι η πολιτική σταθερότητα θα αποκατασταθεί εντός δύο εκλογικών γύρων. «Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι οι πρόωρες εκλογές, αλλά ένα σενάριο διαδοχικών εκλογών χωρίς αποτέλεσμα» αναφέρον χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους δανεισμού και ήδη υψηλού χρέους, τα περιθώρια λάθους για την ελληνική οικονομία παραμένουν περιορισμένα».
Aβεβαιότητα στην πραγματική οικονομία
Ο Δείκτης Αβεβαιότητας Οικονομικής Πολιτικής εκτινάχθηκε φέτος τον Μάρτιο στα υψηλότερα επίπεδα από την πανδημία, φτάνοντας τις 153 μονάδες, κυρίως λόγω των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων στο Ιράν, που επηρέασαν τα Στενά του Ορμούζ και τις αγορές ενέργειας. Τον Απρίλιο παρέμεινε υψηλός στις 111 μονάδες, καθώς στο επίκεντρο βρέθηκε η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και ανακατατάξεις στο κυβερνητικό σχήμα.
Το στοιχείο που διαφοροποιεί το 2026 είναι ότι η αβεβαιότητα επηρεάζει πλέον την πραγματική οικονομία. Η ανεργία, που μειωνόταν σταθερά επί τέσσερα χρόνια, άρχισε να αυξάνεται στις αρχές του 2026, από 7,9% τον Δεκέμβριο σε 9% τον Μάρτιο. Παράλληλα, ο πληθωρισμός, που είχε υποχωρήσει στο 1,6% τον Οκτώβριο, ανέβηκε στο 4,6% τον Απρίλιο, λόγω αυξημένων ενεργειακών και εισαγόμενων τιμών.
Σε αντίθεση με προηγούμενα επεισόδια αβεβαιότητας (2023, 2025), που είχαν περιορισμένες επιπτώσεις, αυτή τη φορά τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα υψηλότερες τιμές και επιδείνωση στην αγορά εργασίας, με τον κίνδυνο οι εκλογές να εντείνουν αυτές τις πιέσεις.
