Μια δεκαετία αφότου ο Έμπολα ανέδειξε σημαντικά κενά στην παγκόσμια ετοιμότητα για την αντιμετώπιση «ξεσπασμάτων» και 6 χρόνια μετά το οδυνηρό δίδαγμα της COVID-19, ο κόσμος μας δεν έγινε πιο ασφαλής έναντι των πανδημιών.
- Διαβάστε επίσης - Νόσος Έμπολα: Νέος έκτακτος συναγερμός από τον ΠΟΥ, με 246 ύποπτα κρούσματα και 80 θανάτους απ' τον ιό Μπουντιμπουγκιό
Η πρόσφατη έκθεση της ειδικής Επιτροπής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που καταγράφει την παγκόσμια ετοιμότητα (Global Preparedness Monitoring Board -GPMB), με τίτλο «Ένας κόσμος στα άκρα: Προτεραιότητες για ένα μέλλον ανθεκτικό στις πανδημίες» αναδεικνύει πως καθώς τα ξεσπάσματα λοιμωδών νοσημάτων γίνονται ολοένα και συχνότερα, καθίστανται και πιο καταστροφικά.
Λέγοντας πιο καταστροφικά, οι ειδικοί εξηγούν πως έχουν σοβαρότερες επιπτώσεις στην υγεία, την οικονομία και την πολιτική ενώ συνοδεύονται από μειωμένες δυνατότητες ανάκαμψης. Η Επιτροπή παράλληλα προειδοποιεί ότι οι επενδύσεις αυτής της δεκαετίας υστερούν σημαντικά σε σχέση με την ταχύτητα αύξησης του πανδημικού κινδύνου.
Το τίμημα του γεωπολιτικού κατακερματισμού
Μπορεί κάποιες νέες πρωτοβουλίες να βελτίωσαν τις προοπτικές της παγκόσμιας ετοιμότητας αλλά ο γεωπολιτικός κατακερματισμός, οι οικολογικές διαταραχές, τα διεθνή ταξίδια και οι περικοπές στα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης επισκιάζουν την όποια πρόοδο.
Η έκθεση αναλύει μια 10ετία Έκτακτων Καταστάσεων Διεθνούς Ενδιαφέροντος στη Δημόσια Υγεία (PHEICs), από τον Έμπολα στην Δυτική Αφρική έως την COVID-19 και την ευλογιά των πιθήκων (mpox), αξιολογώντας τον αντίκτυπό τους στα Συστήματα Υγείας, την Οικονομία και την Κοινωνία. Αναφορικά με την λήψη κρίσιμων μέτρων, όπως η ισότιμη πρόσβαση σε διαγνωστικά εργαλεία και φάρμακα, ο κόσμος αντί να προοδεύει καταγράφει οπισθοδρόμηση.
Ενδεικτικά, τα εμβόλια για την ευλογιά των πιθήκων mpox έφτασαν στις πληγείσες χώρες χαμηλού κατά κεφαλήν εισοδήματος σχεδόν δύο χρόνια μετά το ξέσπασμα της επιδημίας, ενώ η αντίστοιχη καθυστέρηση για την άφιξη των εμβολίων κατά του κορονοϊού στα φτωχότερα κράτη κυμαίνονταν στους 17 μήνες.
Τα βαθιά πλήγματα του Έμπολα και της covid πανδημίας
Παράλληλα ο αρνητικός αντίκτυπος αυτών των επιδημιών ήταν πολύ μεγαλύτερος από ένα απλό πλήγμα στην υγεία και την οικονομία. Τόσο οι επιδημίες του Έμπολα όσο και η πανδημία του κορονοϊού προκάλεσαν μεγάλη φθορά στην αξιοπιστία των κυβερνήσεων, έπληξαν τις κοινωνικές ελευθερίες και τις δημοκρατικές νόρμες, έφεραν δυσπιστία για τα Πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ινστιτούτα και προκάλεσαν μεγάλη πόλωση που διήρκεσε περισσότερο από την ίδια την υγειονομική κρίση, αφήνοντας τις κοινωνίες πιο εκτεθειμένες στην επόμενη κρίση.
Η έκθεση του ΠΟΥ τονίζει πως ο κίνδυνος μιας επόμενης πανδημίας θα χτυπήσει σε έναν κόσμο πιο κατακερματισμένο, πιο χρεωμένο και λιγότερο ικανό να προστατέψει τους λαούς του σε σύγκριση με μια 10ετία πριν. Παράλληλα η έκθεση υπογραμμίζει τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών για την βελτίωση της ετοιμότητας, ειδικά στην καταγραφή και παρακολούθηση των πανδημικών απειλών.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χωρίς αποτελεσματική διακυβέρνηση και θέσπιση αυστηρών κανονισμών, το ΑΙ και οι ψηφιακές τεχνολογίες θα μπορούσαν να μειώσουν την ασφάλεια στην υγεία και να αυξήσουν τις ρωγμές, τα κενά και τις ανισότητες.
Τεστ για τις πολιτικές ηγεσίες
«Ο κόσμος μας δεν στερείται λύσεων, αλλά χωρίς εμπιστοσύνη και ισότητα, αυτές οι λύσεις δεν θα φτάσουν σε εκείνους που τις χρειάζονται περισσότερο. Οι πολιτικοί αρχηγοί, η βιομηχανία και η κοινωνία των πολιτών μπορούν να αλλάξουν το αφήγημα της παγκόσμιας ετοιμότητας, αν μετατρέψουν τις δεσμεύσεις τους σε μετρήσιμη πρόοδο, προτού χτυπήσει η επόμενη κρίση» υπογράμμισε η πρόεδρος της Επιτροπής GPMB Κολίντα Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς (Kolinda Grabar-Kitarovic).
Από την μεριά της η συμπροεδρεύουσα της Επιτροπής GPMB Τζόι Πουμάφι (Joy Phumaphi) πρόσθεσε ότι: «Η παγκόσμια ετοιμότητα δεν είναι μόνο μια πρόκληση σε επίπεδο τεχνικής και διαδικασιών. Είναι παράλληλα και μια δοκιμασία για κάθε πολιτική ηγεσία.»
3 προτεραιότητες
Η Επιτροπή GPMB αναδεικνύει τρεις προτεραιότητες για τους πολιτικούς ηγέτες, προκειμένου να αναστραφεί η κατάσταση:
1. Την δημιουργία ενός μόνιμου και ανεξάρτητου μηχανισμού παρακολούθησης του πανδημικού κινδύνου.
2. Την προώθηση της ισότιμης πρόσβασης σε εμβόλια διαγνωστικά τεστ και θεραπείες
3. Τη διασφάλιση βιώσιμης χρηματοδότησης τόσο σε επίπεδο ετοιμότητας όσο και αντίδρασης για την ημέρα μηδέν (δηλαδή κατά την έναρξη μιας υγειονομικής κρίσης).
