Στις συσκέψεις των επόμενων ωρών και ημερών που θα πραγματοποιηθούν στην οδό Νίκης και στο Μέγαρο Μαξίμου αναμένεται να διαμορφωθεί το πρώτο σχέδιο δράσης έναντι του πληθωριστικού σοκ που φέρνει ο πόλεμος στο Ιράν, καθώς μετά από τη Σύνοδο Κορυφής της περασμένης Πέμπτης υπάρχει μεγαλύτερη ορατότητα για το τι συμβαίνει σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έστω και αν δεν υπήρξαν άμεσα αποφάσεις.
Σε πρώτη φάση και μέχρι να προχωρήσουν οι διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνέχεια των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Πέμπτης, οι πρωτοβουλίες που θα ληφθούν από την ελληνική κυβέρνηση τις επόμενες ημέρες θα είναι στοχευμένες και μετρημένες γιατί θα στηριχθούν σε «ίδιες δυνάμεις», δηλαδή στον κρατικό προϋπολογισμό, και θα έχουν ως βάση την εργαλειοθήκη του 2022.
Σε αυτή την κατεύθυνση και χωρίς τίποτα να έχει κλειδώσει, στο τραπέζι βρίσκονται μέτρα που θα έχουν ως στόχο την συγκράτηση των τιμών αλλά και την ενίσχυση των πιο αδύναμων με επιδοτήσεις τύπου vouchers. Έτσι, μέσα στις επόμενες εβδομάδες δεν αποκλείεται να επεκταθεί το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους και σε άλλα είδη πέρα από τα καύσιμα και τα αγαθά καθημερινής κατανάλωσης που ισχύει σήμερα. Το βάρος αναμένεται να πέσει σε ενδιάμεσα προϊόντα τα οποία ανεβάζουν τις τιμές στα ράφια του σουπερμάρκετ, όπως τα φυτοπροστατευτικά.
Παράλληλα όμως ετοιμάζονται τα… pass και ειδικά η χορήγηση επιδότησης αγοράς καυσίμων (fuel pass), που μπορεί να έρθει ακόμη και πριν το Πάσχα, καθώς η τιμή στην αντλία συνεχίζει να αυξάνεται. Η βενζίνη αλλά και το πετρέλαιο κίνησης έχουν πατήσει τα 2 ευρώ το λίτρο και η αγορά αναμένει πως οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές θα έχουν διάρκεια. Η επιδότηση αναμένεται να ακολουθήσει το μοντέλο του 2022, δηλαδή με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια και δεν αποκλείεται να συνδυαστεί και με μια επιδότηση για το αγροτικό πετρέλαιο αλλά και με τα μέτρα για την ενεργοβόρο βιομηχανία που έτσι και αλλιώς σχεδιάζονται.
Η βενζίνη και ειδικά το ντίζελ είναι βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης καθώς η αύξηση της τιμής τους επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφοράς και κατ’ επέκταση τις τιμές των προϊόντων. Αρμόδιες πηγές σημειώνουν πως η κυβέρνηση είναι έτοιμη «στα πλαίσια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της» να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Από κει και πέρα τα πάντα είναι στο τραπέζι από την επιδότηση των λογαριασμών ρεύματος (power pass) και τις επιταγές ακρίβειας (market pass) έως τις τιμές στα ναυτιλιακά εισιτήρια, θέμα για το οποίο πραγματοποιήθηκε χθες ειδική σύσκεψη στην αντιπροεδρία της κυβέρνησης.
Περιμένοντας τις Βρυξέλλες
Για να ληφθούν όμως περισσότερα μέτρα θα πρέπει να υπάρξει συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνέχεια των αποφάσεων που ελήφθησαν την Πέμπτη. Το ιδανικό θα ήταν να ενεργοποιηθεί η «ρήτρα διαφυγής» που θα χαλάρωνε τον στενό κορσέ των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων που δεν επιτρέπουν την αξιοποίηση των υπερπλεονασμάτων για παροχές, ακόμη και έκτακτες, λόγω του ορίου αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Μια ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής θα επέτρεπε πιο δραστικά μέτρα όπως η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, όπως έχει δηλώσει και ο πρωθυπουργός.
Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν πως στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπήρξε μια διατύπωση «που ανοίγει την πόρτα για περισσότερη ευελιξία στη λήψη μέτρων, εθνικών αλλά και ευρωπαϊκών, για την αντιμετώπιση αυτής της έκτακτης κρίσης» αλλά σημειώνουν πως αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση δεν είναι έτοιμη να πει κάτι περισσότερο πάνω σε αυτό.
Σημειώνεται πως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Κομισιόν συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών προσωρινών και στοχευμένων μέτρων με σκοπό να μετριαστούν οι σημαντικές επιπτώσεις των καυσίμων και των σχετικών συνιστωσών κόστους στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και οι επιπτώσεις όλων των άλλων συνιστωσών κόστους.
Την ίδια ώρα πάντως άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν περιμένουν. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας ανακοίνωσε σειρά μέτρων ύψους 5 δισ. ευρώ με έμφαση τη μείωση των φόρων σε ενέργεια και καύσιμα για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Στη μείωση των φόρων επί των καυσίμων, της τάξης των 25 λεπτών του ευρώ ανά λίτρο, για τις επόμενες τρεις εβδομάδες προχώρησε και η κυβέρνηση Μελόνι στην Ιταλία.
Κλειδί η διάρκεια
Οι ίδιες πηγές αντηχώντας τις δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη πως «η διάρκεια και το μέγεθος της διαταραχής θα καθορίσουν ποια ακριβώς εργαλειοθήκη θα χρησιμοποιηθεί» σημειώνουν πως όσο περισσότερο συνεχίζονται οι συγκρούσεις, τόσο πιο αρνητικές θα είναι οι επιπτώσεις για την παγκόσμια, για την ευρωπαϊκή, κατά συνέπεια και για την ελληνική οικονομία.
