Η Ελλάδα επιτυγχάνει σχετικά ικανοποιητικές επιδόσεις στο ποσοστό ολοκλήρωσης οροσήμων/στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης και συνολικά είναι πολύ κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ, αλλά στους επιμέρους πυλώνες η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη. Σε κάποια πεδία πηγαίνει ταχύτερα και σε άλλα έχει μείνει πίσω, λιγότερο ή περισσότερο είναι το κεντρικό συμπέρασμα σημειώματος της Eurobank στο οποίο συγκρίνει τις επιδόσεις της Ελλάδας με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ-27 στο πεδίο του Σχεδίου Ανάκαμψης.
Αναλυτικά, στους πυλώνες «Πράσινη μετάβαση» και «Έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη», το ποσοστό ολοκλήρωσης οροσήμων/στόχων της Ελλάδας είναι υψηλότερο συγκριτικά με το μ.ο. της ΕΕ-27 ενώ στον δεύτερο πυλώνα έχει ποσοστό ολοκλήρωσης άνω του 50% και στον πυλώνα «Ψηφιακός μετασχηματισμός» το ποσοστό ολοκλήρωσης είναι κοντά στο μ.ο. της ΕΕ-27.
Στον πυλώνα «Υγεία και οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανθεκτικότητα» αν και το ποσοστό της Ελλάδας είναι χαμηλότερο από αυτό του μ.ο. της ΕΕ-27 δεν υπολείπεται σημαντικά. Αντίθετα, στους πυλώνες «Κοινωνική και εδαφική συνοχή» και «Πολιτικές για την επόμενη γενιά» το σχετικό ποσοστό της Ελλάδας είναι αρκετά χαμηλότερο.
Στην μελέτη επισημαίνεται πως η ύπαρξη του ΤAΑ ειδικά για την Ελλάδα είναι σημαντική καθώς οι διαθέσιμοι προς την οικονομία της πόροι αποτελούν σημαντικό μερίδιο του ΑΕΠ. Για το λόγο αυτό και με δεδομένο ότι τα ορόσημα/στόχοι που προβλέπονται και το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων είναι πιεστικό (καταληκτική ημερομηνία 31/08/2026), είναι σημαντικό να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες ώστε να υλοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότερες από τις υπολειπόμενες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που συνδέονται με αυτό και κατά συνέπεια να αντληθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι πόροι. Ωστόσο, και αυτό είναι ίσως σημαντικότερο, η ταχύτητα της απορρόφησης των πόρων θα πρέπει να ταυτίζεται στο μέγιστο δυνατό βαθμό με την αποτελεσματικότητα των επενδύσεων ή με άλλα λόγια οι πόροι θα πρέπει να συνεχίσουν να κατευθύνονται προς τομείς υψηλότερης τεχνολογίας και προστιθέμενης αξίας ώστε να ενισχυθεί ουσιαστικά η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας και να μειωθεί η απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ-27 για να είναι η ανάπτυξη της μακροχρόνια βιώσιμη.
Οι εκταμιεύσεις
Αναφορικά με τις εκταμιεύσεις πόρων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς την Ελλάδα την περίοδο 2020-2024 η Ελλάδα έχει καλύτερες επιδόσεις στην εκταμίευση δανειακών πόρων συγκριτικά με το μ.ο. ΕΕ-27 αφού τόσο το ετήσιο ποσοστό όσο και το σωρευτικό ποσοστό εκταμιεύσεων δανείων προς το σύνολο των διαθέσιμων δανειακών πόρων είναι υψηλότερο. Στο σκέλος των επιχορηγήσεων αν και η καμπύλη που δείχνει την εξέλιξη του σωρευτικού ποσού εκταμιεύσεων της Ελλάδας συμπίπτει στο μεγαλύτερο μέρος της με την αντίστοιχη της ΕΕ-27, το έτος 2024 οι δύο καμπύλες αποκλίνουν.
Σχετικά με τη χρήση των πόρων του ΤΑΑ, η Ελλάδα επιτυγχάνει οριακά καλύτερη επίδοση συγκριτικά με το μ.ο. της ΕΕ-27 στο ποσοστό χρήσης δανειακών πόρων ενώ στο σκέλος των επιχορηγήσεων επιτυγχάνει σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό χρήσης. Ωστόσο η εικόνα αυτή διαφοροποιείται αν ληφθεί υπόψη η εξέλιξη των ετήσιων ποσοστών εκταμίευσης δανείων και επιχορηγήσεων ως προς το σύνολο των αντίστοιχων διαθέσιμων πόρων. Και στα δύο σκέλη η Ελλάδα έχει βελτιώσει σημαντικά τα ποσοστά της τα οποία είναι υψηλότερα από τα αντίστοιχα του μ.ο. της ΕΕ-27 τη διετία 2023-2024 (το 2024 στην περίπτωση των επιχορηγήσεων και από το 2023 στην περίπτωση των δανείων).
Σχετικά με την κατανομή των πόρων του ΤΑΑ, στο σκέλος των επιχορηγήσεων το μεγαλύτερο ποσοστό κατευθύνεται σε κεφαλαιουχικές δαπάνες και είναι το τρίτο υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ-27. Στο σκέλος των δανείων το μεγαλύτερο ποσοστό κατευθύνθηκε σε άλλα στοιχεία κόστους που δεν λογίζονται ως δαπάνες (π.χ. παροχή δανείων, εισφορές μετοχικού κεφαλαίου) και προφανώς αφορά την παροχή δανείων του ΤΑΑ μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Τα ποσά
Η μελέτη υπενθυμίζει πως μέχρι στιγμής τo 65,1% των συνολικών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης έχει εκταμιευθεί προς την Ελλάδα συνολικά μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την εβδομαδιαία ανάλυση της Eurobank «7 ημέρες Οικονομία, κατατάσσοντας την Ελλάδα στην 9η θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27.
Το συγκεκριμένο ποσοστό αντιστοιχεί σε 23,44 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 12,04 δισ. ευρώ αφορούσαν επιχορηγήσεις (το 66,1% του συνολικού ποσού αυτών) και 11,4 δισ. ευρώ δάνεια (το 64,1% του συνολικού ποσού αυτών).
Η Ελλάδα σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ-27 είναι αναλογικά ο μεγαλύτερος δικαιούχος πόρων από το ΤΑΑ, καθώς αυτοί αντιστοιχούν στο 16,0% του ΑΕΠ της το έτος 2023 (ΕΕ-27: 3,7%), και ανέρχονται σε 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ δάνεια.
Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα έχει εκπληρώσει συνολικά 178 από τα 382 προβλεπόμενα ορόσημα και στόχους, δηλαδή το 46,6%, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για το μέσο όρο (μ.ο.) της ΕΕ-27 διαμορφώνεται σε 48,8% ενώ σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ-27 κατατάσσεται στην 17η θέση.
Σημειώνεται ότι στο τέλος του 2023 τόσο στις εκταμιεύσεις πόρων (ως ποσοστό των συνολικών πόρων) όσο και στο ποσοστό εκπλήρωσης οροσήμων/στόχων η Ελλάδα καταλάμβανε υψηλότερες θέσεις μεταξύ των κρατών-μελών (5η και 11η αντίστοιχα) στις σχετικές κατατάξεις.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι τα εναπομείναντα ορόσημα/στόχοι είναι πιο απαιτητικά καθώς αφορούν περισσότερο την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων (π.χ. ολοκλήρωση μεγάλων έργων υποδομής, πλήρης ολοκλήρωση κτηματολογίου, εγκατάσταση δυναμικότητας παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου) έναντι προκηρύξεων διαγωνισμών, έναρξης δράσεων, ψήφισης νόμων κ.λπ. που απαιτούσαν τα προγενέστερα ορόσημα/στόχοι.
Στους επιμέρους πυλώνες, η Ελλάδα βρίσκεται σε υψηλότερη θέση συγκριτικά με το μ.ο. της ΕΕ-27 σε 2 από τους 6, δηλαδή στους πυλώνες «Έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (11η στην κατάταξη με ποσοστό 55,9% έναντι 49,0% ο μ.ο. της ΕΕ-27) και «Πράσινη μετάβαση» (12η με ποσοστό 48,2% έναντι 43,4% ο μ.ο. της ΕΕ-27). Αντίθετα, παρουσιάζει χαμηλότερο ποσοστό ολοκλήρωσης οροσήμων/στόχων συγκριτικά με το μ.ο. της ΕΕ-27 στους πυλώνες «Ψηφιακός μετασχηματισμός» (19η με ποσοστό 40,5% έναντι 44,2%), «Κοινωνική και εδαφική συνοχή» (21η με ποσοστό 38,1% έναντι 45,1%), «Υγεία και οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανθεκτικότητα» (22η στην κατάταξη με ποσοστό 47,4% έναντι 53,5%) και «Πολιτικές για την επόμενη γενιά» (24η με ποσοστό 22,2% έναντι 46,9%). Τόσο στο σύνολο των πυλώνων όσο και σε κάθε πυλώνα χωριστά οι χώρες που συνήθως καταλαμβάνουν μία από τις πρώτες 6 θέσεις στο ποσοστό εκπλήρωσης οροσήμων/στόχων είναι οι ακόλουθες: Αυστρία, Γαλλία, Δανία, Ιταλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο.
Όσο αφορά την πορεία υλοποίησης την περίοδο 2021-2024, οι εκταμιεύσεις δανείων προς την Ελλάδα ανήλθαν στο 54,3% των εγκεκριμένων πόρων, επίδοση υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Αντίθετα, στο σκέλος των επιχορηγήσεων, το ποσοστό εκταμιεύσεων διαμορφώθηκε στο 47,2%, χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Συνεχίζοντας με τη χρήση των πόρων του ΤΑΑ από την Ελλάδα την περίοδο 2020-2024 είχαν χρησιμοποιηθεί τα €7,75 δις δηλαδή το 21,6%. Στο σκέλος των δανείων είχε κατευθυνθεί προς τους τελικούς δικαιούχους το 14,9% των εγκεκριμένων πόρων (€2,64 δισ. από τα €17,7 δις – 5η θέση ανάμεσα στις συνολικά 11 χώρες που έχουν χρησιμοποιήσει πόρους από το σκέλος των δανείων) και στο σκέλος των επιχορηγήσεων το 28,0% των διαθέσιμων πόρων (€5,1 δις από τα €18,2 δις – 19η θέση ανάμεσα στις 27 χώρες που έχουν χρησιμοποιήσει πόρους από το σκέλος των επιχορηγήσεων).
Κατά συνέπεια, η Ελλάδα επιτυγχάνει οριακά καλύτερη επίδοση συγκριτικά με το μ.ο. της ΕΕ-27 στο ποσοστό χρήσης δανειακών πόρων (14,9% έναντι 14,2%) αλλά στο σκέλος των επιχορηγήσεων επιτυγχάνει σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό χρήσης (28,0% έναντι 46,4%).
