Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την πρώτη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και, παρά τις τεράστιες αλλαγές που μεσολάβησαν στην οικονομία, στην τεχνολογία και στην ίδια την πόλη, η διοργάνωση εξακολουθεί κάθε Σεπτέμβριο να αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία αναφοράς της οικονομικής και πολιτικής ζωής της χώρας.
Από μια έκθεση μόλις 7.000 τετραγωνικών μέτρων στο Πεδίο του Άρεως το μακρινό 1926, η ΔΕΘ εξελίχθηκε σε θεσμό με διεθνές αποτύπωμα, γνώρισε πολέμους και αναγκαστικές παύσεις, μεταφέρθηκε σε νέο χώρο, κατέγραψε επισκεψιμότητα που σήμερα μοιάζει αδιανόητη και έφτασε το 2026 να γιορτάζει έναν αιώνα ζωής με την 90ή διοργάνωσή της και τιμώμενη χώρα την Ιαπωνία.
1926: Η αρχή σε μόλις 7.000 τετραγωνικά
Η ιστορία ξεκίνησε στις 3 Οκτωβρίου 1926, όταν άνοιξαν για πρώτη φορά οι πύλες της ΔΕΘ στο Πεδίο του Άρεως, στο σημερινό 3ο Σώμα Στρατού. Η πρωτοβουλία ήταν του πολιτικού Νικόλαου Γερμανού, και κατάφερε από τον πρώτο χρόνο να συγκεντρώσει τα βλέμματα των μεγάλων Ελλήνων και ξένων επιχειρηματιών της εποχής.
Η πρώτη έκθεση αναπτύχθηκε σε έκταση μόλις 7.000 τ.μ., μέγεθος που μοιάζει ιδιαίτερα μικρό αν συγκριθεί με τα σημερινά δεδομένα. Παρά ταύτα, κατάφερε από την πρώτη κιόλας χρονιά να αποκτήσει έντονο διεθνή χαρακτήρα. Συμμετείχαν 600 εκθέτες, μεταξύ των οποίων Φιξ, Νεστλέ, Παπαστράτος, Βότρυς, Αλατίνη, Σιγαρέτα Μπάφρα κλπ, εκ των οποίων οι 310 προέρχονταν από το εξωτερικό.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η ανταπόκριση του κοινού. Περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι πέρασαν από την πρώτη ΔΕΘ, σε μια εποχή κατά την οποία ολόκληρη η Θεσσαλονίκη αριθμούσε περίπου 180.000 κατοίκους. Με άλλα λόγια, η επισκεψιμότητα της έκθεσης αντιστοιχούσε στο μισό και πλέον πληθυσμό της πόλης.
Από τα 7.000 στα 180.000 τ.μ.
Η επιτυχία των πρώτων διοργανώσεων έκανε γρήγορα εμφανή τα όρια του αρχικού χώρου. Η ΔΕΘ μεγάλωνε μαζί με την ελληνική οικονομία και το Πεδίο του Άρεως δεν επαρκούσε πλέον για τις ανάγκες της. Το 1938 η 14η ΔΕΘ ήταν η τελευταία που διοργανώθηκε στο Πεδίον του Άρεως, καθώς είχε ολοκληρωθεί η παραχώρηση χώρου για το νέο εκθεσιακό πάρκο και ήταν ήδη σε εξέλιξη οι εργασίες για την διαμόρφωση των νέων εγκαταστάσεων.
Το 1940, η έκθεση μεταφέρθηκε στις εγκαταστάσεις όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα, στο οικοδομικό τετράγωνο που οριοθετείται από την Εγνατία, την Αγγελάκη, τη Γ΄ Σεπτεμβρίου και τη Λεωφόρο Στρατού. Το Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης αναπτύσσεται σε περίπου 180.000 τ.μ., διαθέτοντας περί τα 62.000 τ.μ. στεγασμένων εκθεσιακών χώρων και 17 περίπτερα, σήμερα. Σε σχέση με τα 7.000 τ.μ. του 1926, η έκταση είναι περίπου 26 φορές μεγαλύτερη.
100 χρόνια αλλά 90 διοργανώσεις
Η 15η ΔΕΘ του 1940, ήταν ωστόσο και η τελευταία προπολεμική, καθώς λίγες ημέρες μετά την ολοκλήρωσή της κηρύχθηκε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, με αποτέλεσμα να χρειαστούν περίπου 11 χρόνια για να επαναλειτουργήσει.
Η παύση αυτή εξηγεί και το γιατί φέτος διεξάγεται η 90η διοργάνωση παρότι η πρώτη ΔΕΘ πραγματοποιήθηκε πριν από 100 χρόνια.
Η διοργάνωση επέστρεψε το 1951. Έκτοτε η ετήσια συνέχεια του θεσμού διακόπηκε ακόμη μία φορά, το 2020, όταν η πανδημία οδήγησε στην ακύρωση της 85ης ΔΕΘ και στη διοργάνωση, στη θέση της, του Thessaloniki Helexpo Forum. Η 85η έκθεση πραγματοποιήθηκε τελικά το 2021.
Το ρεκόρ του 1966
Αν υπάρχει ένας αριθμός που δείχνει πόσο διαφορετικός ήταν κάποτε ο ρόλος της ΔΕΘ στη ζωή των Ελλήνων, αυτός είναι το 1.634.542.
Τόσοι ήταν οι επισκέπτες που πέρασαν από την έκθεση το 1966, χρονιά κατά την οποία καταγράφηκε το ιστορικό ρεκόρ επισκεψιμότητας του θεσμού.
Πρόκειται για ένα μέγεθος που δύσκολα μπορεί να συγκριθεί ευθέως με τα σημερινά, καθώς η ΔΕΘ εκείνης της εποχής λειτουργούσε ταυτόχρονα ως εμπορική έκθεση, χώρος ψυχαγωγίας, παράθυρο σε νέες τεχνολογίες και καταναλωτικά προϊόντα αλλά και ως ένα από τα μεγαλύτερα γεγονότα μαζικής διασκέδασης της χώρας.
Η απόσταση από το σήμερα είναι ενδεικτική. Στην 89η ΔΕΘ του 2025 καταγράφηκαν 228.974 επισκέπτες. Ο αριθμός παραμένει υψηλός για μια σύγχρονη εμπορική και επιχειρηματική διοργάνωση, απέχει όμως θεαματικά από τα μεγέθη των δεκαετιών κατά τις οποίες η έκθεση αποτελούσε σχεδόν μοναδικό παράθυρο του ελληνικού κοινού στις νέες τάσεις της παγκόσμιας αγοράς.
Από την εμπορική έκθεση στην οικονομική «σκηνή»
Μέσα σε αυτές τις δέκα δεκαετίες άλλαξε φυσικά και το περιεχόμενο των περιπτέρων. Βιομηχανικά προϊόντα, γεωργικά μηχανήματα και πρώιμες οικιακές συσκευές έδωσαν σταδιακά τη θέση τους στην αυτοκινητοβιομηχανία, στις τηλεπικοινωνίες, στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και αργότερα στις ψηφιακές υπηρεσίες, στις startups, στην ενέργεια και στην τεχνητή νοημοσύνη.
Ταυτόχρονα η ΔΕΘ απέκτησε μια δεύτερη, εξίσου ισχυρή ταυτότητα, ως ετήσιο βαρόμετρο για την οικονομική πολιτική. Οι εξαγγελίες του εκάστοτε πρωθυπουργού, τα οικονομικά μέτρα, οι συναντήσεις επιχειρηματικών αποστολών και τα επενδυτικά fora έχουν μετατρέψει τις ημέρες της έκθεσης σε ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και πολιτικά ραντεβού του έτους.
Από την Κίνα του 1998 στην Ιαπωνία του 2026
Ένα ακόμη κεφάλαιο της διεθνοποίησης άνοιξε το 1998, όταν καθιερώθηκε ο θεσμός της Τιμώμενης Χώρας, με πρώτη την Κίνα.
Έκτοτε το ειδικό αυτό καθεστώς χρησιμοποιήθηκε για να φέρει στο επίκεντρο σημαντικούς εμπορικούς και επενδυτικούς εταίρους της Ελλάδας. Τα τελευταία χρόνια από τη Θεσσαλονίκη πέρασαν με αυτή την ιδιότητα, μεταξύ άλλων, οι ΗΠΑ, η Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Βουλγαρία και η Γερμανία.
Το 2026 τη σκυτάλη παίρνει η Ιαπωνία, σε μια χρονιά που αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό λόγω της συμπλήρωσης του πρώτου αιώνα της ΔΕΘ, αλλά και επιχειρηματικό ενδιαφέρον λόγω των σχέσεων των δύο χωρών που εκτείνονται από την ναυτιλία έως την τεχνολογία, την βιομηχανία και τις επενδύσεις.
Από τη μία δραχμή για ένα ποτήρι γάλα στα 12 ευρώ
Οι αλλαγές ενός αιώνα αποτυπώνονται ακόμη και σε μικρές ιστορίες της καθημερινότητας της έκθεσης. Στα πρώτα χρόνια της ΔΕΘ έχει καταγραφεί, για παράδειγμα, η ξύλινη αγελάδα της Nestlé, από την οποία οι επισκέπτες μπορούσαν να αγοράσουν ένα ποτήρι γάλα έναντι μίας δραχμής.
Για το 2026, η γενική είσοδος στα ταμεία κοστίζει 12 ευρώ, ενώ προβλέπονται χαμηλότερες τιμές μέσω προπώλησης και ηλεκτρονικής αγοράς.
Οι δύο τιμές, βεβαίως, δεν είναι οικονομικά συγκρίσιμες χωρίς προσαρμογή στην αγοραστική δύναμη. Λειτουργούν όμως ως μια χαρακτηριστική εικόνα της τεράστιας απόστασης που χωρίζει δύο εποχές της ίδιας διοργάνωσης.
Το επόμενο κεφάλαιο ξεκινά στις 5 Σεπτεμβρίου
Η 90ή ΔΕΘ θα ανοίξει τις πύλες της στις 5 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 13 Σεπτεμβρίου 2026, για εννέα ημέρες, κλείνοντας συμβολικά τον πρώτο αιώνα της ιστορίας της.
Από τους 600 εκθέτες της πρώτης διοργάνωσης, η φετινή έκθεση αναμένεται να ξεπεράσει τους 1.000 εκθέτες, ενώ οι διοργανωτές προσδοκούν περισσότερους από 200.000 επισκέπτες.
Εκατό χρόνια μετά, ωστόσο, ίσως ο πιο ενδιαφέρων αριθμός να παραμένει το 1926. Γιατί σε μια Θεσσαλονίκη εντελώς διαφορετική από τη σημερινή, μια έκθεση 7.000 τετραγωνικών μέτρων κατάφερε να προσελκύσει 100.000 επισκέπτες και να δημιουργήσει έναν θεσμό που επρόκειτο να επιβιώσει από πολέμους, οικονομικές κρίσεις, πολιτικές μεταβολές, τεχνολογικές επαναστάσεις και μια πανδημία.
Και να εξακολουθεί, έναν αιώνα αργότερα, να δίνει κάθε Σεπτέμβριο ραντεβού στο ίδιο σημείο της Θεσσαλονίκης.
