Μπορεί να μην αποτελεί ακριβώς, όπως είχε γίνει σε παλιότερα χρόνια, μια «απόβαση» στις βαλκανικές χώρες με επίκεντρο τη Ρουμανία, και δευτερευόντως τη Βουλγαρία, ωστόσο, είναι μια πραγματικότητα ότι οι μεγάλες εγχώριες δυνάμεις του τομέα κατασκευών – υποδομών, όπως οι ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, AKTOR αλλά και η ΑΒΑΞ, έχουν σημαντική και δυναμική παρουσία στις κοντινές αυτές χώρες – αγορές. Οι οποίες, υπό μία έννοια, θα μπορούσαν να αποτελέσουν και «βάση» για επέκταση στην Ουκρανία, όπου προβλέπεται μεγάλο «πακέτο» για την ανοικοδόμηση της χώρας (ενεργειακά, υποδομές κ.α.), όταν, βέβαια, λήξει η πολεμική σύγκρουση.
Αν και ήδη οι 3 παραπάνω όμιλοι, μαζί με τη ΜΕΤΚΑ (βραχίονας υποδομών της Metlen) έχουν συσσωρεύσει στην Ελλάδα συνολικό ανεκτέλεστο άνω των 17-18 δισ. ευρώ που σημαίνει, αναπόφευκτα, εστίαση στα εντός των συνόρων έργα (δημόσια, ΣΔΙΤ, Παραχωρήσεις αλλά και ιδιωτικά) ώστε αυτά να ολοκληρωθούν έως το βάθος της προσεχούς 5ετίας, οι βαλκανικές χώρες, με αιχμή τη Ρουμανία, φαίνεται να αποτελούν τη δεύτερη σημαντικότερη αγορά για τους ελληνικούς κατασκευαστικούς ομίλους.
Γενικότερα, εκτιμάται ότι στις δύο χώρες Ρουμανία – Βουλγαρία θα δημοπρατηθούν μέσω δημοσίων επενδύσεων, ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, Ταμείου Ανάκαμψης αλλά και μέσω χρήσης – μόχλευσης ιδιωτικών πόρων (ΣΔΙΤ – Παραχωρήσεις), έργα δεκάδων δισ. ευρώ για δρόμους, σιδηρόδρομος, λιμάνια και άλλες υποδομές, που προφανώς θα μεγαλώσουν σε προϋπολογισμό εάν προστεθεί και η οικοδομική δραστηριότητα.
Κατά συνέπεια, οι εγχώριες εταιρείες βρίσκουν μια μεγάλη δεξαμενή από την οποία μπορούν να διεκδικήσουν μερίδιο. Να αναφέρουμε ότι, σύμφωνα με τη διοίκηση της AKTOR, στη Ρουμανία έως το 2030 αναμένεται να δημοπρατηθούν έργα συνολικού ύψους περίπου 44 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 18 δισ. ευρώ αφορούν συγκοινωνιακές υποδομές, 11 δισ. ευρώ ενεργειακά έργα, ενώ αναμένονται και ευρύτερες επενδύσεις, συν έργα ιδιωτικά.
Το «βλέμμα» στην Ουκρανία
Προφανώς, όπως αναφέραμε και στην αρχή, το «βλέμμα» των εγχώριων κατασκευαστικών μοιραία πέφτει και στη μελλοντική, όταν τελειώσει ο πόλεμος, ανοικοδόμηση της Ουκρανίας για την οποία εκτιμάται ότι θα απαιτηθεί πακέτο εκατοντάδων δισ. ευρώ. Βέβαια, οι μεγάλοι εγχώριοι «παίκτες» όπως οι AKTOR και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ήδη έχουν πάρει θέσεις μέσω της ενέργειας, ο μεν πρώτος μέσω του LNG και των προοπτικών του κάθετου διαδρόμου που φέρνει deals και προσδοκίες, η δεύτερη και μέσα από τη συμφωνία με την ουκρανική Ukrhydroenergo για την ανάπτυξη και υλοποίηση μεγάλων υδροηλεκτρικών και αντλησιοταμιευτικών έργων στην Ουκρανία, μια επένδυση συνολικού ύψους περίπου 1,5 δισ. ευρώ.
Η AKTOR, μέσω στρατηγικών συνεργασιών επεκτείνεται ενεργειακά έως και την Ουκρανία, στοχεύοντας στη μεταφορά αμερικανικού LNG και στη δημιουργία νέων «δρόμων» αερίου, ενισχύοντας την εξωστρέφεια στην περιοχή. Η κίνηση αυτή αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού της για μετατροπή από κατασκευαστικό σε ενεργειακό παίκτη. Από την άλλη, το αντικείμενο της συμφωνίας ΤΕΡΝΑ - Ukrhydroenergo περιλαμβάνει την ανάπτυξη και υλοποίηση από κοινού του αντλησιοταμιευτικού σταθμού Δνείστερου ισχύος 1.263 MW (Dniester PSPP Pump Storage) και του νέου αντλιοστάσιου ισχύος 220 MW (New Pumping Station). Πρόκειται για την πρώτη συμφωνία ελληνικού και ευρωπαϊκού Ομίλου υποδομών στον τομέα ενέργειας της Ουκρανίας.
Τα projects και οι προσδοκίες στα Βαλκάνια
Προ ημερών, μόλις, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ επιβεβαίωσε όσα έχουμε αναφέρει στο παρελθόν για διεκδίκηση και ανάληψη σημαντικών έργων στην περιοχή, με επίκεντρο τη Ρουμανία. Η εταιρεία ανακηρύχθηκε οριστικός ανάδοχος για δύο σιδηροδρομικά έργα συνολικού προϋπολογισμού της τάξεως του 1 δισ. ευρώ. Πρόκειται για τα εξής δύο τμήματα που ανήκουν στο σιδηροδρομικό δίκτυο Craiova-Drobeta Turnu Severin-Caransebeș της Ρουμανίας: Craiova–Filiași (Lot 1), προϋπολογισμού 543,4 εκατ. ευρώ και Filiași-Igiroasa (Lot 2), προϋπολογισμού 449,2 εκατ. ευρώ.
Τα δύο αυτά τμήματα απαρτίζουν τη σιδηροδρομική γραμμή Craiova - Igiroasa, συνολικού μήκους 83 χιλιομέτρων, της οποίας τον σχεδιασμό και την πλήρη ανάταξη αναλαμβάνει η ΤΕΡΝΑ. Σημειώνεται ότι η ΤΕΡΝΑ συμμετέχει στην κοινοπραξία ως επικεφαλής, με ποσοστό 69% για το Lot 1 και 74% για το Lot 2, ενώ η διάρκεια εκπόνησης των μελετών ορίζεται σε 12 μήνες και η διάρκεια κατασκευής σε 36 μήνες. Η διοίκηση Γ. Περιστέρη έχει αρκετές φορές αναφερθεί στην «πίτα» μερικών δισ. ευρώ, ενδεχομένως μεταξύ 3 και 5 δισ. ευρώ, που θα βγει προς διεκδίκηση σε αυτές τις χώρες και μέσω προώθηση υποδομών σε Παραχωρήσεις και ΣΔΙΤ.
Σε αυτές τις χώρες καταγράφεται οικονομική ενίσχυση, πρόσφατα η Βουλγαρία εισήλθε και στη ζώνη του ευρώ και υπάρχει πρόθεση από την Ε.Ε. να χρηματοδοτήσει σημαντικά έργα σε όλα τα μέτωπα. Αξίζει να αναφέρουμε ότι η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ έχει «χτίσει βάση» στη Β. Ελλάδα, μέσω της συμμετοχής της σε έργα όπως η Εγνατία Οδός ή η υπο-παραχώρηση του λιμένα Καβάλας Φίλιππος Β’, που θα μπορούσε να παίξει ρόλο στο εγχείρημα περαιτέρω επέκτασης στη Βαλκανική αγορά όπου ήδη είχε πόστο και σε άλλες χώρες (π.χ. Σερβία κ.λπ.).
Σημαντική και με παρελθόν είναι η παρουσία του ομίλου ΑΚΤΟΡ στη Ρουμανία η οποία θεωρείται ο έτερος μεγάλος πόλος (γεωγραφικός) για την εισηγμένη, μετά φυσικά την Ελλάδα, που διατηρεί ήδη ανεκτέλεστο στη βαλκανική χώρα σχεδόν 1 δισ. ευρώ. Όπως έχει αναφέρει η διοίκηση Εξάρχου κατά το παρελθόν, ο όμιλος AKTOR διατηρεί θέσεις και σε ξένες αγορές, οι οποίες του αποδίδουν πάνω από το 30% των εσόδων του, με επίκεντρο κυρίως τη Ρουμανία, στην οποία αναμένεται αύξηση του κύκλου εργασιών τα επόμενα χρόνια, λόγω του υψηλού ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας καθώς και των μεγάλων χρηματοδοτήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) για έργα υποδομών. Από την τοπική αγορά η AKTOR προσβλέπει σε ανεκτέλεστο 3 δις ευρώ σε βάθος 2-3 ετών (από 1 δισ. τώρα).
Μάλιστα, λόγω της παρουσίας της στην χώρα, έχει αυξημένες προσδοκίες και για όταν η ρουμανική κυβέρνηση φέρει προσεχώς έργα μέσω σύμβασης παραχώρησης. Ο Όμιλος AKTOR επενδύει στρατηγικά στην παρουσία του στη Ρουμανία, η οποία είναι υψηλής προτεραιότητας και ήδη συνεισφέρει με το 22% των εσόδων, ενώ διαθέτει μερίδιο περίπου 17% στο ανεκτέλεστο. Ο όμιλος προχωρά με ταχείς ρυθμούς και το σιδηροδρομικό έργο Apata – Cata, προϋπολογισμού 507 εκατ. ευρώ, το οποίο αποτελεί τμήμα της νέας γραμμής Brasov – Sighisoara και εντάσσεται στον στρατηγικής σημασίας ευρωπαϊκό διάδρομο Ρήνου – Δούναβη.
Στη Ρουμανία, όπως είναι γνωστό, δραστηριοποιείται και η ΑΒΑΞ, κυρίως στον ενεργειακό τομέα, έχοντας στο παρελθόν «βάλει το αποτύπωμά» της στα Βαλκάνια με την κατασκευή του αγωγού διασύνδεσης φυσικού αερίου Ελλάδας–Βουλγαρίας (IGB). Επιβεβαιώνοντας την τεχνογνωσία του σε ενεργειακά έργα διεθνούς εμβέλειας, ο όμιλος ανέλαβε το 2023 στη Ρουμανία, την κατασκευή του σταθμού παραγωγής ενέργειας Mintia Combined Cycle Power Plant, ένα έργο προϋπολογισμού 673,5 εκατ. ευρώ. Η μονάδα κατασκευάζεται στην περιοχή Deva της Ρουμανίας με συνολική ισχύ 1.750MW και οι εργασίες έχουν ξεκινήσει από τον Αύγουστο του 2023. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που έχει ανατεθεί σε ελληνική εταιρεία μέχρι σήμερα και επισφραγίζει την εμπιστοσύνη που απολαμβάνει και εκτός ελληνικών συνόρων η ΑΒΑΞ στην υλοποίηση σύνθετων έργων μεγάλης εμβέλειας.
