Με τη κλιματική αλλαγή να εντείνει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων φαινομένων, τη μεσογειακή γεωμορφολογία να ευνοεί την ταχεία εξάπλωση των πυρκαγιών και τις απότομες βροχοπτώσεις να μετατρέπονται ολοένα συχνότερα σε πλημμυρικά επεισόδια, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια διαρκώς αυξανόμενη απειλή φυσικών καταστροφών.
Σε αυτό το περιβάλλον, η διετία 2026–2027 αναδεικνύεται σε κομβικό σημείο για την Πολιτική Προστασία, καθώς ήδη είναι σε εξέλιξη επενδύσεις που υπερβαίνουν το 1 δισ. ευρώ με στόχο τη θωράκιση της χώρας απέναντι σε πυρκαγιές και πλημμύρες.
- «Ενεργή μάχη»: Το πλαίσιο για φωτιές και πλημμύρες πριν εξελιχθούν σε κρίσεις - Οι αλλαγές που φέρνει το νομοσχέδιο
- Ακαθάριστα Οικόπεδα: Τι αλλάζει σε δηλώσεις, ελέγχους, πρόστιμα το 2026
Η Ελλάδα επιχειρεί να περάσει από την εποχή της διαχείρισης κρίσεων στην εποχή της πρόληψης και της μόνιμης ετοιμότητας. Το στίγμα αυτής της μετάβασης αποτυπώνεται και σε επίπεδο διεθνών συνεργασιών, με πιο πρόσφατη εξέλιξη την επίσκεψη εργασίας του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννη Κεφαλογιάννη, στις 14 και 15 Ιανουαρίου 2026 στη Μαδρίτη, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ελληνοϊσπανικής συνεργασίας στην Πολιτική Προστασία και τη διαχείριση κρίσεων.
Ιδιόκτητα εναέρια μέσα, νέος στόλος οχημάτων, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, κινητά και περιφερειακά κέντρα επιχειρήσεων αλλά και αυξημένες ευθύνες για Δήμους και Περιφέρειες συνθέτουν πλέον ένα διαφορετικό μοντέλο Πολιτικής Προστασίας, που φιλοδοξεί να μειώσει όχι μόνο το κόστος των καταστροφών, αλλά και την ίδια την έντασή τους. Το αν αυτή η μετάβαση θα αποδώσει, θα κριθεί όχι στα χαρτιά των συμβάσεων, αλλά στο πεδίο στα καλοκαίρια των πυρκαγιών και στα φθινόπωρα των ακραίων βροχοπτώσεων που προδιαγράφει η εξέλιξη της κλιματικής αλλαγής.
Το 2026 και το 2027 είναι η πρώτη περίοδος κατά την οποία η Ελλάδα επιχειρεί να αλλάξει δομικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τις φυσικές καταστροφές – πυρκαγιές και πλημμύρες – περνώντας από το μοντέλο της εκ των υστέρων αντίδρασης σε ένα σχήμα μόνιμων μέσων, πρόληψης και αποκέντρωσης ευθυνών. Στην καρδιά αυτής της μετάβασης βρίσκεται το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» το οποίο είναι σε εξέλιξη από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με συνολικό προϋπολογισμό που υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ.
Το 2026 είναι το έτος στο οποίο «φαίνονται» για πρώτη φορά στο πεδίο οι επενδύσεις των προηγούμενων ετών. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μέσα στη χρονιά αναμένονται παραδόσεις εξοπλισμού και υποδομών συνολικής αξίας περίπου 427,5 εκατ. ευρώ ενώ το πυροσβεστικό σώμα ενισχύεται με περίπου 2.000 επιπλέον πυροσβέστες.
Ιδιόκτητα εναέρια μέσα και νέος στόλος εδάφους για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών
Τον Μάιο του 2026 προγραμματίζεται η παράδοση τριών ελικοπτέρων πολλαπλών αποστολών (δύο μεσαίου τύπου και ενός για ομάδα άμεσης απόκρισης), με εκτιμώμενο κόστος 55–65 εκατ. ευρώ. Λίγους μήνες αργότερα, το καλοκαίρι του 2026, αναμένεται η επιχειρησιακή ένταξη των πρώτων ιδιόκτητων ελικοπτέρων δασοπυρόσβεσης. Πρόκειται για μια κρίσιμη τομή καθώς μέχρι σήμερα η χώρα βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε ενοικιάσεις κάθε αντιπυρική περίοδο, με υψηλό κόστος και περιορισμένη διαθεσιμότητα.
Παράλληλα, από το α’ εξάμηνο του 2026 ξεκινούν μαζικές παραδόσεις πυροσβεστικών, υδροφόρων και διασωστικών οχημάτων, στο πλαίσιο συμβάσεων συνολικής αξίας 180–190 εκατ. ευρώ, οι οποίες εκτείνονται έως και το 2027. Τα οχήματα αυτά ενισχύουν κυρίως τις δυνάμεις πρώτης γραμμής σε δασικές πυρκαγιές, αλλά και τη δυνατότητα ταχείας επέμβασης σε πολλαπλά μέτωπα.
Στο μέτωπο των πλημμυρών, το 2026 σηματοδοτεί στροφή προς την έγκαιρη προειδοποίηση. Μέσα στη χρονιά αναπτύσσονται μετεωρολογικοί και υδρολογικοί σταθμοί, συστήματα πρόγνωσης και επιχειρησιακές πλατφόρμες διαχείρισης κινδύνου, με συμβάσεις ύψους 45–50 εκατ. ευρώ. Συμπληρωματικά, παραδίδεται εξοπλισμός ειδικά για πλημμυρικά φαινόμενα (αντλίες υψηλής παροχής, γεννήτριες, διασωστικά μέσα) αξίας 60–70 εκατ. ευρώ.
Κομβικό στοιχείο από τις αρχές του 2026 είναι και η παράδοση των κινητών κέντρων επιχειρήσεων στις 13 Περιφέρειες, με κόστος 35–40 εκατ. ευρώ. Τα κέντρα αυτά επιτρέπουν συντονισμό σε πραγματικό χρόνο μεταξύ Πυροσβεστικής, Πολιτικής Προστασίας, Περιφερειών και Δήμων, μειώνοντας τον χρόνο απόκρισης σε μεγάλες κρίσεις.
2027: Έτος πλήρους επιχειρησιακής ωρίμανσης
Αν το 2026 είναι το έτος των παραδόσεων, το 2027 είναι το έτος της πλήρους επιχειρησιακής ωρίμανσης. Μέσα στο α’ εξάμηνο του 2027 ολοκληρώνονται οι παραδόσεις του επίγειου στόλου, με επιπλέον 90–100 εκατ. ευρώ σε οχήματα και εξοπλισμό. Την ίδια περίοδο τίθενται σε πλήρη λειτουργία τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Κέντρα Πολιτικής Προστασίας, τα οποία στεγάζονται σε νέα ή αναβαθμισμένα κτίρια, συνολικού κόστους 65–70 εκατ. ευρώ (επένδυση που ξεκινά το 2026).
Το καλοκαίρι του 2027 προβλέπεται περαιτέρω ενίσχυση του ιδιόκτητου εναέριου στόλου, με πρόσθετες παραδόσεις από τις συμβάσεις του «ΑΙΓΙΣ», ύψους 150–180 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, στο β’ εξάμηνο του 2027 ολοκληρώνεται ο ψηφιακός πυρήνας της Πολιτικής Προστασίας (ενοποιημένα συστήματα διαχείρισης κινδύνων, δεδομένων και επιχειρήσεων) με έργα 40–50 εκατ. ευρώ.
Τι αλλάζει σε σχέση με το παρελθόν
Η διαφορά με τα προηγούμενα χρόνια δεν είναι μόνο ποσοτική, αλλά και ποιοτική. Μέχρι πρόσφατα, η Πολιτική Προστασία λειτουργούσε κυρίως αντιδραστικά: ενοικιαζόμενα εναέρια μέσα κάθε καλοκαίρι, αποσπασματικός συντονισμός και περιορισμένα εργαλεία πρόληψης. Το μοντέλο 2026–2027 εισάγει:
- Μόνιμο στόλο αντί για εποχικές λύσεις.
- Πρόβλεψη και έγκαιρη ειδοποίηση αντί για διαχείριση της καταστροφής.
- Αποκέντρωση του συντονισμού με ενεργό ρόλο Περιφερειών και Δήμων.
Οι Δήμοι βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της αλλαγής. Με τα νέα συστήματα και το θεσμικό πλαίσιο, αποκτούν πρόσβαση σε πραγματικό χρόνο σε δεδομένα κινδύνου, αλλά ταυτόχρονα αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη πρόληψης: καθαρισμούς, τοπικό συντονισμό και έγκαιρη κινητοποίηση.
«Ενεργή Μάχη» και το στοίχημα της εφαρμογής
Το θεσμικό αποτύπωμα της αλλαγής συμπυκνώνεται στο σχέδιο νόμου «Ενεργή Μάχη», το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 26 Ιανουαρίου 2026 από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
Το πλαίσιο εισάγει αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης της Πολιτικής Προστασίας, με έμφαση στην πρόληψη, στον σαφέστερο επιμερισμό αρμοδιοτήτων και στην ενεργότερη συμμετοχή Περιφερειών και Δήμων. Το 2026 αναμένεται η ψήφιση και η έναρξη εφαρμογής του νόμου, σε παράλληλο χρόνο με την παραλαβή νέων μέσων και υποδομών. Το 2027 εκτιμάται ότι θα είναι η χρονιά κατά την οποία θα φανεί στην πράξη πώς λειτουργεί το νέο πλαίσιο Πολιτικής Προστασίας, καθώς οι αλλαγές θα έχουν περάσει από το στάδιο της θέσπισης στο πεδίο εφαρμογής.
