Δεν υπάρχει πια στο τραπέζι το «καλό» σενάριο για την πορεία του πολέμου και της οικονομικής κρίσης που αυτός έχει προκαλέσει. Οι προβλέψεις για επιτάχυνση του πληθωρισμού και για επιβράδυνση του ΑΕΠ επιδεινώνονται γραμμικά, όπως φάνηκε και από τις τοποθετήσεις που έγιναν μετά το Eurogroup.
Από τις ίδιες τοποθετήσεις, αλλά και από το πόρισμα της Κομισιόν που συζητήθηκε στη Σύνοδο και παρουσίασε το Insider έγινε επίσης σαφές πως είναι δεμένα τα χέρια των κυβερνήσεων, ειδικά σε κράτη με υψηλό χρέος και άρα αυστηρό δείκτη ανόδου δαπανών όπως η Ελλάδα. Μάλιστα, τα χέρια θα παραμείνουν δεμένα όσο δεν συμφωνούν τα κράτη- μέλη για παροχή ευελιξίας μέσω της ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής. Δηλαδή, για όσο δεν υπάρχει ένα πλαίσιο «συναντίληψης» το οποίο ζήτησε και ο Έλληνας πρόεδρος του Eurogroup στις τοποθετήσεις του μετά τη σύνοδο.
Τα ίδια κράτη, λοιπόν, που συμφώνησαν σε ρήτρες διαφυγής για την άμυνα (την ενεργοποίησε και η Αθήνα), τώρα δεν συναινούν σε ρήτρα διαφυγής για την νέα κρίση. Επιπλέον, η Κομισιόν στο ίδιο έγγραφο επικαλείται για πρώτη φορά τη «ρήτρα βιωσιμότητας» των δημοσιονομικών κανόνων. Δηλαδή, τη δικαιοδοσία της να αρνηθεί ευελιξία αν κρίνει πως οι αποκλίσεις που θα προκληθούν στον προϋπολογισμό θέτουν «σε κίνδυνο τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών» των κρατών.
Να θυμίσουμε πως με βάση τους νέους κανόνες της ΕΕ, ο κρίσιμος δείκτης δεν είναι το πλεόνασμα. Όλα κρίνονται από το ετήσιο όριο ανόδου των καθαρών πρωτογενών δαπανών (εκτός επιδομάτων ανεργίας, τόκων, δαπανών για προγράμματα της ΕΕ κλπ). Ακόμη και αν υπάρχει υπεραπόδοση μία χρονιά, πολύ μικρό μέρος της (0,3% του ΑΕΠ ετησίως) επιτρέπεται να διατεθεί στο μέλλον, ενώ η υπόλοιπη οδεύει στην απομείωση του χρέους.
Οι ίδιοι κανόνες της ΕΕ προβλέπουν και τις ρήτρες διαφυγής (γενική και εθνική) που αν ενεργοποιηθούν (με πρόταση της Κομισιόν) δίνουν μεγαλύτερο εύρος κινήσεων επιτρέποντας απόκλιση από την πορεία των καθαρών δαπανών. Αλλά όταν λήξουν, γίνεται ο απολογισμός στο χρέος και αν φανεί πως δεν διατηρείται η πορεία απομείωσής του μπορεί να ζητηθούν μέτρα. Η δέσμευση αυτή υπάρχει και για τη ρήτρα διαφυγής στις αμυντικές δαπάνες που ενεργοποίησε η Αθήνα.
Έχουμε, λοιπόν, μία νέα κρίση, μεγάλες ανάγκες στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων και μία «εργαλειοθήκη» μέτρων που σχεδιάστηκαν (περιλαμβάνονται στο έγγραφο της Επιτροπής) και θα εξειδικευθούν τις επόμενες ημέρες. Θα μας πουν τι μέτρα μπορούμε να λάβουμε ως Ευρώπη, αλλά θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν από όσα έχει «στην άκρη» κάθε κράτος.
Αν, λοιπόν, δεν αλλάξει κάτι, αν δεν υπάρξει κοινή θέση στην ΕΕ, κράτη όπως η Ελλάδα θα έχουν περιορισμένα περιθώρια στήριξης, ακόμη και αν πάρουν «αντίμετρα». Και τούτο, σε μία οικονομία και κοινωνία στην οποία τα εισοδήματα είναι χαμηλά και οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα, καθιστώντας την κρίση πολύ πιο αντιληπτή.
Πέρα από το προφανές της ανάγκης για άμεση στήριξη, υπάρχει και η «μεγάλη εικόνα»: αυτή η κρίση είναι διαφορετική και έχει μεγάλη σημασία η ταχύτητα αντίδρασης της Ευρώπης, ειδικά στο οικονομικό πεδίο που είναι το «στοιχείο» της. Έχει σημασία ως μία πρώτη ένδειξη για τα αντανακλαστικά και την «συναντίληψη» που μπορεί να αναπτύξει στο νέο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο που διαμορφώνεται.
