Σε μια κρίσιμη συγκυρία για την ελληνική κεφαλαιαγορά, όπως και για το σύνολο των κεφαλαιαγορών της Ευρωζώνης, η μελέτη που παρουσίασαν χθες οι επιστήμονες του ΙΟΒΕ, με την υποστήριξη της Euronext Athens, αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί όλο και πιο ενεργά τη δημιουργία της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, έχοντας διαπιστώσει ότι σε αυτή την κρίσιμη διεθνή συγκυρία το επενδυτικό κενό που υφίσταται στην Ευρώπη, ειδικά έναντι των ΗΠΑ, αποτελεί τροχοπέδη απέναντι στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας.
Σε αυτή την κατεύθυνση, με βασικό ζητούμενο τη σταδιακή ανακατεύθυνση μέρους του εισοδήματος και των αποταμιεύσεων των ελληνικών νοικοκυριών προς παραγωγικές τοποθετήσεις, προς όφελος τόσο των ίδιων όσο και της οικονομίας συνολικά, κινήθηκε η μελέτη που παρουσίασαν το ΙΟΒΕ και η Euronext Athens.
Μάλιστα, πέραν των δύο αποταμιευτικών προγραμμάτων που σχεδιάστηκαν στο πλαίσιο της μελέτης, τέθηκε και ένα πλαίσιο αρχών, οι οποίες πρέπει να διέπουν αυτή την προσπάθεια προκειμένου να είναι επιτυχής: απλότητα, διαφάνεια, φορητότητα.
Ρεαλιστική προσέγγιση
Τόσο η –ενδεικτική– παραμετροποίηση των προγραμμάτων που παρουσιάστηκαν, όσο και άλλες βασικές παραδοχές της μελέτης, δείχνουν μια ρεαλιστική προσέγγιση, η οποία θα μπορούσε πράγματι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ενθαρρύνει τα ελληνικά νοικοκυριά να επενδύσουν μέρος του εισοδήματος με τρόπο που θα το μετατρέψει σε παραγωγικό κεφάλαιο.
Ρεαλιστική και η προσέγγιση εκ μέρους του Διευθύνοντος Συμβούλου της Euronext Athens, κ. Γιάννου Κοντόπουλου, ο οποίος αναγνώρισε ότι το ελληνικό επενδυτικό κοινό, αν και επιστρέφει σταδιακά στο χρηματιστηριακό ταμπλό, συνεχίζει να «κουβαλά» την εμπειρία του 1999, αλλά και της δημοσιονομικής κρίσης που ακολούθησε. Ως εκ τούτου, πέραν των φορολογικών ή άλλων κινήτρων, καθοριστικό ρόλο καλούνται να διαδραματίσουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, προκειμένου να αποκατασταθεί η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ των ιδιωτών επενδυτών και της αγοράς.
Ο κ. Κοντόπουλος ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι τα βήματα που πρέπει να γίνουν συζητούνται και με το κυβερνητικό επιτελείο. Και όπως είναι λογικό, στις συζητήσεις αυτές τίθεται και το ζήτημα του δημοσιονομικού κόστους. Γι’ αυτό είναι σημαντικό ότι η μελέτη του ΙΟΒΕ όχι μόνο είναι προσαρμοσμένη στα ελληνικά δημοσιονομικά μεγέθη και στα δεδομένα των ελληνικών νοικοκυριών της μεσαίας τάξης, αλλά και ποσοτικοποιεί τα πιθανά δημοσιονομικά οφέλη, υπολογίζοντας ότι σε βάθος πενταετίας, με μέσο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περίπου 100 εκατ. ευρώ, οι καθαρές νέες επενδύσεις στην οικονομία εκτιμάται ότι μπορούν να ξεπεράσουν τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως.
Ενδεικτική της σημασίας που αποδίδει η Euronext στη συγκεκριμένη προσπάθεια, ήταν και η παρουσία του Chief Policy Officer του ομίλου, Jakub Michalik, στη χθεσινή παρουσίαση. Ο οποίος τόνισε, ανάμεσα σε άλλα, ότι μεταξύ των χωρών στις οποίες δραστηριοποιείται η Euronext, όλες όσες διαθέτουν δημοσιονομικό χώρο επενδύουν σε τέτοιου είδους ή παρόμοια προγράμματα.
Αλλαγή κουλτούρας
Πέρα από το αμιγώς τεχνικό μέρος της πρότασης, τόσο ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, κ. Νίκος Βέττας, όσο και ο κ. Κοντόπουλος, ανέδειξαν και άλλες προεκτάσεις. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η διοχέτευση των αποταμιεύσεων τους σε επενδύσεις. Στο πλαίσιο μιας σταδιακής ενίσχυσης της αποταμιευτικής δυνατότητας των νοικοκυριών, ζητούμενο είναι η ενδυνάμωση της μεσαίας τάξης και η καλλιέργεια μιας κουλτούρας οικονομικής συμμετοχής, που θα στηρίζεται στη γνώση, τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη.
Έτσι, η πρόταση αποκτά ευρύτερη σημασία για την οικονομία. Από τη μία πλευρά, μπορεί να συμβάλει στη σταδιακή εξισορρόπηση του διαχρονικού «κενού» μεταξύ αποταμιεύσεων και επενδύσεων, κινητοποιώντας πόρους που σήμερα παραμένουν αδρανείς. Από την άλλη, δίνει τη δυνατότητα στα ίδια τα νοικοκυριά να συμμετάσχουν πιο ενεργά στην αναπτυξιακή διαδικασία, ενισχύοντας την ανθεκτικότητά τους σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
Βεβαίως, μιας και η προσπάθεια αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, η Ελλάδα καλείται όχι μόνο να ακολουθήσει, αλλά και να προετοιμαστεί έγκαιρα, ώστε να αξιοποιήσει τα οφέλη μιας πιο ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς, ενώ παράλληλα δημιουργεί συνέργειες και με πολιτικές που στοχεύουν στην άμβλυνση άλλων ζητημάτων, όπως οι δημογραφικές πιέσεις.
