Παρότι δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για την άνοια, το 45% του κινδύνου οφείλεται σε τροποποιήσιμους παράγοντες, όπως είναι το κάπνισμα, η κατάχρηση οινοπνεύματος, η κοινωνική απομόνωση, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία και η υπέρταση.
Η άνοια αφορά ένα σύνολο ασθενειών μεταξύ των οποίων και τη νόσο Αλτσχάιμερ, που εκτός από το ό,τι απειλεί την υγεία του ασθενούς καταρρακώνει και την αξιοπρέπειά του, επηρεάζοντας δραματικά τη δυνατότητά του να λειτουργήσει αυτόνομα. Γι’ αυτό άλλωστε η άνοια αποτελεί «αναξιοπρεπή» ασθένεια που συνοδεύεται από δυσθεώρητα οικονομικά κόστη τα οποία δυσκολεύονται να αντέξουν οι οικονομίες ακόμα και των πιο εύπορων κρατών.
57 εκατ. ασθενείς και 10 εκατ. νέα περιστατικά ετησίως
Η άνοια αφορά ένα σύνολο δυσλειτουργιών που επηρεάζουν τη μνήμη, την κριτική σκέψη και όλες τις γνωστικές λειτουργίες. Περισσότεροι από 57 εκατομμύρια ασθενείς ζουν με άνοια διεθνώς και περίπου 10 εκατομμύρια άνθρωποι διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο με άνοια. Η πιο διαδεδομένη της μορφή είναι η νόσος Αλτσχάιμερ, που εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στο 60% έως 70% των περιστατικών άνοιας διεθνώς.
Στόχος η μείωση του παγκόσμιου φορτίου της άνοιας
«Σήμερα γνωρίζουμε περισσότερα από ποτέ, για τους παράγοντες κινδύνου της άνοιας και οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες μεταφράζουν αυτή τη γνώση σε πράξη» εξηγεί ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Δρ. Τέντρος Άντχανομ Γιεμπρεγιέσους. Με τις νέες (επικαιροποιημένες) κατευθυντήριες οδηγίες του Οργανισμού, τα κράτη έχουν πλέον στη διαθεσή τους επιστημονικά τεκμηριωμένες συμβουλές που μπορούν να χρησιμοποιήσουν ως «εργαλείο» για να προστατέψουν την υγεία των πολιτών.
- Διαβάστε ακόμα - ΠΟΥ & UNICEF: Μειώθηκαν το 2025 τα παιδιά χωρίς ούτε ένα εμβόλιο - Οι ανισότητες επιμένουν
Ο στόχος των νέων κατευθυντηρίων οδηγιών του ΠΟΥ είναι η μείωση του διεθνούς φορτίου της άνοιας, καθώς τα περιστατικά αυξάνονται με τα χρόνια και απειλούν να εξουθενώσουντα συστήματα υγείας και την κοινωνική ασφάλιση ακόμα και στα εύπορα κράτη. Να σημειωθεί ότι οι προηγούμενες κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ για την άνοια είχαν εκδοθεί το 2019.
Μειώνοντας τον κίνδυνο
Οι νέες οδηγίες του ΠΟΥ παρέχουν συστάσεις για τις ανθυγιεινές συμπεριφορές, τη φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνουν μεσήλικες και οι ηλικιωμένοι (και λόγω υποκείμενων νοσημάτων) και τη μείωση της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, που αυξάνουν τον κίνδυνο για άνοια.
Στις συμβουλές του ΠΟΥ περιλαμβάνονται νοητικές ασκήσεις, παιχνίδια στρατηγικής όπως το σκάκι, κοινωνικοποίηση, περισσότερη φυσική δραστηριότητα, διακοπή της χρήσης προϊόντων καπνού και νικοτίνης, μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, υιοθέτηση μιας πιουγιεινής διατροφής και κατά το δυνατόν μείωση της έκθεσης σε ατμοσφαιρική ρύπανση.
Παράλληλα υποδεικνύεται ότι η καλή ρύθμιση όλων των καρδιοπαθειών και άλλων εκφυλιστικών νοσημάτων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η υψηλή χοληστερόλη (δυσλιπιδαιμία) και η υπέρταση μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της άνοιας, ενώ και τα ακουστικά βοηθήματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη της εκδήλωσης των μορφών άνοιας.
Τι ισχύει για τα διατροφικά συμπληρώματα
Στο πλαίσιο των παρεμβάσεων που προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την πρόληψη της άνοιας δεν περιλαμβάνεται η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής με βιταμίνες του συμπλέγματος Β και Ε καθώς και ωμέγα 3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ( PUFA) και γενικά η λήψη πολυβιταμινών με μέταλλα και ιχνοστοιχεία, εφόσον δεν υπάρχει διαγνωσμένη ανεπάρκεια μικροθρεπτικών συστατικών.
Ο λόγος που ο ΠΟΥ δεν συστήνει τη λήψη πολυβιταμινών για την πρόληψη της άνοιας στο γενικό είναι γιατί δεν υπάρχουν ακόμα τεκμηριωμένα στοιχεία που να δείχνουν ότι η χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής μπορεί να βοηθήσει, αν το άτομο δεν έχει έλλειψη θρεπτικών ουσιών.
Οικονομικό κόστος της άνοιας
Η άνοια επηρεάζει την δυνατότητα του ασθενή να ζει αυτόνομα. Επίσης ο ασθενής με άνοια δεν μπορεί να εργαστεί και δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς υποστήριξη- γι’ αυτό και η ασθένεια συνδέεται με ένα πολύ βαρύ ψυχολογικό, κοινωνικό και οικονομικό φορτίο. Πέρα από το βαρύ ψυχολογικό φορτίο για την ίδια την οικογένεια και τον φροντιστή του ασθενή ο οποίος κάνει μία εξοντωτική δουλειά, κατά πολλούς την πιο εξοντωτική δουλειά στον κόσμο, η άνοια επιβαρύνει με δυσθεώρητα κόστη τα συστήματα υγείας και απορροφά σημαντικούς πόρους από τις εθνικές οικονομίες των κρατών.
Εκτιμάται ότι το κόστος της άνοιας διεθνώς ανέρχεται σε 1,3 τρισεκατομμύρια $, με το ήμισυ αυτού του δυσθεώρητου ποσού να αφορά τα έμμεσα κόστη της ασθένειας, δηλαδή την υποστήριξη των ασθενών από τους οικείους του και τους συγγενείς του, που συχνά αφορούν μία απλήρωτη εργασία. Σύμφωνα μάλιστα με παγκόσμιες μελέτες, αυτή η εργασία συνοδεύεται από το υψηλότερο burnout σύνδρομο στον κόσμο, ανώτερο και από των ογκολόγων και από των εντατικολόγων.
