Την εκτίμηση πως είναι περιορισμένο το πλήγμα από τη παγκόσμια κρίση μεταφέρει το ΙΟΒΕ στη νέα του 3μηνιαία μελέτη. Ωστόσο το μήνυμα του Προέδρου Γιάννη Ρέτσου κατά την παρουσίαση ήταν πως καθώς «μπαίνουμε στην τελική ευθεία στην πορεία προς τις εκλογές, όποτε κι αν αυτές γίνουν, είτε στο τέλος τετραετίας είτε λίγο νωρίτερα, είναι κάτι το οποίο δημιουργεί μια αβεβαιότητα και ένα πολιτικό ρίσκο». Πρόσθεσε πως υπάρχει μια ισορροπία και ισχυροί οικονομικοί δείκτες που δημιουργούν αισιοδοξία, αλλά προειδοποίησε πως μια ενδεχόμενη πολιτική αστάθεια αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα του επόμενου δωδεκαμήνου, ικανό να ανατρέψει αυτή την αισιοδοξία.
Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Καθηγητής Νίκος Βέττας, επεσήμανε από την πλευρά του το ρόλο της παρατεταμένης αβεβαιότητας και την ανάγκη για δύσκολες επιλογές μεσοπρόθεσμα. Εξήγησε πως Η θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας μεσοπρόθεσμα δεν είναι διασφαλισμένη, αλλά εξαρτάται από τις επιλογές οικονομικής πολιτικής, ιδίως εν μέσω της προεκλογικής περιόδου. Επίσης, η συνολική ζήτηση στην ελληνική οικονομία έχει τρέξει γρηγορότερα από την προσφορά μετά την κρίση χρέους, ασκώντας πιέσεις στις τιμές με συνέπειες στα πραγματικά εισοδήματα και στο εξωτερικό ισοζύγιο, ενώ κομβική για την επίτευξη υψηλών ρυθμών ανάπτυξης παραμένει η ενίσχυση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας, διαμέσου της κατάλληλης επιλογής προτεραιοτήτων οικονομικής πολιτικής.
Εκτιμά πως η ανάπτυξη έχει επηρεασθεί οριακά, αλλά και πως μπορεί να βελτιωθεί η κατάσταση αν εξομαλυνθεί η συγκυρία στη Μέση Ανατολή και λόγω της πιθανής ανόδου της κατανάλωσης εν όψει εκλογών. Επίσης το ΙΟΒΕ υπολογίζει πως ο μέσος μισθός αυξήθηκε πιο γρήγορα από τον πληθωρισμό, αλλά υπάρχει πίεση στα εισοδήματα από την ακρίβεια στα τρόφιμα. Σε ειδικό πεδίο για τη στέγαση αναφέρει πως ένας στους 4 ενοικιαστές θέλει να αλλάξει σπίτι, ενώ καταγράφει πιέσεις στην καταναλωτική εμπιστοσύνη.
Οι εκτιμήσεις
Γενικα, για το 2026, το ΙΟΒΕ διατηρεί την πρόβλεψη για ετήσια ανάπτυξη 1,8% με καθοδικούς κινδύνους που απορρέουν από το διεθνές περιβάλλον, αλλά και ανοδική προοπτική σε περίπτωση που η επίδοση στον τουρισμό ξεπεράσει τις προσδοκίες. Ως προς τις συνιστώσες της ανάπτυξης στο βασικό σενάριο για το 2026, αναμένεται αύξηση των πάγιων επενδύσεων (+7,6%) και των εξαγωγών (+2,0%), επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης (+1,6%), με επιδείνωση του ελλείμματος στο εξωτερικό ισοζύγιο, καθώς οι εισαγωγές αυξάνονται κατά +3,0%. Ο μέσος πληθωρισμός στο βασικό σενάριο για το 2026 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,7%, υψηλότερα από τον μέσο όρο στην Ευρωζώνη, ενώ η ανεργία εκτιμάται ότι θα μειωθεί στην περιοχή του 8,7%.
Για το 2027, το ΙΟΒΕ αναμένει οριακή επιτάχυνση του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης σε +2,0%, με καθοδικούς κινδύνους που απορρέουν από την αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον και τις εγχώριες πληθωριστικές πιέσεις. Πέρα από τις συνιστώσες του ΑΕΠ που παρουσιάζονται στον Πίνακα, σημαντική συνεισφορά στο ρυθμό μεγέθυνσης θα έχει η αναμενόμενη επιτάχυνση της οικονομίας της Ευρωζώνης, οι συνεχιζόμενες επιδράσεις από το τελικό σκέλος εφαρμογής του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και η ώθηση στην καταναλωτική εμπιστοσύνη που συνήθως καταγράφεται τα έτη που πραγματοποιούνται εκλογές.
Εκτιμάται πως η ελληνική οικονομία κατά το τελευταίο διάστημα έχει πληγεί, ωστόσο σε μικρό μόνο βαθμό, από τις εξελίξεις στο ευρύτερο περιβάλλον της, χωρίς να έχει αλλοιωθεί η υφιστάμενη δυναμική της. Η ενδυνάμωσή της ώστε να επιτευχθούν υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης κατά τα επόμενα χρόνια, ιδίως δεδομένων νέων προκλήσεις στο διεθνές περιβάλλον, είναι εφικτή, όμως διέρχεται από την κατάλληλη επιλογή προτεραιοτήτων οικονομικής πολιτικής. Αναφέρει το ΙΟΒΕ.
Τα σενάρια
Τα ζητήματα στην ελληνική οικονομία εκτιμάται πως μπορούν να ομαδοποιηθούν, αφενός στην επίδραση της παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου που ουσιαστικά έχει ξεκινήσει και αφετέρου σε περισσότερο μεσοπρόθεσμες επιλογές για την οικονομία. Ενόψει των επόμενων βουλευτικών εκλογών, ο ακριβής χρόνος των οποίων έχει έρθει πρόσφατα στο πολιτικό επίκεντρο, είναι σημαντικό τους επόμενους μήνες, να υπάρξει συνειδητοποίηση πως, παρά τα πολλά και σημαντικά βήματα των τελευταίων ετών, η θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια δεν είναι διασφαλισμένη αλλά εξαρτάται από τις κατευθύνσεις και τις επιλογές πολιτικής, αναφέρεται.
Από τη μία πλευρά, η ισορροπία στο δημόσιο ταμείο και στην ομαλή εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους δεν επιτυγχάνεται αυτόματα, χρειάζεται αξιοπιστία, εγρήγορση και ικανότητα για προσαρμογές σε επόμενες κρίσεις. Συνεπώς, στο βαθμό που θα υπάρχουν ανακοινώσεις για παροχές που δυνητικά επιβαρύνουν το δημόσιο ταμείο και την παραγωγική οικονομία για προεκλογικούς λόγους, η συνολική αρνητική επίδραση αυτών στην οικονομία θα είναι σημαντική.
Από την άλλη πλευρά, και η ίδια η θετική δημοσιονομική πορεία εξαρτάται από τους ρυθμούς και σύνθεση της ανάπτυξης, καθώς επηρεάζονται σχετικά τα φορολογικά έσοδα, ενώ διαφοροποιούνται και οι ανάγκες για δημόσιες δαπάνες. Συνεπώς, η προεκλογική δυναμική και οι πολιτικές αποφάσεις στη συνέχεια θα είναι κρίσιμης σημασίας να ενισχύσουν και όχι να υποβιβάζουν τις αναπτυξιακές προοπτικές της οικονομίας.
Το διεθνές περιβάλλον
Για την παγκόσμια οικονομία αναφέρεται πως παρουσιάζει ανθεκτικότητα εν μέσω γεωπολιτικών συγκρούσεων, καθώς συνέχισε να μεγεθύνεται το α΄ τρίμηνο του 2026, με τον ρυθμό ανάπτυξης να ενισχύεται ελαφρώς. Οι οικονομίες των χωρών του ΟΟΣΑ αναπτύχθηκαν με ετήσιο ρυθμό 1,7% το πρώτο τρίμηνο, από 1,6% το προηγούμενο τρίμηνο, αλλά χαμηλότερα από το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025 (1,8%). Οι παρατεταμένες πολεμικές επιχειρήσεις και οι εύθραυστες εκεχειρίες στη Μέση Ανατολή, με νέα επεισόδια έντασης να καταγράφονται στις αρχές Ιουλίου, επανέφερε πληθωριστικές πιέσεις, κυρίως μέσα από αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, καθώς και καθοδικούς κινδύνους στον ρυθμό μεγέθυνσης για το τρέχον έτος.
Οι κεντρικές τράπεζες των κυριότερων οικονομιών προχωρούν σε στοχευμένες προσαρμογές της νομισματικής τους πολιτικής, ισορροπώντας μεταξύ συγκράτησης του πληθωρισμού και στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας. Ειδικό πλαίσιο ανάλυσης αναφέρεται στην διαταραχή στο Στενό του Ορμούζ και τη διαφοροποίηση στις χώρες προέλευσης των ελληνικών εισαγωγών ενέργειας.
Η οικονομία της Ευρωζώνης κατέγραψε ετήσια μεγέθυνση +0,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026, από +1,2% το προηγούμενο τρίμηνο. Οι αντίστοιχοι ρυθμοί μεγέθυνσης για την ΕΕ ήταν +0,7% και +1,4%. Βάσει των πλέον πρόσφατων εκτιμήσεων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Μάιος 2026), η οικονομία της Ευρωζώνης προβλέπεται να αναπτυχθεί με ρυθμό +0,9% το 2026 και +1,2% το 2027, ενώ αυτή της ΕΕ με ρυθμό +1,1% το 2026 και +1,4% το 2027, που αποτελούν αναθεωρήσεις προς τα κάτω σε σχέση με τις φθινοπωρινές προβλέψεις. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να ανέλθει στο 3,0% το 2026 και να υποχωρήσει στο 2,3% το 2027 ενώ στην ΕΕ αναμένεται να διαμορφωθεί σε 3,1% το 2026 και 2,4% το 2027. Η ΕΚΤ αύξησε τον Ιούνιο τα βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, για πρώτη φορά από το 2023. Η εμπόλεμη σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει σοβαρές επιπτώσεις για την Ευρωπαϊκή οικονομία, κυρίως μέσω της αυξητικής πίεσης στις τιμές των ενεργειακών αγαθών καθώς και της επίδρασης στην αγροτική παραγωγή και βιομηχανία έντασης ενέργειας.
Δημοσιονομική πορεία
Το ΙΟΒΕ επισημαίνειι πως η εκτέλεση του προϋπολογισμού σε ταμειακή βάση για το πρώτο πεντάμηνο του 2026 κινήθηκε καλύτερα από τον στόχο, αλλά μέρος της υπεραπόδοσης οφείλεται σε ετεροχρονισμούς πληρωμών και εισπράξεων. Καταγράφηκε πλεόνασμα €103 εκατ. (0,0% του ΑΕΠ) και πρωτογενές πλεόνασμα ύψους €3.650 εκατ. (1,4% του ΑΕΠ), σε τροποποιημένη ταμειακή βάση. Στο σύνολο του 2025, η γενική κυβέρνηση κατέγραψε δημοσιονομική υπεραπόδοση και βελτίωση σε σχέση με το 2024, με δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ, και πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ, έναντι στόχων για έλλειμμα 0,6% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 2,4% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Παράλληλα, το χρέος γενικής κυβέρνησης μειώθηκε από 154,2% το 2024 σε 146,1% το 2025, με μείωση σε απόλυτους όρους από €364.964 εκατ. σε €362.925 εκατ. Θετική πρόσφατη εξέλιξη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε τον Ιούνιο πως η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πλέον Μακροοικονομικές Ανισορροπίες, αφαιρώντας τη χώρα από τη σχετική κατηγορία παρακολούθησης για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης χρέους.
Στο α' τρίμηνο του 2026 το ποσοστό ανεργίας ανέκοψε την πτωτική του πορεία, παρουσιάζοντας μικρή αύξηση στο 10,6% από 10,4% ένα έτος νωρίτερα. Δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών, επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες καθώς και ο τομέας της μεταποίησης κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο στην απασχόληση. Στα θετικά, το ποσοστό απασχόλησης του ηλικιακά ενεργού πληθυσμού αυξήθηκε σε ετήσια βάση, μειώνοντας την απόκλιση από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Αντίστοιχα, η συμμετοχή στην εργασία παρουσίασε άνοδο, ενώ ο δείκτης μισθολογικού κόστους συνέχισε την αυξητική του τάση ετησίως αλλά και συγκριτικά με το προηγούμενο τρίμηνο. Ειδικό πλαίσιο ανάλυσης αποτυπώνει τη διαχρονική εξέλιξη στο μερίδιο των «ανενεργών» νέων, δηλαδή εκείνων που είναι εκτός απασχόλησης και προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η περαιτέρω μείωση της ανεργίας αναμένεται βραδύτερη, καθώς η κυκλική ανεργία είναι ήδη σημαντικά περιορισμένη. Η απασχόληση αναμένεται να ενισχυθεί ηπιότερα το 2026 και το 2027, λόγω της ανοδικής τάσης σε κατανάλωση, επενδύσεις, εξαγωγές και σε επιμέρους τομείς της βιομηχανίας και των υπηρεσιών. Το ποσοστό ανεργίας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, αναμένεται να διαμορφωθεί στην περιοχή του 8,7% το 2026 και 8,2% το 2027.
Σχετικά με την εξέλιξη του πληθωρισμού, το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι οι τιμές θα κινηθούν σε εντονότερα ανοδική τροχιά, με ρυθμό πληθωρισμού στην περιοχή του 3,7% το 2026, κυρίως λόγω της ενίσχυσης της τιμής των ενεργειακών αγαθών, καθώς και των δευτερογενών επιδράσεων τους στις αλυσίδες παραγωγής, λόγω του πολέμου στην Μέση Ανατολή. Εάν η συμφωνηθείσα εκεχειρία παραμείνει σε ισχύ, οδηγώντας ίσως σε μια μόνιμη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ – Ιράν, και οι μειωμένες τιμές ενέργειας διατηρηθούν, προβλέπεται σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού το 2027 στην περιοχή του 2,7%. Ωστόσο, η αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη των τιμών είναι ιδιαίτερα έντονη, με μία πιθανή ανάφλεξη των πολεμικών συγκρούσεων να αναμένεται να ασκήσει περαιτέρω θετικές πιέσεις στις τιμές.
Στο τραπεζικό σύστημα, μεταξύ των θετικών τάσεων στο πρώτο πεντάμηνο του 2026, καταγράφηκε σημαντική αύξηση των ιδιωτικών καταθέσεων, υψηλή πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις, σταδιακά αυξανόμενη πιστωτική επέκταση προς τα νοικοκυριά, ενώ, παρά τη διεθνή άνοδο του κόστους χρήματος, διατηρήθηκε σχετικά σταθερό το διαφορικό κόστος νέου δανεισμού του δημοσίου τομέα με άλλες χώρες της ΕΖ. Το ποσοστό των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ) στα βιβλία των τραπεζών παραμένει χαμηλό συγκριτικά με την περασμένη δεκαετία, παρά την οριακή αύξηση το α΄ τρίμηνο του 2026. Μεταξύ των προκλήσεων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, το κόστος νέας χρηματοδότησης ιδιωτικού και δημοσίου τομέα αυξήθηκε το δεύτερο τρίμηνο του έτους, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια παραμένει αδύναμη, το ποσοστό των κόκκινων δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών παραμένει υψηλό, όπως και το μερίδιο αναβαλλόμενης φορολογίας στα ίδια κεφάλαια των τραπεζών.
