Φειδωλή ως προς την παροχή χρηματοδότησης, αλλά «γενναιόδωρη» στο να απευθύνει συστάσεις προς όλα τα κράτη - μέλη της ΕΕ αποδείχτηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην ανακοίνωση του «κοινωνικού πακέτου» καταπολέμησης της φτώχειας στην Ευρώπη. Η Επιτροπή ζητά συντονισμένη δράση κατά της φτώχειας, ποιοτικές θέσεις εργασίας για όλους, ποιοτική απασχόληση για διέξοδο από τη φτώχεια για όσους μπορούν να εργαστούν, αποτελεσματική πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες και επαρκή εισοδηματική στήριξη.
Το κοινωνικό πακέτο που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει στόχο την εξάλειψη της φτώχειας ως το 2050, την καλύτερη πρόληψη του φαινομένου των αστέγων και την προώθηση δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία σε ολόκληρη την ΕΕ. Το κοινωνικό πακέτο έρχεται σε μια περίοδο που οι πιέσεις λόγω του αυξημένου κόστους ζωής παραμένουν ψηλά στην ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα και προκαλούν διαμαρτυρίες από τους πολίτες.
Στην Ελλάδα ο δείκτης που βρίσκεται στα «κόκκινα» σε ότι αφορά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ευάλωτα νοικοκυριά, είναι εκείνος της στέγασης. Πιο συγκεκριμένα, το κόστος στέγασης στην Ελλάδα είναι δυσθεώρητο και αγγίζει το ποσοστό του 26,4%, όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη κινείται σε μονοψήφια νούμερα (7,7% κατά μέσο όρο).
Γενικότερα ο δείκτης φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα παρέμεινε σε πολύ υψηλά επίπεδα το 2025 (στο 27,5%), σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (20,9%), ενώ το ποσοστό των παιδιών σε κίνδυνο φτώχειας βρέθηκε σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα (29,6% έναντι 24,3% που είναι ο μέσος όρος στην ΕΕ).
Η επίδραση των κοινωνικών μεταβιβάσεων (εκτός συντάξεων) στη μείωση της φτώχειας είναι αρκετά χαμηλή στο 15,5%, όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι στο 33,2%. Παράλληλα το χάσμα απασχόλησης ατόμων με αναπηρία στη χώρα μας διαμορφώνεται στο 35,9% (24,2% στην ΕΕ).
Ακόμη δύο δείκτες που έχουν μεγάλη απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι η ανεκπλήρωτη ανάγκη για ιατρική φροντίδα (11,5% έναντι 2,4% στην ΕΕ), καθώς και η φροντίδα των παιδιών κάτω των 3 ετών (23,7% έναντι 40,5% στην ΕΕ).
Τι περιλαμβάνει το κοινωνικό πακέτο της Κομισιόν
Για την πρόληψη και μείωση της φτώχειας, η Επιτροπή προτείνει τα ακόλουθα:
- Κάλεσμα προς τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την εφαρμογή πλαισίων πολιτικής για την καταπολέμηση της φτώχειας, σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. Η Επιτροπή θα παράσχει καθοδήγηση (αρχές για αποτελεσματικές πολιτικές κατά της φτώχειας). Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διορίσουν εθνικούς συντονιστές για την καταπολέμηση της φτώχειας στο υψηλότερο επίπεδο, για να διασφαλίσουν μια συντονισμένη αντίδραση.
- Δημιουργία ενός συνασπισμού της ΕΕ κατά της φτώχειας για την κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων και των φιλανθρωπικών οργανώσεων.
Συμμετοχή ατόμων με άμεση εμπειρία στη διαμόρφωση πολιτικής, μέσω της δημιουργίας ειδικού φόρουμ. - Δρομολόγηση ενός βραβείου κοινωνικής ένταξης της ΕΕ, σε συνεργασία με την Επιτροπή των Περιφερειών, για την αναγνώριση καινοτόμων τοπικών λύσεων κατά της φτώχειας.
- Παρακολούθηση της προόδου για την επίτευξη του στόχου μείωσης της φτώχειας της ΕΕ για το 2030 και προώθηση νέων δεικτών για μέτρηση του τρόπου με τον οποίο οι παράγοντες επηρεάζουν τη φτώχεια.
- Παροχή σε όλα τα κράτη μέλη μιας δοκιμής ακραίων καταστάσεων που αξιολογεί την ανθεκτικότητα των εθνικών συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας όταν αντιμετωπίζουν πιθανούς κλυδωνισμούς.
Οικογένειες με παιδιά
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επίσης, όπως στα νοικοκυριά με παιδιά που έχουν οικονομική ανάγκη να υποστηρίζονται οι γονείς να αναλάβουν και να διατηρήσουν ποιοτικές θέσεις εργασίας. Επίσης , θα εκδώσει σύσταση σχετικά με τη φτώχεια των εργαζομένων, στην οποία θα καθορίζονται οι βασικές αιτίες και οι πρακτικές λύσεις, θα δημοσιεύσει ένα σύνολο βέλτιστων πρακτικών για μείωση του αριθμού των ατόμων που δεν λαμβάνουν εισοδηματική ενίσχυση, ο οποίος φτάνει έως και το 50% σε ορισμένα κράτη μέλη.
Επίσης, θα συντάξει έκθεση για τον εντοπισμό κενών και την καθοδήγηση των εθνικών μεταρρυθμίσεων, και θα πραγματοποιήσει ειδική ανταλλαγή απόψεων υψηλού επιπέδου για βελτίωση υποστήριξης των ηλικιωμένων μέσω επαρκών συντάξεων, ευκαιριών παραμονής στην εργασία και ισχυρότερης κοινωνικής προστασίας.
Οι δράσεις της Επιτροπής περιλαμβάνουν την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας και της ευρωπαϊκής κάρτας στάθμευσης σε ολόκληρη την ΕΕ, τη βελτίωση της προσβασιμότητας των μεταφορών και την επένδυση σε υποστηρικτικές τεχνολογίες, όπως τα εργαλεία ΤΝ.
Δράση για την προσιτή στέγαση
Για την στέγη, που εξελίσσεται σε δραματικό πρόβλημα σε πολλές χώρες της ΕΕ, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να δράσουν έγκαιρα για να αποτρέψουν την απώλεια σπιτιών των ανθρώπων. Αυτό περιλαμβάνει προληπτικά μέτρα, όπως βοήθεια ενοικίου, συμβουλευτικές υπηρεσίες για χρέη και στέγαση, διαμεσολάβηση για την πρόληψη της απώλειας στέγης, καθώς και στοχευμένη βοήθεια για όσους διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που αντιμετωπίζουν έξωση ή ενδοοικογενειακή βία.
Για όσους ήδη βιώνουν έλλειψη στέγης, η σύσταση της ΕΕ προωθεί ασφαλή στέγαση έκτακτης ανάγκης, εξατομικευμένα σχέδια υποστήριξης και διαχείριση περιστατικών, εργασία εκτός σχολείου και συντονισμένες ομάδες που παρέχουν υπηρεσίες εντός της κοινότητας.
Για τη βελτίωση της πρόσβασης στη στέγαση, η σύσταση ζητά την αύξηση της προσφοράς κοινωνικών και οικονομικά προσιτών κατοικιών, λαμβάνοντας υπόψη τις δημογραφικές τάσεις, τις τοπικές ανάγκες και τις εδαφικές ανισότητες.
