Τις τελευταίες ημέρες βασικό θέμα της ευρωπαϊκής επικαιρότητας αποτελεί η προσπάθεια εμβάθυνσης σε θέματα ασφάλειας, εξωτερικής πολιτικής και -σε μικρότερο βαθμό- προϋπολογισμού. Ουσιαστικά, βρισκόμαστε σε μία από εκείνες τις περιόδους που εύκολα αντιλαμβάνεται κάποιος ότι οι «κατά προτίμηση επιλογές» δεν αποδίδουν. Δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά που συναντάμε τέτοια διλλήματα. Άλλωστε με συμβιβασμούς προχώρησε όλη η ιστορία της ΕΕ από την εποχή της Ένωσης Άνθρακα και Χάλυβα.
Ασφάλεια και εξωτερική πολιτική
Γαλλία και Γερμανία επιχειρούν να προωθήσουν ένα μοντέλο ταχύτερης και αποτελεσματικότερης λήψης αποφάσεων. Θεωρητικώς προωθούν ένα μοντέλο που μειώνει την παρέμβαση της Ύπατης Εκπροσώπου Κάγια Κάλλας και της EEAS, ωστόσο η ίδια η… υπηρεσία συμπεριλαμβανομένης της νέας της γενικής γραμματέως μάλλον περνούν στην «αντεπίθεση». Στο πλαίσιο αυτό, ξανάνοιξε η συζήτηση για λήψη αποφάσεων μέσω ενισχυμένης πλειοψηφίας. Μόνο που η συζήτηση είναι μάλλον καταδικασμένη όσο… το άλογο μπαίνει μπροστά από το κάρο. Για να έχει οποιαδήποτε τέτοια προσέγγιση τύχη, πρέπει να είναι ξεκάθαρες και κοινές οι πολιτικές θέσεις των 27.
Η ανάγκη κοινής στάσης απέναντι στη Ρωσία
Εδώ είναι που έρχεται η πραγματικότητα να θέσει τους δικούς της ρεαλιστικούς όρους. Η Γερμανία μπήκε στο στόχαστρο των απειλών του Πούτιν. Ήρθε να προστεθεί σε μία σειρά κρατών-μελών (Εσθονία, Λιθουανία, Λετονία, Πολωνία) που αισθάνονται μάλιστα αμεσότερα και εντονότερα την απειλή της κυριαρχίας τους. Η επί της αρχής τοποθέτηση και των 27 πλέον κρατών-μελών εναντίον της Ρωσίας είναι σαφής. Όχι όμως και τα επί μέρους συμφέροντά τους. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι κάθε κράτος-μέλος επιχείρησε στο βαθμό που μπορούσε να προστατεύσει τα εθνικά -οικονομικά- συμφέροντά του στη διαπραγμάτευση κάθε πακέτου κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας. Από τη Γαλλία και τη Γερμανία έως το Βέλγιο και την Ελλάδα -πρόσφατα στην περίπτωση μεταφοράς LNG- έχουν αναδειχθεί σημαντικές διαφοροποιήσεις. Μόνο που έρχονται συγκεκριμένες συγκυρίες που γίνεται αντιληπτό ότι το cherry-picking δεν έχει νόημα. Είναι πρακτικά αναποτελεσματικό. Σε μία από αυτές τις συγκυρίες βρισκόμαστε και σήμερα.
Ο νέος προϋπολογισμός
Με μεγαλύτερη άνεση χρόνου -έως το τέλος του 2027- το ύψος και η διαχείριση του νέου κοινοτικού προϋπολογισμού αποτελεί επίσης πεδίο παραδοσιακού cherry picking. Σε αντίθεση με την περίπτωση της εξωτερικής πολιτικής, θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα είναι από τις χώρες που επί της αρχής έχουν από τις πλέον ξεκάθαρες θέσεις: να εφαρμοστεί στο σύνολό της η Έκθεση Ντράγκι και η Έκθεση Λέττα. Χωρίς προτιμήσεις κατ’ επιλογή…
Τούτο δεν αλλάζει βέβαια μία παραδοσιακή ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Οι «6» φειδωλοί που χρηματοδοτούν την ΕΕ με επικεφαλής τη δημοσιονομικά πιεσμένη Γερμανία (Ολλανδία, Αυστρία, Δανία, Σουηδία, Φιλανδία) έχουν πρόσφατα προχωρήσει σε μία «σκληρή» επικοινωνία της γραμμής τους προσπαθώντας να περιορίσουν τον ύψους 2 τρισ. ευρώ προτεινόμενο προϋπολογισμό. Αναμενόμενη απάντηση στην κίνηση των 16 «φίλων της συνοχής» -και της Ελλάδας- που τον Μάιο συνυπέγραψαν κοινή δήλωση περί ανάγκης ικανού προϋπολογισμού να αντιμετωπίσει νέες (ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια) αλλά και παλιές ανάγκες (συνοχή, ΚΑΠ, αλιεία).
Η περιοδεία του Αντόνιο Κόστα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές, προτάσσοντας την ανάγκη προώθησης των προτάσεων για ιδίους πόρους.
Παρά την αισιοδοξία του, δεν θα στοιχηματίζαμε σε μία αποστροφή των δηλώσεών του από την Πράγα ότι τον Δεκέμβριο θα έχει επιτευχθεί συμφωνία.
Αυτό που προκύπτει εμφανώς -και κρίνουμε στην παρούσα φάση αναγκαίο και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις- είναι η έστω και μερική αλλαγή προσανατολισμού και των «27» από το πατροπαράδοτο cherry-picking. Όχι γιατί δεν υφίστανται εθνικά συμφέροντα ή δε θα καταλήξουμε εκ νέου σε συμβιβασμούς. Αλλά κυρίως γιατί το θέμα της άμυνας και της ασφάλειας στην παρούσα συγκυρία είναι τέτοιο που… αν δεν αντιμετωπιστεί επαρκώς και στη ρίζα του, δε θα έχουμε στο άμεσο μέλλον τη δυνατότητα να επιχειρούμε στον τομέα αυτό τους παραδοσιακούς συμβιβασμούς και τις συγκλίσεις που διαχρονικά καθορίζουν την πορεία της ΕΕ όπως τη γνωρίζουμε.
Προφανώς, θα μπορούν να συγκλίνουν «κύκλοι προθύμων» εντός της Ένωσης. Συμβαίνει ήδη. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει αν θα αποδειχθούν αποτελεσματικοί. Τότε όμως… το cherry-picking των πλέον αδύναμων κρατών – μελών δε θα είναι καθόλου εύκολο. Η επιλογή «μη συμμετοχής» στους όποιους προθύμους θα έχει μεγαλύτερο κόστος από μία δύσκολη επιλογή σήμερα.
Διαβάστε περισσότερα άρθρα της στήλης ΑΘΗΝΑ-ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Ακολουθήστε το insider.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον κόσμο.
