Κάνοντας Ταμείο για το Ταμείο Ανάκαμψης

Στις 10 Μαρτίου, υψηλόβαθμα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα βρεθούν στην Αθήνα, με σκοπό να αξιολογήσουν την τελική πορεία υλοποίησης του εθνικού πλάνου που συνδέεται με το Ταμείο Ανάκαμψης. Αθήνα και Βρυξέλλες επιδιώκουν την πλήρη απορρόφηση των επιδοτήσεων του Ταμείου. Αυτό προϋποθέτει την ολοκλήρωση έργων και μεταρρυθμίσεων έως τον Αύγουστο.

Μπορεί να «μείνει κάτι για αργότερα», θα ρωτήσει εύλογα κάποιος. Μία γενική απάντηση είναι… ναι, για μικρό χρονικό διάστημα, για τεχνικούς λόγους και με δεδομένο ότι θα είναι διασφαλισμένη η άμεση ολοκλήρωσή του. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή στην παρούσα φάση επιδιώκει να σιγουρευτεί ότι δε θα βρεθούν στον αέρα σημαντικές επικείμενες εκταμιεύσεις.

Ο απολογισμός της υλοποίησης του πλάνου

Η πλήρης απορρόφηση των επιδοτήσεων του Ταμείου είναι ένα προφανές και εύλογο κριτήριο επιτυχίας του εγχειρήματος. Και δικαίως αποτελεί στόχο και της Κυβέρνησης και της Επιτροπής, ειδικά αν συνυπολογίσει κανείς ότι το «μοντέλο» θα χρησιμοποιηθεί για τη διαχείριση μέρους των κονδυλίων του επόμενου κοινοτικού προϋπολογισμού. Επίσης αναμενόμενη -αλλά πλέον χωρίς περιθώρια παρέμβασης- είναι η κριτική που ασκείται για έργα που θα μπορούσαν να είχαν ενταχθεί στο πλάνο και χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο.

Η πλέον κρίσιμη απολογιστική προσέγγιση ωστόσο είναι εντελώς διαφορετική. Το ουσιαστικότερο εγχείρημα είναι να αναζητήσει κανείς έργα με ισχυρό αναπτυξιακό χαρακτήρα, τα οποία εν τέλει δεν ολοκληρώθηκαν στο διαθέσιμο χρόνο και απεντάχθηκαν. Είτε αυτά εντάχθηκαν σε άλλο χρηματοδοτικό πλαίσιο είτε όχι.

Οι απαντήσεις που θα πάρουμε αναφορικά με τους λόγους που δεν προχώρησαν είναι αυτές που οφείλουν να καθορίσουν τις μεταρρυθμίσεις της επόμενης μέρας σε ό,τι αφορά το επενδυτικό περιβάλλον της χώρας. Εύλογα θα ισχυριστεί κάποιος ότι οι αδυναμίες μας είναι ήδη γνωστές και στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, η εξέταση της υλοποίησης και των υστερήσεων σε ό,τι αφορά το αρχικό -προ αναθεωρήσεων- εθνικό πλάνο μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές μικρότερες αλλά «γρήγορες» νίκες. Αυτές είναι που αυξάνουν το βαθμό αποδοχής μίας (αναγκαίας σε κάθε περίπτωση) μεταρρύθμισης.

Και κάτι τελευταίο. Το Ταμείο Ανάκαμψης σχεδιάστηκε και είναι ένα εργαλείο επιδότησης της ανάπτυξης όχι της κοινωνικής συνοχής. Αν αντιμετωπιστεί με την σκοπίμως πολιτικάντη ευδοκιμούσα προσέγγιση «γιατί δεν ενισχύθηκαν περισσότερο οι ασθενέστεροι», τότε πυροβολούμε την ίδια την κοινωνική συνοχή που βασίζεται σε κονδύλια προερχόμενα από την ανάπτυξη. Ελληνικά και ευρωπαϊκά.