«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εισάγουν σχεδόν καθόλου πετρέλαιο μέσω του Στενού του Ορμούζ και δεν θα εισάγουν καθόλου στο μέλλον. Δεν το χρειαζόμαστε. Δεν το έχουμε χρειαστεί και δεν το χρειαζόμαστε».
Αυτό ήταν το μήνυμα του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ την περασμένη Τετάρτη κατά τη διάρκεια τηλεοπτικού διαγγέλματος από τον Λευκό Οίκο.
«Ανοίξτε το γαμημένο Στενό, τρελοί μπάσταρδοι, αλλιώς θα ζείτε στην Κόλαση».
Αυτός ήταν ο Τραμπ την Κυριακή σε μια ανάρτηση στο Truth Social.
Τι άλλαξε;
Κατ' αρχάς η τιμή του πετρελαίου.
Το αμερικανικό πετρέλαιο εκτοξεύτηκε πάνω από 11% την Πέμπτη, την επόμενη μέρα της ομιλίας του, για να φτάσει τα 111 δολάρια το βαρέλι - την υψηλότερη τιμή του τα τελευταία τέσσερα χρόνια και μία από τις μεγαλύτερες ημερήσιες αυξήσεις στην ιστορία. Το αργο των ΗΠΑ είχε διαπραγματευτεί περίπου στα 100 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν την ομιλία του Τραμπ και κάτω από 70 δολάρια το βαρέλι πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.
Ο Τραμπ έχει δίκιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βασίζονται πολύ λίγο στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής που παραδίδεται μέσω των Στενών του Ορμούζ - της στενής πλωτής οδού μέσω της οποίας συνήθως ταξιδεύει το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Η Αμερική λαμβάνει μόνο περίπου μισό εκατομμύριο από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου που καταναλώνει καθημερινά από το Στενό - μια πολύ μικρή ποσότητα που θα μπορούσε να αντικαταστήσει με πετρέλαιο από άλλες τοποθεσίες.
Ωστόσο, η τελευταία απειλή του Τραμπ με την τόσο σκληρή ρητορική ακόμα και για τα δικά του δεδομένα, υπογραμμίζει την σκληρή αλήθεια του θέματος: Η υγεία της αμερικανικής οικονομίας εξαρτάται από των Στενών του Ορμούζ πολύ περισσότερο από ό,τι έχει παραδεχτεί ο πρόεδρος, τονίζει το CNN.
Προσφορά και ζήτηση
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει αξιοσημείωτη δουλειά την τελευταία δεκαπενταετία στον μετασχηματισμό της βιομηχανίας ενέργειας, χάρη στην υδραυλική ρωγμάτωση και των οριζόντιων γεωτρήσεων, ιδιαίτερα στη λεκάνη της λεκάνης Permian του Τέξας. Η Αμερική παράγει τώρα περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, διπλάσια παραγωγή από τη δεύτερη θέση της Σαουδικής Αραβίας και ελαφρώς περισσότερο αργό από ό,τι καταναλώνουν οι ΗΠΑ ημερησίως.
Η Αμερική είναι ενεργειακά ανεξάρτητη. Κάπως έτσι.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να εισάγουν περισσότερα από 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως - περίπου το ένα τρίτο της κατανάλωσής τους. Εξάγουν επίσης περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κάθε μέρα.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι όλα είδη πετρελαίου ίδια: η Αμερική παράγει ελαφρύ αργό πετρέλαιο, το οποίο είναι εξαιρετικό για την παραγωγή βενζίνης, αλλά κακό για καύσιμο θέρμανσης, άσφαλτο και ντίζελ, μεταξύ άλλων βαρύτερων αποσταγμάτων. Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να εισάγουν πετρέλαιο από μέρη που παράγουν βαρύ αργό πετρέλαιο - συμπεριλαμβανομένης της Βενεζουέλας και της Μέσης Ανατολής.
Επίσης, η αγορά πετρελαίου είναι παγκόσμια. Όταν η προσφορά μειώνεται σε μια περιοχή, επηρεάζονται όλες οι άλλες. Σε περιόδους κρίσεις, οι εισαγωγείς πετρελαίου ανταγωνίζονται για τυχόν διαθέσιμα βαρέλια, αυξάνοντας τις τιμές για όποιον τα θέλει ή τα χρειάζεται περισσότερο, σημείωσε ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων στην Pickering Energy Partners.
Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα συνεχίσουν να είναι καλά εφοδιασμένες με πετρέλαιο κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν. Το μεγάλο πρόβλημα είναι η ανησυχία είναι ότι η Αμερική δεν είναι προστατευμένη από το σοκ της αύξησης τιμών της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Η ενεργειακή οικονομία
Oι υψηλές τιμές της ενέργειας είναι μια προφανής συνέπεια του πολέμου της Αμερικής και του αποτελεσματικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Οι τιμές του πετρελαίου παρέμειναν υψηλές τη Δευτέρα μετά την απειλή του Τραμπ να καταστρέψει τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και τις γέφυρες του Ιράν, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο στα 4,11 δολάρια το γαλόνι.
Αυτές οι υψηλές τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν ήδη αντίκτυπο στην οικονομία των ΗΠΑ. Πολλοί Αμερικανοί μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος προσπαθούν να ανταπεξέλθουν με τις υψηλές τιμές στα πρατήρια, ενώ οι ορισμένες μικρές επιχειρήσεις είναι αντιμέτωπες με δύσκολες αποφάσεις σχετικά με το προσωπικό.
Η μεγαλύτερη ανησυχία θα προκύψει εάν οι υψηλές τιμές μειώσουν τη ζήτηση για βενζίνη και πετρέλαιο. Εάν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο γίνουν υπερβολικά ακριβά για τους Αμερικανούς, αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα για την οικονομία.
Η κατάρρευση μιας οικονομίας 30 τρισεκατομμυρίων δολαρίων δεν είναι εύκολη. Παρόλο που οκτώ από τις τελευταίες εννέα υφέσεις προηγήθηκαν από ένα σοκ τιμών πετρελαίου, ο πόλεμος έχει μόλις πέντε εβδομάδες ζωής και ίσως χρειαστεί να διαρκέσει μήνες ακόμη για να προκαλέσει ζημιά επιπέδου ύφεσης στην οικονομία των ΗΠΑ
Οι αναλυτές της Wall Street εκτιμούν ότι κάθε αύξηση 10 δολαρίων σε ένα βαρέλι πετρελαίου μειώνει μεταξύ το ΑΕΠ κατά 0,1 και 0,4 ποσοστιαίες μονάδες. Η τρέχουσα αύξηση 40 δολαρίων στο πετρέλαιο θα μπορούσε να μειώσει περίπου μια ποσοστιαία μονάδα από το ΑΕΠ.
Ωστόσο, αυτό θα μπορούσε να χειροτερέψει πολύ γρήγορα εάν οι τιμές αυξηθούν απότομα. Και το πετρέλαιο δεν είναι ο μόνος παράγοντας: Όλα όσα παραδίδονται με φορτηγό θα γίνουν πιο ακριβά, όπως το αλουμίνιο, τα λιπάσματα, τα οικοδομικά υλικά, τα μικροτσίπ και τα τρόφιμα.
Ο πληθωρισμός ια τον Μάρτιο αναμένεται να αυξηθεί σε περίπου 3,5%, εξανεμίζοντας εντελώς τα κέρδη των μισθών των Αμερικανών εργαζομένων.
Η αλήθεια για τα Στενά
Αυτό ίσως εξηγεί την αλλαγή στάσης του Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος έχει στείλει αντικρουόμενα μηνύματα, αφού από τη μία η κυβέρνησή του έχει δεσμευτεί για ναυτική συνοδεία για τα πετρελαιοφόρα που θα πλέουν στο στενό και έχει εγγυηθεί ασφάλιση για τα πλοία που έχασαν την κάλυψη από τις ναυτιλιακές ασφαλιστικές εταιρείες, από την άλλη όμως έχει δηλώσει ότι τα τάνκερ πρέπει να επιδείξουν θάρρος και να περάσουν από τα Στενά και οι χώρες που βασίζονται περισσότερο στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής θα πρέπει να φροντίσουν μόνες τους στην επαναλειτουργία του Στενού.
Η μεταβαλλόμενη ρητορική του Τραμπ από μέρα σε μέρα έχει οδηγήσει σε σκαμπανεβάσματα τις τιμές του πετρελαίου, ωστόσο συνολικά έχει αυξηθεί καθώς γίνεται σαφέστερο ότι το Ιράν κρατά τα χαρτιά στο στενό - και η αμερικανική έξοδος από τον πόλεμο μπορεί να μην ανοίξει ξανά την κρίσιμη πλωτή οδό για την κυκλοφορία των πετρελαιοφόρων.
Οι έμποροι ανησυχούσαν στα τέλη της περασμένης εβδομάδας ότι ο Τραμπ δεν κατάφερε να παράσχει μια στρατηγική εξόδου από τον πόλεμο της Αμερικής με το Ιράν, και φοβόντουσαν ότι οι απειλές του για κλιμάκωση θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζημιά στην προσφορά αργού.
Εν τω μεταξύ, το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα χρεώνει διόδια για την ασφαλή διέλευση από το στενό - ένα τέλος που πολλές χώρες του Κόλπου πιθανότατα θα αρνηθούν να πληρώσουν. Ακόμα και ένα μερικώς ανοιχτό Στενό θα άφηνε τον κόσμο με έλλειμμα μεταξύ 4,4 εκατομμυρίων και 8 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, σύμφωνα με τον Άντονι Γουέν, αναλυτή παγκόσμιας ενεργειακής στρατηγικής της Citi.
Ο Τραμπ έθεσε προθεσμία έως την Τρίτη το βράδυ για την επαναλειτουργία των Στενών. Δεν είναι σαφές ποια θα είναι η απάντηση του Ιράν — ούτε πώς ή αν οι ΗΠΑ μπορούν να το αναγκάσουν να τα ανοίξει.
