Την ανάγκη για μια συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση τονίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα Συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής, καθώς διαπιστώνει ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει άμεσες επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι πρόσφατες αυξήσεις στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων αναδεικνύουν τη σημασία της ενεργειακής μετάβασης ως στρατηγικής επιλογής για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, τη μείωση των εξαρτήσεων και τη διασφάλιση πιο προσιτής ενέργειας σε βάθος χρόνου.
Ωστόσο, δεν λαμβάνει αποφάσεις άμεσης ισχύος στο οικονομικό πεδίο. Ουσιαστικά (όπως αναμενόταν) οι ηγέτες καλούν την Κομισιόν να εξετάσει μέτρα σε 3 άξονες δίνοντας επόμενο ραντεβού τον…. Ιούνιο.
- Μητσοτάκης μετά τη Σύνοδο Κορυφής: Μεγαλύτερη ευελιξία για μέτρα σε καύσιμα και ενέργεια
- Φον ντερ Λάιεν: Ανάγκη για δράση με «άμεσα μέτρα ανακούφισης» για τις τιμές στην ενέργεια
Αναλυτικά στο άρθρο 41 των Συμπερασμάτων αναφέρεται πως το Συμβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
-Να παρουσιάσει άμεσα μια εργαλειοθήκη στοχευμένων, προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων αυξήσεων στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
-Να παρουσιάσει επειγόντως στοχευμένα μέτρα —για όλες τις συνιστώσες των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας— για συγκεκριμένες δράσεις με σκοπό τη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα, μεταξύ άλλων για ενεργοβόρους τομείς, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές καταστάσεις από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καλείται επίσης να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών προσωρινών και στοχευμένων μέτρων με σκοπό να μετριαστούν οι σημαντικές επιπτώσεις των καυσίμων και των σχετικών συνιστωσών κόστους στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και οι επιπτώσεις όλων των άλλων συνιστωσών κόστους, όπως περιγράφεται στην επιστολή της Προέδρου
-Να υποβάλει επανεξέταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ - ETS) το αργότερο έως τον Ιούλιο του 2026 , συμπεριλαμβανομένου του σχετικού κόστους στην αλυσίδα εφοδιασμού και στην εκτροπή δραστηριοτήτων, διατηρώντας παράλληλα τον ουσιαστικό ρόλο του ΣΕΔΕ στην κλιματική και ενεργειακή μετάβαση μέσω ενός αγορακεντρικού μηνύματος για τις τιμές των ανθρακούχων εκπομπών που προάγει τις επενδύσεις και την καινοτομία.
Επίσης στο ίδιο άρθρο 41 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τους συννομοθέτες να συμφωνήσουν εντός του 2026 σε μια φιλόδοξη δέσμη μέτρων για τα δίκτυα, με στόχο την ταχεία ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών, την ενίσχυση της προστασίας και της ανθεκτικότητάς τους και τη βελτίωση των διασυνδέσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε διευρωπαϊκό επίπεδο.
Παράλληλα, ζητεί από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να επιταχύνουν την εφαρμογή του θεματολογίου της Ενεργειακής Ένωσης για το 2030, ώστε να καταστεί δυνατός ο ταχύτερος και οικονομικά προσιτός εξηλεκτρισμός.
«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα επανέλθει στα ανωτέρω ζητήματα τον Ιούνιο του 2026 για να εξετάσει την πρόοδο» αναφέρεται.
Τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής
I. ΟΥΚΡΑΝΙΑ
1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προέβη σε ανταλλαγή απόψεων με τον Πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε τις τελευταίες εξελίξεις σχετικά με την Ουκρανία. Το κείμενο που περιέχεται στο έγγραφο EUCO 2/26 υποστηρίχθηκε σθεναρά από 25 αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων.
3. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα επανέλθει στο θέμα αυτό στην επόμενη σύνοδό του.
II. ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Ιράν
4. Οι εξελίξεις στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή απειλούν την περιφερειακή και την παγκόσμια ασφάλεια. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί από όλα τα μέρη αποκλιμάκωση και τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση, την προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών και τον πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό, ζητεί μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά εγκαταστάσεων ενέργειας και ύδρευσης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για την απώλεια ζωών αμάχων και παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τον εκτεταμένο αντίκτυπο των εχθροπραξιών, μεταξύ άλλων στην οικονομική σταθερότητα.
5. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα τις τυφλές στρατιωτικές επιθέσεις του Ιράν κατά χωρών της περιοχής και εκφράζει την αλληλεγγύη του προς τις πληγείσες χώρες. Καλεί το Ιράν και τις δυνάμεις που ενεργούν για λογαριασμό του να σταματήσουν αμέσως τις επιθέσεις αυτές και να σεβαστούν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των χωρών της περιοχής, σε ευθυγράμμιση με την απόφαση 2817 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (ΣΑΗΕ), η οποία πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τη σημασία της συντονισμένης δράσης ώστε να υποστηριχθούν οι εταίροι στην ενίσχυση των δυνατοτήτων αντιμετώπισης δρόνων και των δυνατοτήτων αεράμυνας. Στο πλαίσιο αυτό, επικροτεί την ετοιμότητα της Ουκρανίας να παράσχει σε χώρες του Κόλπου στήριξη και εμπειρογνωσία στην αεράμυνα και στα συστήματα αντιμετώπισης δρόνων.
6. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει σθεναρά και αταλάντευτα τα κράτη μέλη που βρίσκονται κοντά στην περιοχή. Επικροτεί τη στήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο αυτό, ιδίως μέσω της ανάπτυξης στρατιωτικών μέσων στην Ανατολική Μεσόγειο και προς στήριξη της Κύπρου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις βάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια ανάλογα με τις ανάγκες.
7. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει την ανάγκη να διαφυλαχθεί ο περιφερειακός εναέριος χώρος, να προστατευθεί η ασφάλεια στη θάλασσα και να εξασφαλιστεί ο σεβασμός της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, και καταδικάζει κάθε πράξη που απειλεί τη ναυσιπλοΐα ή παρεμποδίζει την είσοδο και την έξοδο πλοίων από τα στενά του Ορμούζ.
8. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τον ρόλο των θαλάσσιων αμυντικών επιχειρήσεων EUNAVFOR ASPIDES και EUNAVFOR ATALANTA της ΕΕ και ζητεί την ενίσχυσή τους με περισσότερα μέσα, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εντολές τους.
9. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επικροτεί επίσης τις αυξημένες προσπάθειες που ανακοίνωσαν τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων μέσω ενισχυμένου συντονισμού με τους εταίρους στην περιοχή, για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ, μόλις εκπληρωθούν οι προϋποθέσεις.
10. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να προστατεύει την ασφάλεια και τα συμφέροντά της, σε συνεργασία με εταίρους στην περιοχή και τον υπόλοιπο κόσμο, για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των συνεχιζόμενων εχθροπραξιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της λαμβάνουν κάθε μέριμνα για την ασφάλεια των πολιτών της ΕΕ στην περιοχή, μεταξύ άλλων εξασφαλίζοντας τις προϋποθέσεις για την ασφαλή αναχώρησή τους.
11. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει να υποβάλλει εκθέσεις στο Συμβούλιο σχετικά με τον δυνητικό αντίκτυπο των πρόσφατων εξελίξεων για την ΕΕ όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές της ενέργειας, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τη μετανάστευση, και να προτείνει μέτρα, κατά περίπτωση. Ζητεί επίσης να υπάρξει συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ, μεταξύ άλλων όσον αφορά τον δυνητικό αντίκτυπο στην εσωτερική ασφάλεια.
12. Μολονότι η σύρραξη δεν έχει προκαλέσει άμεσες μεταναστευτικές ροές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο επαγρύπνησης και να διασφαλιστεί το αναγκαίο επίπεδο ετοιμότητας, με βάση τα εργαλεία και τις πολιτικές που έχει αναπτύξει η ΕΕ τα τελευταία χρόνια. Με βάση τα διδάγματα από τη μεταναστευτική κρίση του 2015 και για την αποφυγή παρόμοιας κατάστασης, η ΕΕ είναι έτοιμη να κινητοποιήσει πλήρως τα διπλωματικά, νομικά, επιχειρησιακά και χρηματοδοτικά εργαλεία της για την πρόληψη ανεξέλεγκτων μεταναστευτικών κινήσεων προς την ΕΕ και για τη διατήρηση της ασφάλειας στην Ευρώπη. Η ασφάλεια και ο έλεγχος των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα εξακολουθήσουν να ενισχύονται. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει τη σημασία της συνεργασίας με τους εταίρους στην περιοχή προκειμένου να διασφαλιστεί ότι λαμβάνουν την αναγκαία συνδρομή και στήριξη.
13. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει τις επαφές της με εταίρους στην περιοχή για να συμβάλει στην αποκλιμάκωση και την περιφερειακή σταθερότητα. Είναι έτοιμη να συμβάλει σε όλες τις διπλωματικές προσπάθειες για τη μείωση των εντάσεων και την εξεύρεση βιώσιμης λύσης ώστε να παύσουν οι εχθροπραξίες, να μην επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και να τερματιστούν οι αποσταθεροποιητικές του ενέργειες, μεταξύ άλλων το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του.
14. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει ότι δεν πρέπει ποτέ να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι το Ιράν πρέπει να συμμορφωθεί με τις νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις του στον τομέα των πυρηνικών διασφαλίσεων δυνάμει της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το Ιράν να αρχίσει και πάλι να συνεργάζεται πλήρως με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
15. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το ιρανικό καθεστώς να σταματήσει τη βία και την καταστολή εις βάρος του ίδιου του λαού του. Ζητεί τον σεβασμό των οικουμενικών ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών του ιρανικού λαού, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να επιλέγει το μέλλον του.
Γάζα/Δυτική Όχθη
16. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε την επιδεινούμενη κατάσταση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, η οποία είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική. Επαναλαμβάνει την προσήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο διεθνές δίκαιο και τη δέσμευσή της υπέρ μιας συνολικής, δίκαιης και διαρκούς ειρήνης με βάση τη λύση των δύο κρατών, σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου δύο δημοκρατικά κράτη, το Ισραήλ και η Παλαιστίνη, θα συνυπάρχουν ειρηνικά εντός ασφαλών και αναγνωρισμένων συνόρων.
17. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί εκ νέου την πλήρη εφαρμογή, από όλα τα μέρη, της κατάπαυσης του πυρός και όλων των άλλων διατάξεων της απόφασης 2803 του ΣΑΗΕ, σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τις σχετικές διεθνείς πολιτικές και νομικές αρχές. Στο πλαίσιο αυτό, ζητεί τον μόνιμο αφοπλισμό της Χαμάς και άλλων μη κρατικών ένοπλων ομάδων, την πλήρη απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Λωρίδα της Γάζας και την ανάπτυξη της προσωρινής διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης (ISF), όπως περιγράφεται στο ολοκληρωμένο σχέδιο για τον τερματισμό της σύρραξης στη Γάζα.
18. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να εργαστεί για την εφαρμογή του ολοκληρωμένου σχεδίου για τον τερματισμό της σύρραξης στη Γάζα σύμφωνα με την απόφαση 2803 του ΣΑΗΕ. Όσον αφορά την αποστολή συνοριακής συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το σημείο διέλευσης της Ράφα (EU BAM Rafah), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί όλα τα μέρη να ανοίξουν το σημείο διέλευσης της Ράφα, να διευκολύνουν τους ελέγχους και να αυξήσουν τον αριθμό των διελεύσεων. Ζητεί επίσης επιτάχυνση των προετοιμασιών για την ενίσχυση της αστυνομικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα παλαιστινιακά εδάφη (EUPOL COPPS).
19. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για τη συνεχιζόμενη δεινή ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και καλεί το Ισραήλ να επιτρέψει την άμεση, απρόσκοπτη πρόσβαση και τη διαρκή διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας μεγάλης κλίμακας στη Γάζα και σε ολόκληρη την έκτασή της, μεταξύ άλλων μέσω του θαλάσσιου διαδρόμου της Κύπρου συμπληρωματικά προς τις χερσαίες οδούς, και να επιτρέψει στα Ηνωμένα Έθνη και τους οργανισμούς τους, και στις ανθρωπιστικές οργανώσεις, να εργαστούν ανεξάρτητα και αμερόληπτα για τη διάσωση ζωών και τη μείωση των δεινών. Καλεί το Ισραήλ να ανακαλέσει την απόφασή του σχετικά με τον νόμο περί εγγραφής των ΜΚΟ σε μητρώο, να ανοίξει εκ νέου τα σημεία διέλευσης των συνόρων της Γάζας και να συμμορφωθεί πλήρως με τις υποχρεώσεις του βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει την ανάγκη να διασφαλίζεται η προστασία των αμάχων ανά πάσα στιγμή.
20. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα απευθυνθεί στους διεθνείς και περιφερειακούς συμφεροντούχους για να συμβάλουν στην ανοικοδόμηση και την ανασυγκρότηση της Γάζας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Θα συνεχίσει επίσης να στηρίζει την Παλαιστινιακή Αρχή, μεταξύ άλλων στο μεταρρυθμιστικό της πρόγραμμα, ώστε να μπορέσει να ανακτήσει τον έλεγχο της Γάζας με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το Ισραήλ να αποδεσμεύσει επειγόντως τα παρακρατηθέντα έσοδα εκκαθάρισης και να επεκτείνει τις τραπεζικές υπηρεσίες μέσω ανταποκριτών μεταξύ ισραηλινών και παλαιστινιακών τραπεζών, στοιχεία αμφότερα απαραίτητα για να εξασφαλιστούν η ορθή λειτουργία της Παλαιστινιακής Αρχής και η παροχή ουσιωδών υπηρεσιών στον πληθυσμό.
21. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα τις μονομερείς ενέργειες του Ισραήλ που αποσκοπούν στην επέκταση της παρουσίας του στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, την οποία η συμβουλευτική γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου της 19ης Ιουλίου 2024 έκρινε παράνομη, και παροτρύνει την κυβέρνηση του Ισραήλ να ανακαλέσει τις αποφάσεις αυτές, να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου και να προστατεύσει τον παλαιστινιακό πληθυσμό των κατεχόμενων εδαφών. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απευθύνει εκ νέου έκκληση να διαφυλαχθεί και να γίνεται σεβαστό το status quo των ιερών τόπων της Ιερουσαλήμ.
22. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα τη συνεχιζόμενη και αυξανόμενη βία των εποίκων κατά Παλαιστινίων αμάχων, συμπεριλαμβανομένων των βιαιοπραγιών εις βάρος χριστιανικών κοινοτήτων, και καλεί εκ νέου το Συμβούλιο να προωθήσει την επεξεργασία περαιτέρω περιοριστικών μέτρων κατά εξτρεμιστών εποίκων και οντοτήτων και οργανώσεων που τους υποστηρίζουν.
Λίβανος
23. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανησυχεί βαθύτατα για την αύξηση των εχθροπραξιών στον Λίβανο και τις σοβαρές επιπτώσεις τους στους αμάχους, στις οποίες περιλαμβάνονται μεγάλης κλίμακας εκτοπισμοί, ανθρώπινα δεινά και απώλειες ζωών. Ζητεί αποκλιμάκωση, την προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών, καθώς και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό του Λιβάνου, των αρχών του και του λαού του και θα αξιοποιήσει τα αποθεματικά έκτακτης ανάγκης που διαθέτει για να βοηθήσει τον πληττόμενο άμαχο πληθυσμό. Θα συνεχίσει να στηρίζει την κυριαρχία του κράτους του Λιβάνου, την εδαφική του ακεραιότητα και τις προσπάθειές του για την οικοδόμηση κράτους.
24. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα την απόφαση της Χεζμπολάχ να επιτεθεί στο Ισραήλ προς στήριξη του Ιράν και την καλεί μετ’ επιτάσεως να σταματήσει αμέσως. Επικροτεί την απόφαση των λιβανικών αρχών να απαγορεύσουν τις στρατιωτικές δραστηριότητες της Χεζμπολάχ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει τις προσπάθειες των αρχών να ενισχύσουν τις ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου προκειμένου να αποκτήσουν τον έλεγχο ολόκληρου του εδάφους του Λιβάνου.
25. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς όλα τα μέρη για σεβασμό και εφαρμογή των όρων της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός της 27ης Νοεμβρίου 2024 και για πλήρη εφαρμογή της απόφασης 1701 του ΣΑΗΕ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το Ισραήλ να απόσχει από περαιτέρω κλιμάκωση μέσω αεροπορικών ή χερσαίων επιχειρήσεων και να σεβαστεί την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου. Καλεί όλες τις πλευρές να διασφαλίσουν την προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών και να απόσχουν από ενέργειες που οδηγούν σε περαιτέρω εκτοπισμούς.
26. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει την αταλάντευτη υποστήριξή του προς την Προσωρινή Δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL), η οποία διαδραματίζει θεμελιώδη σταθεροποιητικό ρόλο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει τις απαράδεκτες επιθέσεις με στόχο το προσωπικό της UNIFIL και ζητεί διεξοδική έρευνα. Τέτοιες επιθέσεις εναντίον μελών ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ συνιστούν σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου, είναι απολύτως απαράδεκτες και πρέπει να σταματήσουν αμέσως.
III. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ
Μία Ευρώπη, μία αγορά
27. Στο σημερινό παγκόσμιο πλαίσιο, η επιδίωξη του στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για «άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς» απαιτεί ανανεωμένη αποφασιστικότητα για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης, την αύξηση της ανθεκτικότητάς της και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της και της οικονομικής της ασφάλειας, ώστε να διαφυλαχθούν η ευημερία και το κοινωνικό μοντέλο της Ευρώπης.
28. Ως εκ τούτου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να δρομολογήσει το θεματολόγιο «Μία Ευρώπη, μία αγορά», με σκοπό να τεθεί σε εφαρμογή ει δυνατόν εντός του 2026 και το αργότερο έως το τέλος του 2027.
29. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή να εφαρμόσουν επειγόντως το θεματολόγιο αυτό, μεταξύ άλλων σε συνέχεια της πρόσφατης επιστολής της Προέδρου της Επιτροπής, και θα εξετάζει τακτικά την πρόοδο σε όλους τους επιμέρους τομείς, παρέχοντας πρόσθετη στρατηγική καθοδήγηση όποτε απαιτείται.
Ενιαία αγορά
30. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι η περαιτέρω εμβάθυνση και ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, και για τις τέσσερις ελευθερίες της, και η απλούστευσή της για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, αποτελεί επείγουσα κοινή ευθύνη όλων των κρατών μελών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Όλες οι εταιρείες, ανεξαρτήτως μεγέθους, θα πρέπει να είναι ελεύθερες να δραστηριοποιούνται απρόσκοπτα σε ολόκληρη την ενιαία αγορά και να επεκτείνονται ώστε να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους. Η προσέγγιση «Μία αγορά», με εναρμονισμένους κανόνες σε επίπεδο ΕΕ αντί 27 συστημάτων εθνικών κανόνων, επιφέρει από μόνη της απλούστευση, όπως και η εύρυθμη εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης. Η προσέγγιση αυτή θα ενισχύσει την ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς, εξασφαλίζοντας παράλληλα ισότιμους όρους ανταγωνισμού, τόσο στο εσωτερικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, και θα βελτιώσει τη συνδεσιμότητα και το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.
31. Για τον σκοπό αυτόν, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αποτρέψουν και να άρουν τους φραγμούς στις τέσσερις ελευθερίες, ιδίως εκείνους που προσδιορίζονται στη στρατηγική της Επιτροπής για την ενιαία αγορά του Μαΐου 2025, με σκοπό την επίτευξη συγκεκριμένης και απτής προόδου το αργότερο έως τον Μάρτιο του 2027.
32. Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί να τεθούν επί τάπητος τα ακόλουθα μέτρα, ως υψηλή προτεραιότητα:
α) το 28ο καθεστώς εταιρικού δικαίου, το οποίο θα βοηθήσει τις ευρωπαϊκές εταιρείες, ιδίως τις καινοτόμες εταιρείες, τις ΜΜΕ και τις νεοφυείς επιχειρήσεις, να δραστηριοποιούνται και να επεκτείνονται παντού στην ενιαία αγορά, μέσω απλουστευμένης και εξ ορισμού ψηφιακής διαδικασίας. Αυτό το προαιρετικό εναρμονισμένο καθεστώς για τις εταιρείες θα πρέπει να έχει συμφωνηθεί από τους συννομοθέτες έως το τέλος του 2026, με βάση την πρόταση της Επιτροπής της 18ης Μαρτίου 2026·
β) ένα απλό, ενοποιημένο και προαιρετικό σύστημα ηλεκτρονικής δήλωσης για τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, με σκοπό τη μείωση του διοικητικού φόρτου κατά την προσωρινή απόσπαση εργαζομένων σε άλλα κράτη μέλη και την προάσπιση των δικαιωμάτων των εν λόγω εργαζομένων, το οποίο θα πρέπει να έχει συμφωνηθεί από τους συννομοθέτες έως τον Ιούνιο του 2026·
γ) ενίσχυση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων με τη βελτίωση της αμοιβαίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων και την επέκταση της δυνατότητας μεταφοράς των τίτλων προσόντων και των δεξιοτήτων πέραν των εθνικών συνόρων, μεταξύ άλλων μέσω της ψηφιοποίησης και της διαλειτουργικότητας, με βάση πρόταση της Επιτροπής που θα υποβληθεί έως το φθινόπωρο του 2026·
δ) εφαρμογή της αρχής «μόνον άπαξ», μεταξύ άλλων μέσω ενός ευρωπαϊκού επιχειρηματικού πορτοφολιού, με αξιοποίηση των υφιστάμενων λύσεων και με στόχο την ψηφιοποίηση των επιχειρηματικών αλληλεπιδράσεων και την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών σε ολόκληρη την ΕΕ, το οποίο θα συμφωνηθεί από τους συννομοθέτες πριν από το τέλος του 2026·
ε) ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών και επιβολή των προτύπων της ΕΕ, με την αυστηροποίηση, βάσει πρότασης της Επιτροπής που θα υποβληθεί έως το τέλος του 2026, των διασφαλίσεων για τη διάθεση προϊόντων στην αγορά, ιδίως όσον αφορά την εποπτεία των μη συμμορφούμενων προϊόντων που προέρχονται από τρίτες χώρες·
στ) διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων με την αντιμετώπιση, βάσει πρότασης της Επιτροπής που θα υποβληθεί έως το τέλος του 2026, του κατακερματισμού στις απαιτήσεις επισήμανσης και συσκευασίας των προϊόντων, μεταξύ άλλων μέσω ψηφιακών λύσεων. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί ο αρνητικός αντίκτυπος των εδαφικών περιορισμών της προσφοράς που κατακερματίζουν την ενιαία αγορά.
33. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να βελτιώσουν τις συνθήκες σε ολόκληρη την Ένωση ώστε οι επιχειρήσεις να επιτύχουν την κλίμακα που απαιτείται για επενδύσεις, καινοτομία και ανταγωνισμό σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό περιλαμβάνει την εν εξελίξει επανεξέταση των κατευθυντήριων γραμμών για τις συγχωνεύσεις, οι οποίες θα πρέπει να συνεχίσουν να διασφαλίζουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό.
34. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει την έγκαιρη και άρτια επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς, διαφυλάσσοντας έτσι την ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς.
35. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή, τους συννομοθέτες και τα κράτη μέλη να συνεχίσουν, με αμείωτη φιλοδοξία, να απλουστεύουν τους κανόνες και να μειώνουν τον διοικητικό φόρτο σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, ώστε να διαμορφωθεί ένα κανονιστικό πλαίσιο φιλικό τόσο προς την καινοτομία όσο και προς τις ΜΜΕ, μεταξύ άλλων με την εφαρμογή της αρχής «Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις», και χωρίς να υπονομεύονται η προβλεψιμότητα, οι στόχοι πολιτικής της ΕΕ, τα υψηλά πρότυπα ή η ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς.
36. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο:
α) καλεί επειγόντως τους συννομοθέτες να διατηρήσουν τη δυναμική για την απλούστευση και τη μείωση των επιβαρύνσεων που προκύπτουν από την υπάρχουσα νομοθεσία, κυρίως συμφωνώντας, πριν από το τέλος του 2026, όλες τις εκκρεμείς δέσμες Omnibus, συμπεριλαμβανομένης μιας φιλόδοξης δέσμης Omnibus για την τεχνητή νοημοσύνη έως τον Ιούλιο του 2026·
β) καλεί την Επιτροπή να προτείνει περαιτέρω πρωτοβουλίες Omnibus και άλλες πρωτοβουλίες απλούστευσης, μεταξύ άλλων για να επιταχυνθούν και να εξορθολογιστούν περαιτέρω οι διαδικασίες σχεδιασμού και αδειοδότησης·
γ) καλεί την Επιτροπή να προβεί σε ενδελεχή κανονιστική επανεξέταση του κεκτημένου της ΕΕ με στόχο την εξάλειψη παρωχημένων διατάξεων, αλληλεπικαλύψεων, ασυνεπειών και περιττών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένης της ενδεχόμενης απόσυρσης νομοθετικών προτάσεων·
δ) καλεί την Επιτροπή:
i) να διασφαλίσει ότι οι νέες πρωτοβουλίες της ΕΕ συνάδουν με τις αρχές της «απλότητας εκ σχεδιασμού» και της βελτίωσης της νομοθεσίας, συνοδεύονται από ποιοτικές εκτιμήσεις επιπτώσεων, συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων ανταγωνιστικότητας της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της καλύτερης λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, καθώς επίσης μειώνουν το κανονιστικό και το διοικητικό κόστος και το κόστος συμμόρφωσης και αποφεύγουν τις επιβαρύνσεις·
ii) να προκρίνει τους κανονισμούς αντί των οδηγιών·
iii) να περιορίσει τη χρήση κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικών πράξεων, οι οποίες θα πρέπει να επικεντρώνονται στις τεχνικές πτυχές·
ε) καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να αποφεύγουν τη δημιουργία πρόσθετου διοικητικού φόρτου στις νομικές πράξεις της ΕΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας·
στ) καλεί τα κράτη μέλη να αποφεύγουν τον κανονιστικό υπερθεματισμό και τις δυσανάλογες εθνικές απαιτήσεις κατά τη μεταφορά στο εθνικό τους δίκαιο και την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ.
37. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επικροτεί τη δέσμευση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να υποβάλλει ετησίως έκθεση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με την επιτευχθείσα πρόοδο στον τομέα της απλούστευσης.
38. Οι πρόσφατες απότομες αυξήσεις των τιμών των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων καταδεικνύουν ότι η ενεργειακή μετάβαση παραμένει η πλέον αποτελεσματική στρατηγική για την επίτευξη της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, τη διαρθρωτική μείωση των τιμών της ενέργειας και την παροχή της καθαρής, άφθονης και εγχώριας ενέργειας που θα αποτελέσει το καύσιμο της οικονομίας του μέλλοντος. Η επιτάχυνση της ανάπτυξης και της ενσωμάτωσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πηγών ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και της αποθήκευσης της ενέργειας έχει ουσιαστική σημασία για τη μείωση της εξάρτησης από ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων και την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού.
39. Ταυτόχρονα, απαιτούνται στοχευμένες λύσεις βραχυπρόθεσμα για τη διασφάλιση οικονομικά προσιτής ενέργειας, λαμβανομένων υπόψη της τεχνολογικής ουδετερότητας και των ειδικών καταστάσεων των κρατών μελών, της ιδιαίτερης έκθεσης ορισμένων βιομηχανικών τομέων στον κίνδυνο μετεγκατάστασης και της ανάγκης βελτίωσης των συνθηκών για ενεργοβόρους καινοτόμους τομείς, χωρίς να υπονομεύονται η προβλεψιμότητα και οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού.
40. Δεδομένου ότι η σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές της ενέργειας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη συντονισμένης αντίδρασης.
41. Για τον σκοπό αυτόν, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο:
α) καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει χωρίς καθυστέρηση μια εργαλειοθήκη στοχευμένων προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων απότομων αυξήσεων των τιμών των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή·
β) καλεί την Επιτροπή, σε συνέχεια της πρόσφατης επιστολής της Προέδρου της, μεταξύ άλλων όσον αφορά την πρόθεση αύξησης του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς, να παρουσιάσει επειγόντως στοχευμένα μέτρα —για όλες τις συνιστώσες των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας— για συγκεκριμένες δράσεις με σκοπό τη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα, μεταξύ άλλων για ενεργοβόρους τομείς, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές καταστάσεις από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καλείται επίσης να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών προσωρινών και στοχευμένων μέτρων με σκοπό να μετριαστούν οι σημαντικές επιπτώσεις των καυσίμων και των σχετικών συνιστωσών κόστους στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και οι επιπτώσεις όλων των άλλων συνιστωσών κόστους, όπως περιγράφεται στην επιστολή, διατηρώντας παράλληλα τα μηνύματα υπέρ μακροπρόθεσμων επενδύσεων και στηρίζοντας την επιτάχυνση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και με χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, και διασφαλίζοντας ισότιμους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά·
γ) καλεί την Επιτροπή να υποβάλει επανεξέταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) το αργότερο έως τον Ιούλιο του 2026, για τη μείωση της αστάθειας στην τιμή των ανθρακούχων εκπομπών και για τον μετριασμό των επιπτώσεων της εν λόγω αστάθειας στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού κόστους στην αλυσίδα εφοδιασμού, και στην εκτροπή δραστηριοτήτων, διατηρώντας παράλληλα τον ουσιαστικό ρόλο του ΣΕΔΕ στην κλιματική και ενεργειακή μετάβαση μέσω ενός αγορακεντρικού μηνύματος για τις τιμές των ανθρακούχων εκπομπών που προάγει τις επενδύσεις και την καινοτομία·
δ) καλεί τους συννομοθέτες να συμφωνήσουν, εντός του 2026, μια φιλόδοξη δέσμη για τα δίκτυα με σκοπό την ταχεία κατασκευή των αναγκαίων υποδομών, τη διασφάλιση της προστασίας και της ανθεκτικότητάς τους και την ενίσχυση των διασυνδέσεων, σε εθνικό και διευρωπαϊκό επίπεδο, μεταξύ άλλων με τον εξορθολογισμό και την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, συμβάλλοντας έτσι σε μια ολοκληρωμένη και πιο άρτια αγορά ενέργειας, και παράλληλα καθορίζοντας μια ευέλικτη προσέγγιση για τα εγχώρια έσοδα συμφόρησης που προκύπτουν από εσωτερικές ζώνες προσφοράς, η οποία να λαμβάνει υπόψη τις εθνικές περιστάσεις·
δ) καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να επιταχύνουν την εφαρμογή του θεματολογίου της Ενεργειακής Ένωσης για το 2030, ώστε να καταστεί σύντομα δυνατός ο αυξημένος και οικονομικά προσιτός εξηλεκτρισμός.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα επανέλθει στα ανωτέρω ζητήματα τον Ιούνιο του 2026 για να εξετάσει την πρόοδο.
Προώθηση της βιομηχανικής ανανέωσης της Ευρώπης και της καινοτομίας, και μείωση των εξαρτήσεων
42. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι, για να δοθεί ώθηση στην ανάπτυξη στην Ευρώπη, έχει ζωτική σημασία να διοχετευθούν οι επενδύσεις στις τεχνολογίες του αύριο, να επιταχυνθεί η καινοτομία, να σημειωθεί πρόοδος στην ψηφιακή τεχνολογία και τις αναγκαίες υποδομές, και να βελτιωθούν οι συνθήκες για μια βιώσιμη και παραγωγική βιομηχανική βάση. Αυτό θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με τεχνολογικά ουδέτερο τρόπο και με συνεκτίμηση των αναγκών των ΜΜΕ. Η μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων και η ενίσχυση του γεωπολιτικού και εμπορικού κύρους της Ευρώπης είναι πλέον προϋπόθεση για την ανθεκτικότητα, την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
43. Για τον σκοπό αυτόν, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο:
α) καλεί την Επιτροπή να χαρτογραφήσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τις εξαρτήσεις σε στρατηγικούς τομείς το αργότερο έως το τέλος του 2026·
β) υπογραμμίζει τη σημασία της θέσπισης στοχευμένης και αναλογικής «ευρωπαϊκής προτίμησης» σε στρατηγικούς τομείς και τεχνολογίες και, στο πλαίσιο αυτό, καλεί τους συννομοθέτες να συμφωνήσουν έως το τέλος του 2026 μια πράξη για την επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής, με βάση την πρόταση της Επιτροπής της 4ης Μαρτίου 2026, σε συμμόρφωση με τις σχετικές διεθνείς υποχρεώσεις της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να υποβάλει περαιτέρω προτάσεις σε αυτό το πλαίσιο·
γ) καλεί την Επιτροπή να αναλάβει δράση για την προστασία βασικών τομέων από τον αθέμιτο ανταγωνισμό, μεταξύ άλλων κάνοντας εγκαίρως χρήση των μέτρων εμπορικής άμυνας της Ένωσης, και να αντιμετωπίσει προορατικά τον οικονομικό εξαναγκασμό·
δ) καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξακολουθήσουν να διαφοροποιούν τους εμπορικούς και επενδυτικούς δεσμούς, μεταξύ άλλων για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε αναγκαίους πόρους, αλυσίδες εφοδιασμού, αγορές και τεχνολογίες·
ε) καλεί την Επιτροπή να καταθέσει πρόταση για μια δέσμη σχετικά με την τεχνολογική αυτοδυναμία.
Κινητοποίηση επενδύσεων
44. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι θεμελιώδης προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη είναι μια πραγματική Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων με πλήρως ολοκληρωμένη και αποδοτική κεφαλαιαγορά που διοχετεύει αποτελεσματικά τις αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις εντός της ΕΕ. Αυτό έχει καίρια σημασία για να εξασφαλίσουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων και σε στρατηγικούς τομείς, τα ίδια κεφάλαια που χρειάζονται για να καινοτομήσουν και να αναπτυχθούν, αλλά και να δημιουργήσουν ποιοτικές θέσεις εργασίας στην ΕΕ.
45. Για τον σκοπό αυτόν, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί:
α) τους συννομοθέτες να ολοκληρώσουν, έως το τέλος του 2026, τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις για την τιτλοποίηση, τις επικουρικές συντάξεις και τη δέσμη μέτρων για την ολοκλήρωση των αγορών και την εποπτεία·
β) τους συννομοθέτες να ολοκληρώσουν, έως το τέλος του 2026, τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη νομοθετική πρόταση για το ψηφιακό ευρώ·
γ) την Επιτροπή να προτείνει στοχευμένες τροποποιήσεις του πλαισίου προληπτικής εποπτείας προκειμένου να ενισχυθεί η ικανότητα του τραπεζικού τομέα να χρηματοδοτεί την ευρωπαϊκή οικονομία, χωρίς να διακυβεύεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, και με απώτερο σκοπό την πλήρη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού παγκοσμίως. Στο πλαίσιο αυτό επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να υποβάλει έως το καλοκαίρι του 2026 έκθεση σχετικά με την ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού τομέα·
δ) την Επιτροπή και τους συννομοθέτες να εμβαθύνουν την ολοκλήρωση της τραπεζικής αγοράς της ΕΕ μέσω προόδου προς την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης.
Ευρωπαϊκό Εξάμηνο
46. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέτασε τις προτεραιότητες για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2026 και προσυπογράφει τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέτασε επίσης την κατάσταση της απασχόλησης και την κοινωνική κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
IV. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ
47. Λόγω του περαιτέρω επιδεινούμενου γεωπολιτικού περιβάλλοντος και με τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας να εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για την ίδια την ύπαρξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει τη σταθερή βούλησή του να ενισχυθεί αποφασιστικά η αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης έως το 2030, να μειωθούν οι στρατηγικές εξαρτήσεις και να αντιμετωπιστούν τα κενά σε κρίσιμες δυνατότητες, με μια προσέγγιση 360°.
48. Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί να επιταχυνθούν οι προσπάθειες για τη γρήγορη επίτευξη αμυντικής ετοιμότητας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο:
α) τονίζει ότι είναι σημαντικό να εντατικοποιηθούν οι εργασίες στους τομείς προτεραιότητας όσον αφορά τις δυνατότητες οι οποίοι προσδιορίζονται σε επίπεδο ΕΕ, σε πλήρη συνοχή με το ΝΑΤΟ. Επικροτεί την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί, με όλους τους συνασπισμούς δυνατοτήτων να έχουν πλέον δημιουργηθεί και να λειτουργούν, και σημειώνει ότι τα κράτη μέλη εργάζονται ήδη για την από κοινού ανάπτυξη και την προμήθεια όσον αφορά τα συστήματα χρήσης drones και αντιμετώπισης drones. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει τη συνεχή πρόοδο που σημειώνεται στην υλοποίηση πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην προστασία της ανατολικής πτέρυγας της Ευρώπης. Τονίζει επίσης τη σημασία των δυνατοτήτων έγκαιρης προειδοποίησης, αεράμυνας και προσβολής ακριβείας σε βάθος, καθώς και των διαστημικών μέσων και υπηρεσιών που εξυπηρετούν σκοπούς ασφάλειας και άμυνας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι θα δρομολογηθούν συγκεκριμένα έργα κατά τους επόμενους μήνες, μεταξύ άλλων με την πλήρη αξιοποίηση του μέσου SAFE (μέσο δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη) και του μέσου EDIP (πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία). Καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να προβούν επειγόντως στις περαιτέρω ενέργειες που απαιτούνται για την υλοποίηση αμφότερων των μέσων·
β) ζητεί να επέλθει ριζική αλλαγή στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης στον τομέα της άμυνας, ώστε να είναι σε θέση να προμηθεύει εξοπλισμό στη μεγαλύτερη κλίμακα και στον επιταχυνόμενο ρυθμό που απαιτούνται, συμπεριλαμβανομένου του εξοπλισμού προτεραιότητας προς στήριξη της Ουκρανίας, ενόψει και των δυνητικών ελλείψεων στον παγκόσμιο εφοδιασμό. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο των συνασπισμών δυνατοτήτων, και με τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας και της Επιτροπής, να παροτρύνουν την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να αυξήσει την παραγωγή για την επίτευξη των προαναφερόμενων σκοπών·
γ) επαναλαμβάνει ιδίως τη σημασία της εύρυθμης λειτουργίας και της περαιτέρω ενοποίησης της ευρωπαϊκής αμυντικής αγοράς σε ολόκληρη την Ένωση, συμπεριλαμβανομένης της ενδοενωσιακής διασυνοριακής πρόσβασης σε αλυσίδες εφοδιασμού στον τομέα της άμυνας, ιδίως για τις ΜΜΕ και τις επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στην τόνωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τους συννομοθέτες να ολοκληρώσουν επειγόντως τις εργασίες σχετικά με τη δέσμη για την αμυντική ετοιμότητα·
δ) καλεί τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας να ολοκληρώσει έως τον Ιούνιο του 2026 τις εργασίες για την ενίσχυση της στήριξής του προς τα κράτη μέλη στους τομείς της καινοτομίας, της ανάπτυξης δυνατοτήτων, μεταξύ άλλων μέσω της εναρμόνισης των απαιτήσεων και της συγκέντρωσης της ζήτησης, και των κοινών προμηθειών·
ε) επικροτεί τις συνεχείς προσπάθειες που καταβάλλει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, μεταξύ άλλων με την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων·
στ) υπενθυμίζει τη σημασία της καινοτομίας στον τομέα της άμυνας και την ανάγκη να αντληθούν διδάγματα από την εμπειρία της Ουκρανίας·
ζ) υπενθυμίζοντας τη σημασία της στρατιωτικής κινητικότητας, καλεί τους συννομοθέτες να προωθήσουν τις εργασίες για τη σχετική πρόταση.
49. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εφιστά την προσοχή στην κατάσταση στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, ενώπιον των απειλών εκ μέρους της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, καθώς και στους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη που θίγονται πιο άμεσα από την κατάσταση στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Επαναλαμβάνει ότι η προάσπιση όλων των χερσαίων, εναέριων και θαλάσσιων συνόρων της ΕΕ συμβάλλει στην ασφάλεια της Ευρώπης στο σύνολό της.
50. Λαμβανομένων υπόψη των συνεχιζόμενων υβριδικών εκστρατειών από εχθρικούς παράγοντες, κυρίως από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένει ότι θα συνεχιστούν οι προσπάθειες για την αύξηση της ανθεκτικότητας, την ενίσχυση της ετοιμότητας, την προστασία των κρίσιμων υποδομών και την πρόληψη, αποτροπή και αντιμετώπιση υβριδικών επιθέσεων, με ιδιαίτερη προσοχή στην ασφαλή χρήση δρόνων και αντιμετώπιση δρόνων.
51. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το Συμβούλιο να επικαιροποιήσει την κοινή αντίληψη σχετικά με τις απειλές και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ, η οποία συμφωνήθηκε στη στρατηγική πυξίδα το 2022, με βάση μια συνολική ανάλυση 360° των απειλών σε επίπεδο ΕΕ, η οποία θα εκπονηθεί από την Ύπατη Εκπρόσωπο σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και με βάση τις συμβολές τους.
52. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει τη σημασία της συνεργασίας με ομονοούντες εταίρους, που συμμερίζονται τους στόχους της ΕΕ στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφαλείας.
53. Τα ανωτέρω ισχύουν με την επιφύλαξη του ιδιαίτερου χαρακτήρα της πολιτικής περί ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών, λαμβάνουν δε υπόψη τα συμφέροντα όλων των κρατών μελών στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας, σύμφωνα με τις Συνθήκες.
V. ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ
54. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προέβη σε απολογισμό της προόδου που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των προηγούμενων συμπερασμάτων του, λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων την πρόσφατη επιστολή της Προέδρου της Επιτροπής. Ζητεί να συνεχιστούν κατά προτεραιότητα οι εντατικές εργασίες σε όλους τους άξονες, μεταξύ άλλων όσον αφορά την εξωτερική διάσταση και τις συνολικές εταιρικές σχέσεις, σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο.
VI. ΠΟΛΥΜΕΡΕΙΑ
55. Με την πολυμέρεια και το διεθνές δίκαιο να τίθενται υπό αμφισβήτηση, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σταθερά προσηλωμένη στην προάσπιση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και των κανόνων και των αρχών που κατοχυρώνονται εντός του και δη των αρχών της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας, της πολιτικής ανεξαρτησίας και της αυτοδιάθεσης.
56. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει τη σταθερή προσήλωση της Ένωσης στην αποτελεσματική πολυμέρεια και στη βασισμένη σε κανόνες διεθνή τάξη με τα Ηνωμένα Έθνη στον πυρήνα της, καθώς και την υποστήριξή της προς τους θεσμούς που εγγυώνται την προστασία του διεθνούς δικαίου, μεταξύ άλλων μέσω της ουσιαστικής προστασίας των διεθνών δικαστηρίων και των λειτουργών τους από απειλές ή κυρώσεις κάθε μορφής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα παραμείνει προβλέψιμος, αξιόπιστος και φερέγγυος εταίρος και επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της να συνεργαστεί με όλους τους εταίρους της για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας και για την προώθηση πολυμερών λύσεων σε κοινές προκλήσεις. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη σεβασμού της ελευθερίας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
57. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εργαστεί από κοινού με όλους τους εταίρους της, καθώς επίσης με τα Ηνωμένα Έθνη και τους οργανισμούς τους, για την προώθηση της διαδικασίας εσωτερικής μεταρρύθμισης —πρωτοβουλία ΟΗΕ80— που θα διασφαλίσει ότι τα Ηνωμένα Έθνη θα παραμείνουν αποτελεσματικά, οικονομικά αποδοτικά και ικανά να ανταποκρίνονται.
VII. ΑΛΛΑ ΣΗΜΕΙΑ
Ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας της Ευρώπης
58. Υπενθυμίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης της δημοκρατικής ανθεκτικότητας της Ευρώπης και τη νομική ευθύνη που υπέχουν οι επιγραμμικές πλατφόρμες για την καταπολέμηση της διάδοσης παραπληροφόρησης και παράνομου περιεχομένου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει ότι οι επιγραμμικές πλατφόρμες φέρουν ευθύνη όσον αφορά τον μετριασμό των συστημικών κινδύνων που συνδέονται με τη χρήση των εν λόγω πλατφορμών και ότι είναι αναγκαίο να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα και η λογοδοσία του χώρου πληροφοριών. Καλεί την Επιτροπή να αξιοποιήσει στο έπακρο τα μέσα που προβλέπονται στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να εργαστούν, με την υποστήριξη της Ύπατης Εκπροσώπου, ώστε να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους έναντι των υβριδικών δραστηριοτήτων, ιδίως της χειραγώγησης πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό καθώς και των προσπαθειών υπονόμευσης της δημοκρατίας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις παρεμβάσεις ξένων ιδιωτικών παραγόντων στις δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες στα κράτη μέλη. Υπογραμμίζει τη σημασία που έχουν η ουσιαστικότερη συμμετοχή των πολιτών, η ενίσχυση του δημοκρατικού λόγου και η προστασία της ελευθερίας και του πλουραλισμού των μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών.
Προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο
59. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει τη σημασία της προστασίας των ανηλίκων στην ψηφιακή σφαίρα, ιδίως μέσω των εξής:
α) εφαρμογή της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και των κατευθυντηρίων γραμμών της για την προστασία των ανηλίκων·
β) προώθηση της ψηφιακής ενηλικίωσης ως προϋπόθεσης για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών και με σεβασμό στις εθνικές αρμοδιότητες·
γ) σήμανση του περιεχομένου που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη και απαγόρευση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης τα οποία καθιστούν δυνατή τη δημιουργία εικόνων προσωπικής φύσης χωρίς συναίνεση και υλικού σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων.
Ανατολικές περιοχές της ΕΕ που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία
60. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σημειώνει την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις ανατολικές περιοχές της ΕΕ που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία «Ισχυρές περιοχές για μια ασφαλή Ευρώπη».
Ποταμός Δνείστερος
61. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα τις επιθέσεις της Ρωσίας που πλήττουν ουκρανικές μη στρατιωτικές υποδομές και έχουν μολύνει τον ποταμό Δνείστερο, την κύρια πηγή γλυκού νερού της Δημοκρατίας της Μολδαβίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να παράσχει βοήθεια στη Δημοκρατία της Μολδαβίας για τον μετριασμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μεταξύ άλλων μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επικροτεί την άμεση στήριξη εκ μέρους των κρατών μελών.
