Ο ελληνικός αγροτικός τομέας, ένας από τους πυλώνες της εθνικής οικονομίας, διανύει μια περίοδο έντονων προκλήσεων και αβεβαιότητας.
Δύο χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες «Daniel» στη Θεσσαλία, οι αγρότες σε ολόκληρη τη χώρα βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα εκρηκτικό μείγμα υψηλού κόστους παραγωγής, αμείλικτων γραφειοκρατικών διαδικασιών, των ορατών συνεπειών της κλιματικής κρίσης και κρίσιμων μεταρρυθμίσεων στην ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική.
Το Αγκάθι του Κόστους Παραγωγής και η Ρευστότητα των Τιμών
Η οικονομική ασφυξία παραμένει το κυρίαρχο πρόβλημα για χιλιάδες αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Το κόστος των βασικών εισροών, όπως τα καύσιμα, τα λιπάσματα, οι ζωοτροφές και η ενέργεια, παραμένει σε υψηλά επίπεδα, συμπιέζοντας δραματικά το περιθώριο κέρδους. «Καλλιεργούμε με την ελπίδα ότι η τιμή που θα πουλήσουμε θα καλύψει τουλάχιστον τα έξοδά μας», είναι η φράση που συνοψίζει την κοινή ανησυχία, όπως δηλώνει αγρότης από τον θεσσαλικό κάμπο.
Την ίδια στιγμή, οι τιμές παραγωγού παρουσιάζουν μια ασταθή εικόνα. Ορισμένα εξαγωγικά προϊόντα, όπως τα οπωροκηπευτικά, διατηρούν μια θετική δυναμική, ωστόσο σε άλλες στρατηγικές καλλιέργειες (όπως είναι το βαμβάκι, οι ζωοτροφές και άλλες μεγάλες καλλιέργειες) η αβεβαιότητα κυριαρχεί, καθιστώντας τον οικονομικό προγραμματισμό ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα.
Ο Γραφειοκρατικός Λαβύρινθος
Στις οικονομικές δυσκολίες προστίθενται και οι διαχρονικές παθογένειες της δημόσιας διοίκησης. Αυτή την περίοδο, η προσοχή είναι στραμμένη στην επικείμενη λήξη της προθεσμίας για την καταχώρηση ή διόρθωση του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) στις δηλώσεις ΟΣΔΕ, μια διαδικασία κρίσιμη για την ομαλή καταβολή των ευρωπαϊκών ενισχύσεων.
Την κατάσταση επιβαρύνει η αναταραχή γύρω από τον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ). Οι έρευνες για παρατυπίες και η γενικότερη αίσθηση αδιαφάνειας δημιουργούν ένα κλίμα καχυποψίας και ανασφάλειας στους αγρότες, οι οποίοι αγωνιούν για την έγκαιρη και δίκαιη πίστωση των επιδοτήσεων που δικαιούνται.
Κλιματική Κρίση και Καθυστερήσεις στις Πληρωμές
Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής δεν αποτελούν πλέον μακρινή απειλή, αλλά σκληρή πραγματικότητα. Οι παρατεταμένοι καύσωνες, η ανομβρία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα δοκιμάζουν τις αντοχές των καλλιεργειών αλλά και των ίδιων των αγροτών.
Στη Θεσσαλία, οι πληγές από την κακοκαιρία «Daniel» παραμένουν ανοιχτές. Δύο σχεδόν χρόνια μετά, πολλοί αγρότες καταγγέλλουν σημαντικές καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά εμπόδια στη διαδικασία καταβολής των αποζημιώσεων, γεγονός που δυσχεραίνει την προσπάθεια ανασυγκρότησης της παραγωγής τους.
Ανάλογα προβλήματα αναφέρονται και σε άλλες περιοχές, όπως από βερικοκοπαραγωγούς που επλήγησαν από παγετούς, εντείνοντας την αίσθηση ότι ο μηχανισμός κρατικής αρωγής δεν λειτουργεί με την απαιτούμενη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.
Εκτός των άλλων, έχουμε μεγάλες καθυστερήσεις πληρωμών σε μέτρα αγροτικής ανάπτυξης όπως είναι αυτά των βιολογικών, του Μέτρου 23 που ουσιαστικά αποζημιώνει κάποιες καλλιέργειες με χαμηλές παραγωγές και λοιπών μέτρων. Τα ποσά που έχουν καθυστερήσει να αποδοθούν και έχουν μπει κυριολεκτικά στον «πάγο» ξεπερνούν το μισό δισεκατομμύριο ευρώ.
Το Βλέμμα στο Μέλλον: Η Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ)
Μέσα σε αυτό το πιεστικό περιβάλλον, ο αγροτικός κόσμος καλείται να σχεδιάσει το μέλλον του υπό το πρίσμα της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Οι συζητήσεις για την περίοδο μετά το 2027 έχουν ήδη ξεκινήσει, με κεντρικά ζητήματα την προσαρμογή ή όχι στις «πράσινες» απαιτήσεις της, τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και, κυρίως, την ενίσχυση της στήριξης προς τους νέους αγρότες.
Η ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού αποτελεί το μεγαλύτερο στοίχημα για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα, απαιτώντας γενναίες πολιτικές και ουσιαστικά κίνητρα.
Για τις επερχόμενες αλλαγές στην ΚΑΠ έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο στο insider.
Συμπερασματικά, ο Σεπτέμβριος του 2025 βρίσκει τον Έλληνα αγρότη σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Η ανθεκτικότητα του κλάδου δοκιμάζεται σε πολλαπλά μέτωπα, γεγονός που επιτάσσει άμεσες και συντονισμένες παρεμβάσεις από την Πολιτεία, με στόχο τη μείωση του κόστους παραγωγής, την επιτάχυνση των διαδικασιών και τη δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας.
