Η κυκλική οικονομία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στις διεθνείς αγορές, καθώς οι ιδιωτικές επενδύσεις σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο άγγιξαν τα 198 δισ. δολάρια την περίοδο 2018-2024. Τα κεφάλαια κατευθύνονται σε τομείς όπως τα ηλεκτρονικά, οι συσκευασίες και η κλωστοϋφαντουργία, όπου αναπτύσσονται επιχειρηματικά μοντέλα που στοχεύουν στη μείωση των αποβλήτων, στην παράταση της διάρκειας ζωής των προϊόντων και στην ανάκτηση υλικών για επαναχρησιμοποίηση.
Τα στοιχεία του Circular Economy Investment Tracker (CEIT) δείχνουν ότι η μετάβαση από το γραμμικό μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης σε πιο κυκλικά μοντέλα δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντική επιλογή, αλλά και επενδυτική ευκαιρία που προσελκύει σημαντικά ιδιωτικά κεφάλαια.
Παραδείγματα από τον αναπτυσσόμενο κόσμο
Η εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας καταγράφεται ήδη σε διαφορετικές αγορές. Στην Τανζανία, τα γυάλινα μπουκάλια επιστρέφονται και επαναχρησιμοποιούνται πολλές φορές, μειώνοντας τόσο τα απόβλητα όσο και το κόστος παραγωγής. Στη Βραζιλία, συστήματα συλλογής ηλεκτρονικών αποβλήτων συμβάλλουν στην ανακύκλωση παλαιών συσκευών και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, ενώ στην Τουρκία επιχειρήσεις του κλάδου της ένδυσης μετατρέπουν απορριπτόμενα ρούχα σε νέα υφάσματα και προϊόντα.
Τα παραδείγματα αυτά αναδεικνύουν πώς οι αρχές της κυκλικής οικονομίας εφαρμόζονται στην πράξη σε διαφορετικούς κλάδους και οικονομίες, δημιουργώντας νέες αλυσίδες αξίας και περιορίζοντας τη σπατάλη πόρων.
Μόλις το 7% των κεφαλαίων κατευθύνεται σε αναπτυσσόμενες οικονομίες
Παρά τη σημαντική αύξηση των επενδύσεων, η γεωγραφική κατανομή τους παραμένει εξαιρετικά άνιση. Από τα σχεδόν 198 δισ. δολάρια που καταγράφηκαν διεθνώς, μόλις 14 δισ. δολάρια - περίπου το 7% του συνόλου - κατευθύνθηκαν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει το χρηματοδοτικό κενό που εξακολουθεί να υπάρχει, παρά το γεγονός ότι πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες θα μπορούσαν να επωφεληθούν σημαντικά από τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την αποδοτικότερη χρήση των πόρων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους μέσω της κυκλικής οικονομίας.
Πέντε χώρες συγκεντρώνουν σχεδόν το 90% των επενδύσεων
Ακόμη και εντός των αναδυόμενων αγορών, οι επενδύσεις παρουσιάζουν μεγάλη συγκέντρωση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του CEIT, σχεδόν το 90% των επενδύσεων που κατευθύνθηκαν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος απορροφήθηκε από μόλις πέντε χώρες: την Κίνα, την Ινδία, το Μεξικό, την Ταϊλάνδη και την Τουρκία.
Οι συγκεκριμένες οικονομίες διαθέτουν ισχυρότερη βιομηχανική βάση, μεγαλύτερες εσωτερικές αγορές και πιο ανεπτυγμένα θεσμικά και κανονιστικά πλαίσια, στοιχεία που τις καθιστούν πιο ελκυστικές για τους επενδυτές.
Η Αφρική παραμένει στο περιθώριο
Η Αφρική εξακολουθεί να προσελκύει ένα ελάχιστο ποσοστό των παγκόσμιων επενδύσεων στην κυκλική οικονομία, παρά το αυξανόμενο ενδιαφέρον για κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα. Οι περισσότερες συναλλαγές που καταγράφηκαν στην ήπειρο ήταν σχετικά μικρές, γεγονός που αποδίδεται σε παράγοντες όπως η περιορισμένη βιομηχανική βάση, τα λιγότερο ανεπτυγμένα επενδυτικά οικοσυστήματα και οι κανονιστικές προκλήσεις που εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά για μεγαλύτερες τοποθετήσεις κεφαλαίων.
Οι ηγέτες της κυκλικής οικονομίας
Οι χώρες που θεωρούνται σήμερα πρωτοπόρες στην κυκλική οικονομία βρίσκονται κυρίως στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη. Η Ολλανδία καταγράφει τις υψηλότερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς την επαναχρησιμοποίηση και επανεισαγωγή υλικών στην οικονομία, έχοντας θέσει στόχο να γίνει 50% κυκλική έως το 2030 και πλήρως κυκλική έως το 2050. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται επίσης το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ιταλία και η Σουηδία, χώρες που έχουν αναπτύξει προηγμένα συστήματα ανακύκλωσης, επαναχρησιμοποίησης και κυκλικού σχεδιασμού προϊόντων.
