Η είδηση την περασμένη εβδομάδα ότι ορισμένα από τα κορυφαία hedge funds του κόσμου θα ανοίξουν γραφεία στην Αθήνα προκάλεσε έκπληξη σε πολλούς. Για τους αξιωματούχους στην ελληνική πρωτεύουσα, όμως, ήταν το αποτέλεσμα ενός σχεδίου που είχε αρχίσει να καταστρώνεται σχεδόν έναν χρόνο νωρίτερα.
Η ιδέα ήταν απλή: να προσελκύσουν κορυφαίους επαγγελματίες του χρηματοπιστωτικού κλάδου, προβάλλοντας την Ελλάδα ως ένα ασφαλές, σταθερό και προβλέψιμο φορολογικό περιβάλλον, με επιπλέον πλεονεκτήματα το ήπιο κλίμα και την καλή ποιότητα ζωής. Ωστόσο, για να τοποθετήσουν τη χώρα στον χάρτη ως προορισμό για hedge funds, οι αξιωματούχοι γνώριζαν ότι έπρεπε να εξασφαλίσουν ένα μεγάλο όνομα.
Η Millennium Management, ένα από τα μεγαλύτερα και αυστηρότερα εποπτευόμενα hedge funds, ταίριαζε απόλυτα σε αυτόν τον στόχο. Τον περασμένο Νοέμβριο, το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών ξεκίνησε συζητήσεις με την εταιρεία πολλαπλών επενδυτικών στρατηγικών σχετικά με το τι θα απαιτούνταν για να ανοίξει γραφείο στην Αθήνα.
Για τους εξωτερικούς παρατηρητές, οι μνήμες από τη μακρά κρίση χρέους της Ελλάδας καθιστούσαν την Αθήνα έναν μάλλον απίθανο υποψήφιο για τη δημιουργία ενός χρηματοπιστωτικού κέντρου. Στην πραγματικότητα, οι αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι τα σκληρά μαθήματα που αποκόμισε η χώρα από την κρίση θα μπορούσαν να αποτελέσουν βασικό στοιχείο του επιχειρήματός της.
Ενώ οι traders στο Λονδίνο βλέπουν τη φορολογική τους επιβάρυνση να αυξάνεται καθώς τα δημοσιονομικά της Βρετανίας επιδεινώνονται, η Ελλάδα μετά την κρίση έχει εξελιχθεί σε υπόδειγμα δημοσιονομικής σύνεσης.
«Η Ελλάδα είναι δημοσιονομικά υγιής, καταγράφει διαρκώς πλεονάσματα και, ως αποτέλεσμα, προσφέρει φορολογική προβλεψιμότητα και μακροοικονομική σταθερότητα», δήλωσε ο Βασίλης Καρατζάς, στενός σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και ένας από τους ανθρώπους που εργάστηκαν παρασκηνιακά για να τοποθετήσουν τη χώρα στον χάρτη των hedge funds.
Αυτή η προβλεψιμότητα είναι καθοριστικής σημασίας. Οι εύποροι υποψήφιοι μετανάστες που εξετάζουν το ενδεχόμενο να μετακομίσουν σε μια χώρα θέλουν τη διαβεβαίωση ότι οι κανόνες δεν θα αλλάξουν αφού εγκατασταθούν εκεί. Ενώ το Μιλάνο έχει σημειώσει κάποια επιτυχία στην προσπάθειά του να προσελκύσει τους πλούσιους του Λονδίνου, ο ενιαίος φόρος των 100.000 ευρώ για εισοδήματα από το εξωτερικό που θέσπισε η Ιταλία το 2017 έχει ήδη αυξηθεί δύο φορές και πλέον ανέρχεται σε 300.000 ευρώ τον χρόνο.
Η Ελλάδα, αντίθετα, έχει διατηρήσει τον συντελεστή των 100.000 ευρώ που εισήγαγε στα τέλη του 2019. Ωστόσο, για να προσελκύσουν το είδος των μεγάλων και αυστηρά εποπτευόμενων hedge funds που, όπως εκτιμούσαν, θα βοηθούσαν να αμφισβητηθούν τα παρωχημένα στερεότυπα για τη χώρα, οι αξιωματούχοι γνώριζαν ότι έπρεπε να προχωρήσουν ένα βήμα παραπέρα.
Νέοι κανόνες
Κατά τους επόμενους μήνες, καταρτίστηκε ένα νέο νομικό πλαίσιο για τη φορολόγηση των hedge funds, το οποίο καθιστά τόσο ευκολότερη όσο και πιο ελκυστική τη δραστηριοποίηση από την Αθήνα. Βάσει των νέων κανόνων, οι διαχειριστές κεφαλαίων που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα θα καταβάλλουν επίσης φόρο 5% επί των carried interest και των μπόνους τους.
Ωστόσο, με τη χώρα να απέχει λιγότερο από έναν χρόνο από τις εκλογές, το πολιτικό ζήτημα είναι λεπτό. Μέρος της αντιπολίτευσης έχει κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι δημιουργεί έναν φορολογικό παράδεισο.
«Για να είμαστε ξεκάθαροι, η Ελλάδα δεν θέλει να γίνει φορολογικός παράδεισος», δήλωσε ο Καρατζάς. Οι εταιρείες που θα εγκατασταθούν στην Αθήνα θα φορολογούνται κανονικά, όπως και οι εργαζόμενοί τους. «Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ποιοτικές θέσεις εργασίας, να προσελκύσουμε εξειδικευμένους εργαζομένους υψηλής κατάρτισης, να βοηθήσουμε τους Έλληνες να επιστρέψουν στη χώρα τους και να δημιουργήσουμε ένα νέο οικοσύστημα», είπε.
Ενώ το υπουργείο Οικονομικών εργαζόταν πάνω στο νέο πλαίσιο, το υπουργείο Μετανάστευσης βοήθησε να απλοποιηθούν ζητήματα που αφορούσαν το καθεστώς παραμονής όσων θα μετακόμιζαν στην Ελλάδα. Και καθώς η Ελλάδα επεξεργαζόταν τους νέους κανόνες της, το ξέσπασμα του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έφερε ένα κύμα αντιποίνων με επιθέσεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη χώρα που έχει αναδειχθεί ταχύτατα στον σημαντικότερο ανταγωνιστή χαμηλής φορολογίας των παραδοσιακών παγκόσμιων κέντρων των hedge funds.
Οι traders και οι οικογένειές τους είχαν συρρεύσει μαζικά στη Μέση Ανατολή, με δέλεαρ την υπόσχεση για ασφάλεια, ήλιο και καλύτερη ποιότητα ζωής, δήλωσε ο Jason Kennedy, ο οποίος διευθύνει εταιρεία εύρεσης στελεχών που ειδικεύεται στα hedge funds.
«Τώρα που η ασφάλεια έγινε ζήτημα - και εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα - πολλοί από αυτούς δεν είναι διατεθειμένοι να επιστρέψουν ή αναζητούν εναλλακτικές λύσεις», είπε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα πολυσύχναστα χρηματοπιστωτικά κέντρα του Αμπού Ντάμπι και του Ντουμπάι έχουν πάψει να αναπτύσσονται από τότε που ξεκίνησε η σύγκρουση.
Αντίθετα, η ανάπτυξή τους συνεχίστηκε, ενισχυμένη από την επιτυχία τους να αναχαιτίσουν την πλειονότητα των επιθέσεων. Παράλληλα, οι τεράστιοι επενδυτικοί φορείς της περιοχής που διαθέτουν κεφάλαια προς επένδυση παραμένουν ζωτικής σημασίας πηγή κεφαλαίων για πολλά hedge funds, ένας παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις σχετικά με την τοποθεσία των δραστηριοτήτων τους.
Τελικά, η Ελλάδα ψήφισε τις νομοθετικές αλλαγές τον Ιούνιο και τον επόμενο μήνα η Millennium καταχώρισε γραφείο στην Αθήνα. Ωστόσο, δεν ήταν η μόνη που εξέταζε το ενδεχόμενο μετακίνησης.
Το Abu Dhabi Global Market ανακοίνωσε τον Μάιο ότι η Rokos Capital Management θα άνοιγε το πρώτο της γραφείο στο εμιράτο. Όμως, όταν την περασμένη εβδομάδα έγινε γνωστή η απόφαση του ιδρυτή της, Chris Rokos, να εγκαταλείψει το Ηνωμένο Βασίλειο, αποκαλύφθηκε ότι προορισμός του ήταν η Ελλάδα και όχι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η αναπάντεχη αυτή απόφαση έστρεψε την προσοχή του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού κόσμου στις νεοσύστατες προσπάθειες της Αθήνας να προσελκύσει κορυφαίους traders.
Μεγάλες επιτυχίες
Οι αποφάσεις των Rokos και Millennium αποτελούν σημαντικές επιτυχίες για την Ελλάδα, όπως ακριβώς προκαλούν ανησυχία στο Λονδίνο. Παράλληλα, επισφραγίζουν την επιστροφή της χώρας στην οικονομική κανονικότητα μετά τη δεκαετή κρίση χρέους, η οποία συρρίκνωσε περίπου κατά ένα τέταρτο την οικονομική παραγωγή της χώρας και την έφερε επικίνδυνα κοντά στην έξοδο από την ευρωζώνη.
Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από τις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Από το 2023, η Ελλάδα ανέκτησε την επενδυτική βαθμίδα από όλους τους βασικούς οίκους αξιολόγησης, οι ελληνικές μετοχές αναβαθμίστηκαν πρόσφατα και πάλι στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών και η χώρα σήμερα δανείζεται φθηνότερα από την Ιταλία, τη Γαλλία ή τις ΗΠΑ.
Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχει σημειωθεί κάποια σημαντική μετακίνηση χρηματοοικονομικών επαγγελματιών προς την Ελλάδα σε ευρύτερη κλίμακα, οι αξιωματούχοι επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τις κινήσεις των Millennium και Rokos και να τις χρησιμοποιήσουν ως μοχλό για να προσελκύσουν και άλλες, μικρότερες εταιρείες του κλάδου. Ήδη η Elan Capital Management του Ρένου Δημητρίου είναι μεταξύ εκείνων που εξετάζουν το ενδεχόμενο μετακίνησης, όπως έχει μεταδώσει το Bloomberg News.
«Η χώρα δεν θα γίνει κόμβος πλούτου από τη μια μέρα στην άλλη. Θα χρειαστούν χρόνια», δήλωσε ο Καρατζάς. «Είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε όσους έρθουν πρώτοι και, στη συνέχεια, η αγορά θα κάνει τη δουλειά της».
Για τον Δημήτρη Ανδριόπουλο, αντιπρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της Dimand SA, εταιρείας ανάπτυξης ακινήτων με έδρα την Αθήνα, η σημερινή συγκυρία προσφέρει στην πόλη μια μοναδική ευκαιρία.
«Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και μετά το Brexit, τα πράγματα έχουν αλλάξει», δήλωσε ο Ανδριόπουλος. «Το Μιλάνο έχει φτάσει στα όριά του και τώρα είναι η ευκαιρία για την Αθήνα να αξιοποιήσει την κατάσταση».
Για να το πετύχει αυτό, θα πρέπει να δημιουργήσει γρήγορα τις υποδομές που απαιτούνται για να υποστηρίξουν έναν αναδυόμενο κόμβο πλούτου.
«Η σημαντικότερη πρόκληση αυτή τη στιγμή είναι να βρεθούν κατοικίες που να ανταποκρίνονται στα πρότυπά τους και ιδιωτικά σχολεία που να βρίσκονται κοντά στα σπίτια τους», πρόσθεσε ο Ανδριόπουλος.
Για τον Θανάση Δρογώση, επικεφαλής επενδυτικής τραπεζικής στην Pantelakis Securities SA, το γεγονός ότι εταιρείες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, όπως τα hedge funds, εγκαθιστούν πραγματικά γραφεία στην Αθήνα έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία, επειδή δημιουργούν θέσεις εργασίας με υψηλές αμοιβές, επαναπατρίζουν ελληνικό ταλέντο και αναπτύσσουν τεχνογνωσία στους τομείς των επενδύσεων, της τεχνολογίας, της διαχείρισης κινδύνου και των επαγγελματικών υπηρεσιών.
Στο τέλος αυτής της πορείας θα αναδυθεί ένα αυτοσυντηρούμενο οικοσύστημα διαχείρισης κεφαλαίων, «οι άνθρωποι του οποίου θα μπορούν τελικά να δημιουργούν νέα funds με έδρα την Ελλάδα και να κατευθύνουν περισσότερο διεθνές κεφάλαιο και προσοχή προς τις ελληνικές εταιρείες», δήλωσε ο Δρογώσης.
