Νέα ερωτήματα για το μέλλον και την επιρροή του OPEC στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου προκαλεί το ενδεχόμενο αποχώρησης της Βενεζουέλας, ενός από τα ιδρυτικά μέλη του οργανισμού. Οι συζητήσεις στο Καράκας έρχονται λίγους μήνες μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ενώ και το Ιράκ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επανεξετάσει τη συμμετοχή του.
Μια πιθανή έξοδος της Βενεζουέλας δεν αναμένεται να προκαλέσει άμεσο σοκ στην προσφορά πετρελαίου. Η παραγωγή της χώρας έχει υποχωρήσει σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια λόγω κυρώσεων και οικονομικής κρίσης, με αποτέλεσμα να εξαιρείται από τις συμφωνίες του OPEC για περικοπές παραγωγής και από το σύστημα ποσοστώσεων.
Ωστόσο, το συμβολικό πλήγμα θα ήταν πολύ μεγαλύτερο. Η Βενεζουέλα ήταν μία από τις πέντε χώρες που ίδρυσαν τον OPEC το 1960 και θεωρείται ότι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του, χάρη στις διπλωματικές προσπάθειες του τότε υπουργού Πετρελαίου Χουάν Πάμπλο Πέρες Αλφόνσο.
Στο 17% της δυναμικότητας οι δύο αποχωρήσεις
Εάν το Καράκας ακολουθήσει τα ΗΑΕ στην έξοδο, οι δύο χώρες θα αφαιρέσουν συνολικά πάνω από 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραγωγικής δυναμικότητας από τον OPEC, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 17% της δυναμικότητας των βασικών μελών του στις αρχές του έτους, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg.
Η σημασία της Βενεζουέλας είναι ακόμη μεγαλύτερη σε βάθος χρόνου, καθώς διαθέτει από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες με τη συμμετοχή μεγάλων αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών.
Η αποχώρηση των ΗΑΕ στα τέλη Απριλίου είχε ήδη εντείνει τις ανησυχίες για τη συνοχή του καρτέλ. Το Άμπου Ντάμπι ήταν δυσαρεστημένο επί χρόνια με τους περιορισμούς παραγωγής, οι οποίοι δεν του επέτρεπαν να αξιοποιήσει πλήρως τη νέα παραγωγική του δυναμικότητα. Είχαν προηγηθεί τέσσερις αποχωρήσεις χωρών μέσα στην προηγούμενη δεκαετία, μεταξύ αυτών και της Ανγκόλας το 2024.
Παράλληλα, το Ιράκ έχει προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να εξετάσει την έξοδό του εάν δεν εξασφαλίσει υψηλότερο όριο παραγωγής στο πλαίσιο της επανεξέτασης των δυνατοτήτων των κρατών-μελών.
Φόβοι για μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις τιμές
Η σταδιακή αποδυνάμωση του OPEC συμπίπτει με ευρύτερες αλλαγές στον παγκόσμιο πετρελαϊκό χάρτη. Η άνοδος του αμερικανικού σχιστολιθικού πετρελαίου, αλλά και παραγωγών όπως η Βραζιλία και η Γουιάνα, έχει περιορίσει την κυριαρχία του οργανισμού, ενώ οι ΗΠΑ αποκτούν μεγαλύτερη επιρροή στην πλευρά της προσφοράς και η Κίνα αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα από την πλευρά της ζήτησης.
Μια περαιτέρω διάσπαση του OPEC θα μπορούσε να αφήσει την αγορά χωρίς τον βασικό μηχανισμό διαχείρισης της παγκόσμιας προσφοράς. Σε ένα ακραίο σενάριο, τα μέλη θα μπορούσαν να αρχίσουν να ανταγωνίζονται για πελάτες και μερίδια αγοράς, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός νέου πολέμου τιμών.
Ακόμη και χωρίς ένα τέτοιο σενάριο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ένας ασθενέστερος OPEC θα μπορούσε να σημαίνει μεγαλύτερες και συχνότερες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου, επανακαθορίζοντας τον ρόλο που διαδραματίζει εδώ και δεκαετίες στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
