Με 89 ορόσημα και στόχους δένεται κάθε ευρώ των περίπου 3,6 δισ. ευρώ των ενωσιακών πόρων που θα λάβει η χώρα μας από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, που εγκρίθηκε χθες από την Κομισιόν.
Το νέο εργαλείο που θα χρηματοδοτήσει δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης, αγορές ηλεκτρικών λεωφορείων αλλά εισοδηματική ενίσχυση σε ευάλωτα νοικοκυριά λειτουργεί ακριβώς όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι πληρωμές βασίζονται στην απόδοση και οι πληρωμές γίνονται μετά από αίτημα πληρωμής από την ελληνική πλευρά.
Από τα 89 ορόσημα και τους στόχους, οι 53 είναι ποσοτικοί και μετρούν φυσικό αντικείμενο. Για παράδειγμα, περιλαμβάνονται κατοικίες που θα έχουν κατασκευαστεί και παραδοθεί σε δικαιούχους, ενεργειακές αναβαθμίσεις εστιών, ανακαίνιση συρμών του μετρό, αγορά ηλεκτρικών λεωφορείων και σταθμούς με ολοκληρωμένες παρεμβάσεις προσβασιμότητας. Τα υπόλοιπα 36 ορόσημα είναι θεσμικού ή οργανωτικού χαρακτήρα, όπως η δημοσίευση προσκλήσεων, η υπογραφή συμβάσεων και η θεσμοθέτηση διαδικασιών.
Πού πάνε τα χρήματα
Το ελληνικό σχέδιο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη: Στα κτίρια, τις μεταφορές, την άμεση εισοδηματική ενίσχυση και την τεχνική βοήθεια. Στα κτίρια, περιλαμβάνονται 62.000 ανακαινίσεις ευάλωτων νοικοκυριών με αντίστοιχη ενεργειακή αναβάθμιση, προγράμματα αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητες και εγκαταστάσεις ηλιακών θερμοσιφώνων με στόχο τις 200.000 συσκευές.
Ακόμη προβλέπονται 2.350 νέες κοινωνικές κατοικίες και η μετατροπή δημοσίων κτιρίων σε 450 ακόμη κοινωνικές κατοικίες. Προβλέπεται επιπλέον η ενεργειακή αναβάθμιση επτά συγκροτημάτων φοιτητικών εστιών, αλλά και η ενεργειακή αναβάθμιση εγκαταστάσεων και εξοπλισμού πολύ μικρών επιχειρήσεων. Στις μεταφορές, περιλαμβάνονται έργα όπως η προμήθεια 12 νέων συρμών για τις γραμμές 2 και 3 του μετρό της Αθήνας και η αναβάθμιση 10 συρμών της γραμμή 1.
Η προμήθεια 200 λεωφορείων μηδενικών εκπομπών ρύπων, 15.000 οχήματα κοινωνικής μίσθωσης, 15.550 οχήματα για πολύ μικρές επιχειρήσεις με τουλάχιστον 900 από αυτά να είναι βαρέα, 3.200 ταξί μηδενικών εκπομπών, 4.000 σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, και έργα προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 24 σταθμούς μετρό.
Η άμεση εισοδηματική στήριξη έχει ένα και μόνο μέτρο, το προσωρινό επίδομα θέρμανσης, με συνολικό κόστος 243.488.451 ευρώ, ή το 6,8% του συνολικού προϋπολογισμού. Το μέτρο καλύπτει αποκλειστικά την αύξηση του ετήσιου ενεργειακού κόστους που προκύπτει από την ένταξη των κτιρίων στο νέο σύστημα δικαιωμάτων εκπομπής αερίων και φτάνει έως τα 800.000 νοικοκυριά τον χρόνο και μειώνεται σταδιακά.
Πότε ξεκινούν οι πληρωμές
Η αρχιτεκτονική διαχείρισης αντιγράφει τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα. Τη διαχείριση, την παρακολούθηση και τις επαληθεύσεις αναλαμβάνει η Ειδική Υπηρεσία για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, υπό το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Τη δήλωση διαχείρισης υπογράφει η Αρχή Πιστοποίησης και Εξακρίβωσης Συγχρηματοδοτούμενων Προγραμμάτων. Ελεγκτικό όργανο για συστήματα και πράξεις ορίζεται η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου.
«Καθώς το σύστημα εσωτερικού ελέγχου δεν έχει οριστικοποιηθεί κατά την έκδοση της παρούσας απόφασης», αναφέρει το Παράρτημα III, της χθεσινής απόφασης η Επιτροπή προσθέτει δύο οριζόντια ορόσημα με ορίζοντα το πρώτο τρίμηνο του 2027, τα οποία πρέπει να κλείσουν πριν από την πρώτη πληρωμή: τη συγκρότηση του συστήματος με νομικά θεσπισμένες διαδικασίες και τη θετική γνώμη της ελεγκτικής αρχής. Στο ίδιο τρίμηνο τοποθετείται και η επιχειρησιακή ετοιμότητα της Συντονιστικής Αρχής που συστάθηκε με τον νόμο 5294/2026.
