Η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει «οικονομικό πόλεμο άνευ προηγουμένου» και απομόνωση κατά του Ιράν θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις για τις χώρες που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη.
«Κάθε χώρα που θα επιτρέψει σε χρηματοπιστωτικούς θεσμούς της, επιχειρήσεις της, αεροδρόμιά της, κυβερνητικούς θεσμούς της να προσφέρουν σωσίβιο οποιαδήποτε μορφής στο Ιράν θα βρεθεί η ίδια αντιμέτωπη με τρομερές οικονομικές συνέπειες», ανέφερε ο Τραμπ.
Ακολουθούν μερικοί από τους κύριους εμπορικούς εταίρους του Ιράν τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με το Reuters:
Κίνα
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει περαιτέρω πιέσεις από τις ΗΠΑ σχετικά με τις αγορές της, εάν ο Τραμπ υλοποιήσει την υπόσχεσή του.
Την τελευταία δεκαετία, η Κίνα έχει δημιουργήσει ένα κλειστό σύστημα διυλιστηρίων που επεξεργάζονται κυρίως ιρανικό πετρέλαιο και δεν έχουν μεγάλη έκθεση στις ΗΠΑ.
Το ιρανικό πετρέλαιο που εισάγεται στην Κίνα, έχει από καιρό χαρακτηριστεί ως μαλαισιανό, και πιο πρόσφατα ως ινδονησιακό, και διακινείται σε έναν κλειστό κύκλο, διαπραγματεύεται σε κινεζικό νόμισμα και περιλαμβάνει μια αλυσίδα μεσαζόντων που είναι δύσκολο να εντοπιστούν, σύμφωνα με πηγές του Reuters.
Τον Απρίλιο, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις σε ένα ανεξάρτητο κινεζικό διυλιστήριο για την αγορά ιρανικού πετρελαίου αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων και προειδοποίησε τις κινεζικές τράπεζες για δευτερογενείς κυρώσεις, εάν διευκολύνουν το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
«Οι κυρώσεις και η πίεση δεν θα λύσουν το πρόβλημα. Η Κίνα καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να λάβουν υπεύθυνα μέτρα για την επίλυση του ζητήματος μέσω πολιτικών και διπλωματικών μέσων», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιάν.
Πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίουπροορίζεται για την Κίνα, καθώς οι ανεξάρτητοι διυλιστές της Κίνας εκμεταλλεύονται το πετρέλαιο που υπόκειται σε αμερικανικές κυρώσεις και διατίθεται σε μειωμένες τιμές. Η Kpler εκτιμά ότι η Κίνα αγόρασε κατά μέσο όρο 1,38 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου την ημέρα το 2025.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν ιστορικά έναν από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές της ιρανικής οικονομίας, ενώ οι τράπεζες του Ντουμπάι διατηρούν εδώ και καιρό σημαντικές καταθέσεις που συνδέονται με το Ιράν, μεγάλο μέρος των οποίων έχει πλέον δεσμευτεί λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.
Τα ΗΑΕ συγκαταλέγονταν μεταξύ των μεγαλύτερων εμπορικών εταίρων του Ιράν πριν από τον πόλεμο, καλύπτοντας το 30% των εισαγωγών του, συνολικής αξίας 21 δισ. δολαρίων το 2024, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Επίσης, αντιπροσώπευαν το 13% των εξαγωγών του Ιράν την ίδια χρονιά.
Το εμπόριο εκτός του πετρελαίου μεταξύ των δύο χωρών ανήλθε συνολικά σε 6,6 δισ. δολάρια το 2024, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών των ΗΑΕ, με τη συντριπτική πλειοψηφία του εμπορίου να αποτελείται από επανεξαγωγές.
Αυτή την εβδομάδα, τα ΗΑΕ ανέστειλαν όλες τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές με το Ιράν μέχρι νεωτέρας, εξαιτίας της στρατιωτικής κλιμάκωσης από την πλευρά της Τεχεράνης, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις τεταμένες σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Τουρκία
Η Τουρκία και το Ιράν διατηρούν σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς με την Τουρκία να εισάγει ιρανικό φυσικό αέριο και να εξάγει βιομηχανικά προϊόντα στο Ιράν.
Η Τουρκία δεν έχει δείξει καμία πρόθεση να περιορίσει το εμπόριο με το Ιράν που ανέρχεται σε περίπου 5-6 δισ. δολάρια ετησίως, ενώ οι εξαγωγές της Τουρκίας προς το Ιράν ανέρχονται σε περίπου 3 δισ. δολάρια.
Η Τουρκία εισάγει σχεδόν το σύνολο της κατανάλωσης φυσικού αερίου και το Ιράν αποτελεί σημαντική πηγή, καλύπτοντας το 13% του συνόλου των εισαγωγών φυσικού αερίου.
Ιράκ
Το εμπόριο του Ιράκ με το Ιράν ξεπέρασε τα 10 δισ. δολάρια το 2025, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του ιρακινού Υπουργείου Εμπορίου, με τις σχέσεις αυτές να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις ιρανικές εξαγωγές τροφίμων, καταναλωτικών αγαθών και άλλων προϊόντων προς την ιρακινή αγορά.
«Το εμπόριο μειώθηκε το 2026 μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο οποίος αύξησε τους κινδύνους για την περιφερειακή ασφάλεια και οδήγησε σε διαταραχές κατά μήκος βασικών συνοριακών περασμάτων, καθώς και σε υψηλότερο κόστος μεταφοράς«, δήλωσε ο Μοχάμεντ Καρίμ, αξιωματούχος του ιρακινού υπουργείου Εμπορίου.
«Αυτές οι συνθήκες, σε συνδυασμό με ευρύτερες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα που επηρέασαν τη διακίνηση των εμπορευμάτων, μείωσαν τον όγκο και την αξιοπιστία του διασυνοριακού εμπορίου, αν και οι χώρες παραμένουν σημαντικοί εμπορικοί εταίροι», ανέφερε ο Καρίμ.
Η ενέργεια αποτελεί βασικό στοιχείο της εμπορικής σχέσης των δύο χωρών. Το Ιράκ καταβάλλει στο Ιράν περίπου 4 έως 5 δισ. δολάρια ετησίως για φυσικό αέριο, σύμφωνα με Ιρακινούς αξιωματούχους του τομέα της ενέργειας, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Δύο Ιρακινοί αξιωματούχοι του τομέα της ενέργειας δήλωσαν ότι τυχόν νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράκ θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά τη διατήρηση των πληρωμών για την ιρανική ενέργεια, αποφεύγοντας παράλληλα την έκθεση σε αμερικανικές κυρώσεις.
Ομάν
Το Ομάν διατηρεί από καιρό φιλικές σχέσεις με το Ιράν, οι οποίες χρονολογούνται από πριν την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, με τη Μουσκάτ να ενεργεί συχνά ως μεσολαβητής μεταξύ του Ιράν και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών έχουν ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, με το εμπόριο αγαθών να ανέρχεται συνολικά σε 1,5 δισ. δολάρια το 2025 και σε 345 εκατ. δολάρια τους πρώτους τέσσερις μήνες του τρέχοντος έτους, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Στατιστικής και Πληροφοριών του Ομάν.
Πακιστάν
Για το Πακιστάν, οποιαδήποτε ενέργεια των ΗΠΑ εναντίον χωρών που εμπλέκονται στο εμπόριο ή την παροχή βοήθειας προς το Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πλήγμα, σύμφωνα με αναλυτές, εν μέσω των δεσμεύσεων μεταξύ Πακιστάν και Ιράν για επέκταση του διμερούς εμπορίου στα 10 δισ. δολάρια.
Μετά τις προηγούμενες κυρώσεις κατά του Ιράν, το επίσημο εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών είχε σταματήσει μέχρι πρόσφατα.
Ωστόσο, το ανεπίσημο εμπόριο έχει οδηγήσει τις εξαγωγές και τις εισαγωγές και από τις δύο πλευρές σε περίπου 4 δισ. δολάρια, σύμφωνα με ανεπίσημα στατιστικά στοιχεία. Μετά την υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας του Ισλαμαμπάντ τον Ιούνιο, έγιναν γρήγορα προσπάθειες για την επέκταση της εμπορικής συνεργασίας.
Οι δύο χώρες εμπορεύονται εδώ και χρόνια πετρέλαιο, σιτάρι, ρύζι και φάρμακα μέσω ανεπίσημων διαύλων.
Ινδία
Το εμπόριο της Ινδίας με το Ιράν υποχώρησε κατακόρυφα το 2020, όταν η Ουάσινγκτον επέβαλε κυρώσεις κατά της Τεχεράνης. Το διμερές εμπόριο μειώθηκε κατά περισσότερο από τα δύο τρίτα, φτάνοντας τα 4,8 δισ. δολάρια κατά το 2019-20, από 17 δισ. δολάρια το προηγούμενο έτος.
Με την πάροδο των ετών, το εμπόριο μεταξύ Ινδίας και Ιράν μειώθηκε περαιτέρω και διαμορφώθηκε στα 1,63 δισ. δολάρια κατά το έτος χρήσης 2025/26, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εμπορίου της Ινδίας.
Οι ινδικές εξαγωγές αξίας 1,3 δισ. δολαρίων αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του εμπορίου, καθώς το Νέο Δελχί εξάγει κυρίως δημητριακά, τσάι, καφέ και μπαχαρικά στο Ιράν. Αξιωματούχοι απο το Νέο Δελχί έχουν υποστηρίξει στο παρελθόν ότι οι εξαγωγές αυτές συνεχίζονται για ανθρωπιστικούς λόγους και θα πρέπει να παραμείνουν εκτός του πεδίου εφαρμογής οποιωνδήποτε κυρώσεων.
Αρμενία
Το Ιράν αντιπροσώπευε 768 εκατ. δολάρια, ή το 3,6% του συνολικού εμπορικού κύκλου εργασιών της γειτονικής Αρμενίας το 2025, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία,
Ο εμπορικός κύκλος εργασιών της Αρμενίας με το Ιράν έφτασε τα 371,4 εκα. δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026, σημειώνοντας αύξηση 8,4%. Οι εξαγωγές ανήλθαν σε 42,8 εκατ. δολάρια, σημειώνοντας μείωση 6%, ενώ οι εισαγωγές ανήλθαν σε 336,9 εκατ. δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 12%.
Περίπου το 20% του εξωτερικού εμπορίου της Αρμενίας διέρχεται από το Ιράν. Η Αρμενία και το Ιράν έχουν συνάψει συμφωνία ανταλλαγής «φυσικού αερίου έναντι ηλεκτρικής ενέργειας», στο πλαίσιο της οποίας η Αρμενία χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο που της παρέχει το Ιράν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία στη συνέχεια αποστέλλεται πίσω στο Ιράν, ενώ χρησιμοποιείται και για εγχώριες ανάγκες στην Αρμενία.
Αζερμπαϊτζάν
Ο εμπορικός τζίρος μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και του Ιράν αυξήθηκε κατά 4,5% την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου 2026 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, φτάνοντας τα 312,6 εκατ. δολάρια από 299,1 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με την Κρατική Επιτροπή Τελωνείων του Αζερμπαϊτζάν.
Οι εισαγωγές του Αζερμπαϊτζάν από το Ιράν αυξήθηκαν κατά 1,5%, φτάνοντας τα 297 εκατ. δολάρια από 292,7 εκατ. δολάρια την ίδια περίοδο του 2025.
Οι εξαγωγές του Αζερμπαϊτζάν προς το Ιράν αυξήθηκαν κατά 2,4 φορές, φτάνοντας τα 15,6 εκατ. δολάρια από 6,4 εκατ. δολάρια κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου 2025.
Το Ιράν αντιπροσώπευε το 3,56% των συνολικών εισαγωγών του Αζερμπαϊτζάν, σημειώνοντας αύξηση από το 2,54% που καταγράφηκε κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου 2025.
