Κλείνει μήνα με τον μήνα η «ψαλίδα» που άνοιξε στην αρχή του έτους στις εισπράξεις φόρων του κρατικού προϋπολογισμού, με τα στοιχεία του μηνός Μαρτίου να δείχνουν αισθητή βελτίωση της εικόνας και να στηρίζουν το πρωτογενές αποτέλεσμα του α’ τριμήνου.
Διευκρινίζεται πάντως ότι τα συνολικά καθαρά έσοδα δεν ταυτίζονται με τα αμιγώς φορολογικά έσοδα από εισπράξεις φόρων, καθώς στο τρίμηνο έχουν εγγραφεί και ειδικές συναλλαγές, όπως τα 306 εκατ. ευρώ που συνδέονται με τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και τα 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια καζίνο στο Ελληνικό. Χωρίς αυτές, παρατηρείται υστέρηση 133 εκατ. ευρώ ή 0,8% του στόχου, στο α' τρίμηνο.
Η εικόνα στο α' τρίμηνο
Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης, ο κρατικός προϋπολογισμός κατέγραψε στο τρίμηνο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026 πλεόνασμα 1,47 δισ. ευρώ, έναντι στόχου για έλλειμμα 111 εκατ. ευρώ. Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 4,37 δισ. ευρώ, έναντι στόχου για 2,73 δισ. ευρώ. Το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025 το πρωτογενές πλεόνασμα είχε ανέλθει σε 4,50 δισ. ευρώ, ενώ το συνολικό πλεόνασμα ήταν 1,61 δισ. ευρώ.
Το αποτέλεσμα του τριμήνου προήλθε από δύο βασικές πηγές: την υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων και τη συγκράτηση των δαπανών. Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 17,182 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 308 εκατ. ευρώ από τον στόχο των 16,87 δισ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες περιορίστηκαν στα 17,02 δισ. ευρώ, χαμηλότερα κατά 913 εκατ. ευρώ από τον στόχο των 17,93 δισ. ευρώ. Τα καθαρά έσοδα διαμορφώθηκαν σε 18,51 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 691 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Η μεγάλη εικόνα των φόρων δείχνει ότι ο ΦΠΑ ήταν ο καθοριστικός παράγοντας σε επίπεδο τριμήνου. Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 7,40 δισ. ευρώ και ξεπέρασαν τον στόχο κατά 438 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, από αυτό το ποσό πρέπει να αφαιρεθούν τα 306 εκατ. ευρώ που συνδέονται με την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού. Αν εξαιρεθεί αυτή η επίδραση, η υπέρβαση του ΦΠΑ περιορίζεται στα 132 εκατ. ευρώ. Στο ίδιο διάστημα, τα έσοδα από ΕΦΚ διαμορφώθηκαν σε 1,46 δισ. ευρώ και υπολείπονται του στόχου κατά 143 εκατ. ευρώ. Η μείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης δείχνει συγκράτηση (μείωση) της κατανάλωσης στο α' τρίμηνο, η οποία όμως σημειώθηκε τον Ιανουάριο και στη συνέχεια σταδιακά περιορίζεται, με υπέρβαση κάθε μήνα από Φεβρουάριο και μετά.
Οι φόροι ακίνητης περιουσίας (ΕΝΦΙΑ) ανήλθαν σε 1,03 δισ. ευρώ και ήταν μειωμένοι κατά 15 εκατ. ευρώ, ενώ οι φόροι εισοδήματος έφτασαν τα 5,73 δισ. ευρώ και υστέρησαν κατά 41 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Στους άμεσους φόρους, ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων κινήθηκε καλύτερα από τις προβλέψεις, με υπέρβαση 183 εκατ. ευρώ, αλλά αυτή η επίδοση αντισταθμίστηκε από την υστέρηση 116 εκατ. ευρώ στον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων και κατά 108 εκατ. ευρώ στους λοιπούς φόρους εισοδήματος. Έτσι, ενώ σε επιμέρους πεδία υπήρξε θετική εικόνα, στο σύνολο της κατηγορίας παρέμεινε μια μικρή υστέρηση.
Η εικόνα αλλάζει αισθητά όταν εστιάζει κανείς στον Μάρτιο, που ουσιαστικά λειτούργησε ως μήνας ανάκτησης εδάφους, σε σχέση με το α' δίμηνο:
- τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 6,53 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 818 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου. Η ενίσχυση αυτή προήλθε κυρίως από τα αυξημένα φορολογικά έσοδα κατά 487 εκατ. ευρώ, από τα αυξημένα έσοδα του ΠΔΕ κατά 321 εκατ. ευρώ, αλλά και από τις χαμηλότερες επιστροφές εσόδων, που διαμορφώθηκαν σε 461 εκατ. ευρώ, δηλαδή 115 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο.
- οι συνολικές εισπράξεις φόρων ανήλθαν σε 5,50 δισ. ευρώ, σημειώνοντας υπέρβαση κατά 487 εκατ. ευρώ ή 9,7% έναντι του στόχου. Ωστόσο μέρος αυτής της αύξησης, ύψους 135 εκατ. ευρώ, οφείλεται στην είσπραξη της δεύτερης δόσης του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό.
Ανάκτηση εδάφους τον Μάρτιο
Πέραν από αυτή την συγκυριακή αυτή επίδραση, ο μήνας Μάρτιος κατέγραψε βελτιωμένη εικόνα στους βασικούς φόρους: ο ΦΠΑ ανήλθε σε 1,92 δισ. ευρώ και ξεπέρασε τον στόχο κατά 87 εκατ. ευρώ, οι ΕΦΚ έφτασαν στα 595 εκατ. ευρώ και κινήθηκαν υψηλότερα κατά 80 εκατ. ευρώ, ενώ οι φόροι εισοδήματος διαμορφώθηκαν σε 1,34 δισ. ευρώ και ήταν αυξημένοι κατά 49 εκατ. ευρώ.
Μέσα σε αυτή την κατηγορία, ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων είχε υπέρβαση 100 εκατ. ευρώ, ενώ ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων υπολείφθηκε κατά 32 εκατ. ευρώ και οι λοιποί φόροι εισοδήματος κατά 19 εκατ. ευρώ. Μόνη σαφής υστέρηση μεταξύ των βασικών φορολογικών κατηγοριών παρέμειναν οι φόροι ακίνητης περιουσίας, που διαμορφώθηκαν σε 853 εκατ. ευρώ, 6 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο.
Στο σκέλος των δαπανών, η συγκράτηση παρέμεινε καθοριστική για το τελικό αποτέλεσμα. Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού στο τρίμηνο διαμορφώθηκαν στα 17,02 δισ. ευρώ, χαμηλότερα από τον στόχο, κυρίως λόγω ετεροχρονισμού πληρωμών σε εξοπλιστικά προγράμματα κατά 208 εκατ. ευρώ, επενδυτικών πληρωμών κατά 439 εκατ. ευρώ και κεφαλαιακών ενισχύσεων και μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς της γενικής κυβέρνησης κατά 464 εκατ. ευρώ. Οι πληρωμές των επενδυτικών δαπανών ανήλθαν σε 2,07 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 439 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, αν και αυξημένες σε σχέση με το 2025 κατά 278 εκατ. ευρώ.
Συνολικά, η εικόνα του τριμήνου δείχνει ότι το πρωτογενές πλεόνασμα στηρίχθηκε πρωτίστως στον ΦΠΑ σε επίπεδο τριμήνου, ενώ ειδικά τον Μάρτιο το αποτέλεσμα ενισχύθηκε από τον συνδυασμό ΦΠΑ, ΕΦΚ και φόρων εισοδήματος. Το άλλο μισό της εξίσωσης ήταν η συγκράτηση των δαπανών, η οποία διατήρησε το δημοσιονομικό αποτέλεσμα πάνω από τον στόχο, παρά τις επιμέρους υστερήσεις σε ορισμένες φορολογικές κατηγορίες.
