Η επέκταση της… πρωτεύουσας όχι μόνο στα νότια, αλλά και προς τα ανατολικά και τα δυτικά, η μεγάλη άνοδος των μετακινήσεων στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, το έντονο κυκλοφοριακό κομφούζιο στους δρόμους της Αθήνας (και όχι μόνο) και η επίτευξη του στόχου των ανθρώπων του ΟΑΣΑ να «στραφούν» οι πολίτες προς τα μέσα μαζικής μεταφοράς φαίνεται να φέρνει αλλαγές στις Αστικές Συγκοινωνίες.
Με τα άμεσα μέτρα να «δείχνουν» προς, μεταξύ άλλων, πυκνότερα δρομολόγια, περισσότερες λεωφορειολωρίδες και νέες γραμμές. Το «άμεσο» σχέδιο προβλέπει σημαντικές επενδύσεις και στον στόλο, με στόχο την πλήρη ανανέωση και την περιβαλλοντική αναβάθμιση. Από το 2023 έως το 2026 έχουν ήδη ενταχθεί 1.076 νέα οχήματα, ενώ σταδιακά αποσύρονται τα παλαιότερα (Euro 2 και Euro 3). Σύμφωνα με τον ΟΑΣΑ, απαιτούνται επενδύσεις περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ μόνο για τα λεωφορεία, με την κατεύθυνση να είναι σαφώς προς οχήματα μηδενικών ρύπων.
Η πόλη επεκτείνεται, πρέπει και ο… ΟΑΣΑ – Ετοιμάζεται το Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών
Προκειμένου να μπορέσει ο Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθήνας να καλύψει τα νέα δεδομένα, τη ραγδαία αύξηση των μετακινήσεων και την πόλη που επεκτείνεται, χρειάζεται να μεγαλώσει το δίκτυο κατά σχεδόν 50% έως το 2045, ήτοι, σε βάθος 20ετίας χρειάζεται επιπλέον «μισός ΟΑΣΑ». Κάτι τέτοιο προκύπτει και από το Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών του οργανισμού, που αναμένεται να παραδοθεί ολοκληρωμένο τον προσεχή Οκτώβριο. Όπως διαφαίνεται, μια λύση ή έστω «ανάσα» για την Αττική είναι η επιστροφή του επιβατικού κοινού στα ΜΜΜ και η μείωση της χρήσης του ΙΧ ώστε σχεδόν να διπλασιαστούν οι σημερινές μετακινήσεις με τη δημόσια συγκοινωνία και να φτάσουν το 48% του συνόλου, από περίπου 28% που είναι σήμερα.
Όπως υπογράμμισε ο διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού, Αντώνης Κεραστάρης, στο πλαίσιο της διημερίδας του ΕΣΠΑ για τις μεταφορές, «μιλάμε για μια πόλη που αλλάζει ριζικά. Αν θέλουμε να φτάσουμε σε ευρωπαϊκά επίπεδα, πρέπει να αυξήσουμε το συγκοινωνιακό έργο έως και 50%. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι χρειαζόμαστε μισό ακόμη ΟΑΣΑ».
Σύμφωνα με τα στοιχεία των μελετών, μέχρι το 2045 εκτιμάται ότι μόνο με τα μέσα σταθερής τροχιάς θα πραγματοποιούνται καθημερινά 5,7 εκατ. μετακινήσεις, αριθμός πολλαπλάσιος του σημερινού όγκου που με το σύνολο των ΜΜΜ συμπεριλαμβανομένων και των οδικών ο αριθμός των μετακινήσεων προσεγγίζει το 1,33 εκατ.. Μόνο τα μέσα σταθερής τροχιάς (μετρό, τραμ, προαστιακός) εκτιμάται ότι θα εξυπηρετούν πάνω από 5 εκατομμύρια μετακινήσεις την ημέρα, αριθμός που ξεπερνά κατά πολύ το σύνολο των σημερινών επιβατών σε όλα τα μέσα.
Ο άμεσος ορίζοντας και τα μέτρα
Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το βάρος του κυκλοφορικού που συνεχώς χειροτερεύει και να «μπούνε στην εξίσωση» τα νέα δεδομένα της πόλης, η στρατηγική του ΟΑΔΑ χαράσσεται τόσο σε άμεσο ορίζοντα, έως το 2027, όσο και ως προς τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό έως το 2045. Στην πρώτη φάση, η ατζέντα με τα άμεσα μέτρα περιλαμβάνει πυκνότερα δρομολόγια, περισσότερες λεωφορειολωρίδες, νέες γραμμές, ως παρεμβάσεις που μπορούν να αποδώσουν γρήγορα αποτελέσματα στην καθημερινότητα των επιβατών.
Σε σχέση με την ενίσχυση των λεωφορειολωρίδων προβλέπεται η δημιουργία 10,5 πρόσθετων χιλιομέτρων αποκλειστικών λωρίδων που θα αναπτυχθούν και στα δυτικά προάστια, τα οποία θα συνδυαστούν με αυστηρότερη αστυνόμευση. Σύμφωνα με τον κ. Κεραστάρη άλλωστε, η χρήση λεωφορειολωρίδας μπορεί να αυξήσει την ταχύτητα των οχημάτων έως και κατά 25%, ενώ σε επιμέρους τμήματα η διαφορά μπορεί να φτάσει ακόμη και το 100% σε σχέση με την κίνηση εκτός λωρίδας, κάτι το οποίο έχει μετρηθεί και στη διαδρομή του ίδιου λεωφορείου, όπως π.χ. του 550 που αναπτύσσει σημαντικά μεγαλύτερη ταχύτητα όταν διέρχεται από σημεία της διαδρομής του του που υπάρχει λεωφορειολωρίδα.
Παράλληλα, δρομολογείται η σημαντική μείωση των χρονοαποστάσεων σε βασικές γραμμές υψηλής ζήτησης - φόρτου. Σε 20 επιλεγμένες γραμμές, ο στόχος είναι η αναμονή στις ώρες αιχμής να μειωθεί από τα περίπου 12 λεπτά στα 8 λεπτά. Σε αυτές τις γραμμές συγκαταλέγονται η γραμμή 3 (Ν. Φιλαδέλφεια – Άνω Πατήσια – Νέο Ψυχικό), η γραμμή 5 (Λαμπρινή – Σύνταγμα – Τζιτζιφιές), η γραμμή 040 (Πειραιάς – Σύνταγμα), η 550 (Π. Φάληρο – Κηφισιά) και η Α2 (Ακαδημία – Βούλα).
Συνολικά, στις 20 γραμμές υψηλού φόρτου προβλέπεται αύξηση οχηματοχιλιομέτρων κατά 8% έως 12% και αύξηση επιβατών κατά 10% έως 15%. Για τις υπόλοιπες 187 γραμμές, ο σχεδιασμός του ΟΑΣΑ προβλέπει αύξηση των οχηματοχιλιομέτρων κατά 15% και αύξηση επιβατών κατά 18% έως 20%.
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης του δικτύου, προβλέπονται επίσης η δημιουργία 12 νέων λεωφορειακών γραμμών, η λειτουργία μιας γραμμής ευέλικτης μεταφοράς (DRT – Demand Responsive Transport), η καθαρή ενίσχυση του στόλου κατά 333 οχήματα έως το τέλος του 2026 ή η εξοικονόμηση 42 οχημάτων μέσω συγχωνεύσεων γραμμών και καλύτερης διαχείρισης
Τι προβλέπει ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός έως το 2045
Από κει και πέρα, σε βάθος εικοσαετίας, το Στρατηγικό Σχέδιο δίνει τις κατευθύνσεις για μια συνολική αναδιάρθρωση του συγκοινωνιακού χάρτη της Αττικής. Συγκεκριμένα προβλέπει:
- Αύξηση κατά 95 εκατομμύρια οχηματοχιλιόμετρα για τα οδικά μέσα
- Αύξηση κατά 109,6 εκατομμύρια οχηματοχιλιόμετρα για τα μέσα σταθερής τροχιάς
- Αύξηση κατά 5 εκατομμύρια οχηματοχιλιόμετρα για τον προαστιακό
- Προσθήκη 39 χιλιομέτρων λεωφορειολωρίδων.
Το δίκτυο σταθερής τροχιάς
Αναφορικά με το δίκτυο των μέσων σταθερής τροχιάς προβλέπεται ότι θα φτάσει τα 455 χιλιόμετρα, με 274 σταθμούς και θα εξυπηρετεί 1,77 εκατομμύρια κατοίκους και 1,45 εκατομμύρια εργαζόμενους.
Στον σχεδιασμό έχουν εξεταστεί τρία σενάρια επεκτάσεων και νέων γραμμών μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται νέες γραμμές τραμ (π.χ. Πειραιάς – Πέραμα), επέκταση της Γραμμής 1 προς το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, αλλά και προς Ν. Ερυθραία, η επέκταση της Γραμμής 2 προς Γλυφάδα (και μέσα από το Ελληνικό) ακόμα και προς Αγίους Αναργύρους σύμφωνα με ένα από τα σενάρια. Ο σχεδιασμός έχει συμπεριλάβει ακόμα και νέες κυκλικές γραμμές μετρό, αλλά και της επεκτάσεις της υπό κα κατασκευής Γραμμής 4 προς Πετρούπολη, Λυκόβρυση και Αχαρνές.
Στόχος είναι, επίσης, όπως ανέλυσε ο κ. Κεραστάρης, και η ενίσχυση του Προαστιακού ώστε να λειτουργεί με χαρακτηριστικά αστικού σιδηροδρόμου δεδομένου ότι υφίσταται η υποδομή. Ταυτόχρονα το Στρατηγικό Σχέδιο έχει συμπεριλάβει στις μακροπρόθεσμες παραδοχές και την ανάπτυξη αυτόνομων και συνδεδεμένων οχημάτων και την επέκταση του δικτύου σε περιαστικές περιοχές.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διασύνδεση των μέσων και στη βελτίωση της εμπειρίας του επιβάτη. Το σχέδιο προβλέπει επίσης ανάπτυξη πλατφορμών MaaS (Mobility as a Service), αλλά και περισσότερα δρομολόγια οδικών μέσων που θα μετατραπούν σε τροφοδοτικά του μετρό. Όπως σημείωσε ο επικεφαλής του ΟΑΣΑ, από τις μελέτες προκύπτει ότι από τα 1,333 εκατ. μετακινήσεις οι περισσότερες συνδυάζουν και μετρό. Κατά συνέπεια τα βοηθητικά μέσα θα πρέπει να «ακουμπάνε» στα μέσα σταθερής τροχιάς.
