Η οικονομία της Ιρλανδίας συρρικνώθηκε κατά 16,8% το πρώτο τρίμηνο του έτους σε ετήσια βάση, μολονότι η εγχώρια δραστηριότητα συνέχισε να αναπτύσσεται εάν αφαιρεθεί η επίδραση των πολυεθνικών εταιρειών, σύμφωνα με στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας της χώρας.
Σε βάση τριμήνου η μείωση φτάνει το 12,1%.
Το αποτέλεσμα αποδίδεται κυρίως στη συρρίκνωση κατά 35% του παγκοσμιοποιημένου βιομηχανικού τομέα, ενώ ο τομέας πληροφορικής και επικοινωνιών υποχώρησε κατά 2%.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Goodbody, Ντέρμοτ Ο'Λίρι, δήλωσε στους Irish Times ότι η πτώση «ώθησε την Ευρωζώνη σε συρρίκνωση», καθώς αφαίρεσε έως και 0,4 ποσοστιαίες μονάδες από το ευρωπαϊκό ΑΕΠ.
Το «ιρλανδικό φαινόμενο» και οι στρεβλώσεις του ΑΕΠ
Το λεγόμενο «ιρλανδικό φαινόμενο» περιγράφει τις ακραίες διακυμάνσεις του ΑΕΠ που προκαλούνται από τη δραστηριότητα πολυεθνικών εταιρειών και όχι από την πραγματική εγχώρια οικονομία.
Όταν οι εξαγωγές ή η παραγωγή μεγάλων ξένων τεχνολογικών και φαρμακευτικών ομίλων μεταβάλλονται, το ΑΕΠ μπορεί να εμφανίζει απότομες μεταβολές, ακόμη και αν η εσωτερική οικονομία παραμένει σταθερή.
«Οικονομικά του Λεπρεκόν»
Ο όρος εμφανίστηκε το 2015, όταν η ιρλανδική οικονομία κατέγραψε επίσημη ανάπτυξη 26% μέσα σε ένα έτος. Ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν επινόησε τον όρο, καθώς η αύξηση αυτή δεν προήλθε από πραγματική εγχώρια παραγωγή, αλλά από πολυεθνικές εταιρείες που μετέφεραν τα περιουσιακά τους στοιχεία στην Ιρλανδία για φορολογικούς λόγους.
Έτσι λοιπόν, η εκτίναξη αυτή συνδέθηκε με λογιστικές πρακτικές πολυεθνικών, φορολογικές αναδιαρθρώσεις και μεταφορά πνευματικής ιδιοκτησίας στην Ιρλανδία, στοιχεία που διογκώνουν τεχνητά το ΑΕΠ χωρίς αντίστοιχη πραγματική παραγωγή.
Διακυμάνσεις από τις πολυεθνικές και οι κλάδοι-κλειδιά
Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, το ΑΕΠ της Ιρλανδίας παρουσιάζει συχνά έντονες μεταβολές, ακόμη και διψήφιες, λόγω της βιομηχανίας και της φαρμακοβιομηχανίας όπου κυριαρχούν πολυεθνικές εταιρείες.
Οι μεταβολές αυτές προκύπτουν από παραγωγή, εξαγωγές και αποθεματοποίηση που συνδέονται κυρίως με διεθνείς επιχειρησιακές αποφάσεις και όχι με την εγχώρια ζήτηση.
GNI: Ο δείκτης που «διορθώνει» την εικόνα
Για να αποτυπωθεί καλύτερα η πραγματική οικονομία, η Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας χρησιμοποιεί το τροποποιημένο Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (GNI).
Ο δείκτης αφαιρεί τα κέρδη πολυεθνικών που επαναπατρίζονται, καθώς και τις αποσβέσεις από πνευματική ιδιοκτησία ξένων εταιρειών, ώστε να αποτυπώνει την πραγματική εγχώρια οικονομική δραστηριότητα.
Η κεντρική τράπεζα χαρακτήρισε την εξέλιξη ως τη μεγαλύτερη τριμηνιαία πτώση ΑΕΠ που έχει καταγραφεί στην ιστορία, αποδίδοντάς την σε περιορισμένο αριθμό πολυεθνικών φαρμακευτικών εταιρειών.
Ο Τόμας Πιου της RSM Ireland ανέφερε ότι η πτώση προήλθε κυρίως από την κατάρρευση των φαρμακευτικών εξαγωγών, καθώς αντιστρέφεται η περσινή έκρηξη που είχε προηγηθεί των αμερικανικών δασμών.
Σε ετήσια βάση, ο βιομηχανικός τομέας υποχώρησε κατά 38,2%, ενώ η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία στους τομείς των πολυεθνικών μειώθηκε κατά 28,5%.
Συνολικά, ο τομέας των πολυεθνικών κατέγραψε πτώση 27,1% στο τρίμηνο.
Η εγχώρια οικονομία παραμένει θετική
Παρά τη βουτιά στο ΑΕΠ, η πραγματική εγχώρια οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν (εξαιρώντας τις πολυεθνικές) αυξήθηκε κατά 1,5% το πρώτο τρίμηνο. Η τροποποιημένη εγχώρια ζήτηση ενισχύθηκε κατά 0,6% σε τριμηνιαία και 4,3% σε ετήσια βάση, με βασικό μοχλό την ιδιωτική κατανάλωση. Οι κρατικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 0,5%, ενώ οι επενδύσεις ενισχύθηκαν κατά 9,4% λόγω κατασκευών και κατοικιών. Στο εμπόριο, οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 7%, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 4,2% και οι καθαρές εξαγωγές υποχώρησαν κατά 39,8%.
Μισθοί, πληθωρισμός και ανησυχίες για το επόμενο διάστημα
Οι αποδοχές των εργαζομένων μειώθηκαν κατά 3,1%, εξέλιξη που θεωρήθηκε ασυνήθιστη από τους αναλυτές και πιθανότατα θα αναθεωρηθεί.
Παρά τις πιέσεις από τον πληθωρισμό, η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή και στηρίζει τα διαθέσιμα εισοδήματα.
Συνολικά, η οικονομία που βασίζεται στην εγχώρια δραστηριότητα αναπτύχθηκε κατά 1,4% σε ετήσια βάση, με τις προβλέψεις να κάνουν λόγο για ρυθμό 2,5%–3% για το σύνολο του έτους.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι από τις τιμές ενέργειας και πιθανές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές, όπως στα Στενά του Ορμούζ, θα μπορούσαν να περιορίσουν την κατανάλωση και να επιβαρύνουν την ανάπτυξη.
