Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει δυναμικά και στον τομέα της ανάπτυξης εμβολίων, με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ να παρουσιάζουν μια νέα τεχνολογία που φιλοδοξεί να προσφέρει προστασία απέναντι σε ολόκληρες οικογένειες ιών, ακόμη και σε στελέχη που δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη στον άνθρωπο.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, πρόκειται για την πρώτη φορά που το βασικό συστατικό ενός εμβολίου σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και δοκιμάστηκε σε ανθρώπους. Το πειραματικό εμβόλιο στοχεύει όλους τους κορονοϊούς, συμπεριλαμβανομένων των παραλλαγών της Covid-19, αλλά και ιών που κυκλοφορούν σήμερα σε ζώα και θα μπορούσαν να προκαλέσουν μελλοντικές πανδημίες.
Σε αντίθεση με τα συμβατικά εμβόλια, τα οποία βασίζονται σε ένα συγκεκριμένο στέλεχος ενός ιού, η νέα προσέγγιση χρησιμοποιεί ένα «υπερ-αντιγόνο» που σχεδιάστηκε από AI μετά την ανάλυση γενετικών δεδομένων από πολλούς διαφορετικούς κορονοϊούς. Στόχος είναι να εκπαιδευτεί το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει κοινά χαρακτηριστικά ολόκληρης της οικογένειας των ιών, ακόμη κι αν αυτοί μεταλλαχθούν ή εμφανιστούν νέα στελέχη στο μέλλον.
Η τεχνολογία βασίζεται στην αξιοποίηση τεράστιου όγκου γενετικών δεδομένων που έχουν συλλεχθεί από διεθνή προγράμματα επιτήρησης ιών. Οι αλγόριθμοι ανέλυσαν τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα σε δεκάδες κορωνοϊούς και στη συνέχεια δημιούργησαν ένα συνθετικό αντιγόνο που συγκεντρώνει τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά τους. Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές ελπίζουν ότι θα μπορέσουν να αναπτύξουν εμβόλια που δεν θα χρειάζεται να ανανεώνονται διαρκώς για να ακολουθούν τις μεταλλάξεις των ιών, αλλά θα προσφέρουν ευρύτερη και πιο μακροχρόνια προστασία. Αν η προσέγγιση αποδειχθεί αποτελεσματική στις επόμενες φάσεις των δοκιμών, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα προετοιμάζεται για μελλοντικές επιδημίες και πανδημίες.
«Προσπαθούμε να βρεθούμε μπροστά από την καμπύλη εξέλιξης των ιών, αντί να τους ακολουθούμε», δήλωσε ο καθηγητής Τζόναθαν Χίνι από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, κάνοντας λόγο για μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο προετοιμασίας απέναντι στις πανδημίες.
Οι πρώτες δοκιμές πραγματοποιήθηκαν σε 39 εθελοντές και επιβεβαίωσαν την ασφάλεια του εμβολίου, ενώ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη δεύτερη μελέτη με περίπου 200 συμμετέχοντες. Αν και η ανοσολογική απόκριση που καταγράφηκε μέχρι στιγμής χαρακτηρίζεται ως μέτρια, τα αποτελέσματα έχουν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα.
Οι ερευνητές εργάζονται ήδη πάνω σε αντίστοιχες τεχνολογίες για την ανάπτυξη καθολικών εμβολίων κατά της εποχικής γρίπης, της γρίπης των πτηνών και του Έμπολα. Ειδικοί εκτιμούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε τα επόμενα χρόνια να επιταχύνει σημαντικά την ανάπτυξη νέων εμβολίων και θεραπειών, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει τις μολυσματικές ασθένειες.
