Το «κομμάτι αυτό πάγου» μπήκε τις τελευταίες ημέρες πολύ επιθετικά στη ζωή μας. Ανάμεσα στα πολλά ερωτήματα που χρειάζονται απάντηση, είναι το πολύ απλό και προφανές: τι τρώνε αυτοί οι άνθρωποι (56.000 όλοι κι όλοι) εκεί πάνω; Και πού βρίσκουν πρώτες ύλες να φτιάξουν το καθημερινό τους φαγητό, περικυκλωμένοι από πάγους;
Στο απλό αλλά εντυπωσιακό αυτό ερώτημα, δεν χρειάζεται να εγκύψουμε σε αναλύσεις και απόψεις ανθρώπων και θεσμών που γνωρίζουν πράγματα όπως κάνουμε συνήθως. Μια απλή επισκόπηση σε εγκυκλοπαίδειες αρκεί. Αυτό που μας εντυπωσίασε περισσότερο, δεν ήταν το τι τρώνε κι εάν καλλιεργούν καθόλου τη λιγοστή τους γη, αλλά ένας δικός τους τρόπος σεβασμού προς την ιδιαίτερα ευαίσθητη φύση στο παγωμένο τους περιβάλλον! Σε όλα τα κείμενα που διαβάσαμε, η έννοια σεβασμός στο περιβάλλον, αειφορία, ασφάλεια τροφίμων, επάρκεια τροφίμων για κάθε πολίτη της χώρας, κατέχουν παντού δεσπόζουσα και μη διαπραγματεύσιμη θέση.
Οι άνθρωποι στο μεγαλύτερο νησί του κόσμου, ζουν βασικά από την αλιεία και δευτερευόντως από το κυνήγι. Η οικονομική σημασία της πρώτης για την οικονομία της χώρας είναι καθοριστική: είναι ο μεγαλύτερος οικονομικός κλάδος, συνεισφέρει το 20-25 % τους ΑΕΠ, αποτελεί το 90+% των εξαγωγών της χώρας και απασχολεί πάνω από 6500 άτομα επί ενός συνολικού πληθυσμού 56.000 κατοίκων. Στα πολλά διάσπαρτα χωριά των 100 έως 150 κατοίκων που βρίσκονται στις ακτές, η αλιεία και το κυνήγι αποτελούν την μοναδικές δραστηριότητες των κατοίκων.
Πέραν της «καθαρόαιμης αλιείας» δηλαδή της αλίευσης ψαριών, υπάρχει και μια αξιόλογη βιομηχανία επεξεργασίας αλιευμάτων, με κέντρο την περιοχή Disko Bay, στα νότια της χώρας.
Μέχρι πριν 20 χρόνια, ο μπακαλιάρος ήταν το κυρίαρχο αλιευόμενο και επεξεργαζόμενο είδος. Σήμερα, τα πρωτεία έχει πάρει η γαρίδα βαθέων υδάτων.
Όπως σε όλο τον κόσμο, υπάρχουν δύο τύποι αλιείας, η παράκτια, μέχρι 3 μίλια από την ακτή και η μέση και υπερπόντια αλιεία πάνω από το όριο αυτό. Το σημαντικό είναι ότι και τα δύο είδη ψαρέματος είναι έντονα εποπτευόμενα, με την έννοια ότι σχεδόν κάθε ψάρι που αλιεύεται ανακοινώνεται στον Kanuaba, (Fisheries and Hunting authority), τον κρατικό οργανισμό που είναι αρμόδιος για την εποπτεία της δραστηριότητας.
Έτσι λοιπόν, όταν ανοίξεις τον ιστότοπο της Kanuba, αμέσως μπαίνεις στο κομμάτι των ποσοστώσεων: τόσα για την παράκτια αλιεία, τόσα για τις υπόλοιπες μορφές, τόσο για το τάδε είδος, τόσο πέρυσι, τόσο πρόπερσι. Εντύπωση προκαλεί ο σκοπός της εν λόγω αρχής: «Η διασφάλιση και η αειφόρος αξιοποίηση των θαλασσίων ειδών». Κάθε δημόσια αρχή σε ολόκληρο τον κόσμο που σέβεται την αποστολή της, στο εισαγωγικό της σημείωμα προτάσσει την ανάπτυξη του κλάδου, εδώ τα πράγματα είναι διαφορετικά, προέχει το αύριο!
Η μείωση του ιχθυαποθέματος είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, αλλά στον Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό, τα πράγματα είναι πιο σοβαρά: πρώτον τα θαλάσσια πλάσματα, δεν αυξάνονται στις κρύες αυτές θάλασσες με τον ρυθμό που αυξάνονται αλλού και δεύτερον εδώ η αλιεία είναι η βασική πηγή διατροφής και δραστηριότητας των κατοίκων και πρέπει να υπάρξει και αύριο. Για τον λόγο αυτό βρίσκεται σε στενή συνεννόηση με τους άλλους μεγάλους παίκτες των θαλασσών της περιοχής, τον Καναδά και τις ΗΠΑ με τους οποίους έχει συνάψει συμφωνίες. Σε ανάλογες συνεννοήσεις βρίσκεται και με την Ρωσία.
Ο μεγάλος παίκτης στη μέση και υπερπόντια αλιεία της περιοχής, ακούει στο όνομα Royal Greenland. Πρόκειται για μια κρατική εταιρεία, που κατέχει 11 εξειδικευμένα ψαράδικα σκάφη και απασχολεί πάνω από 1300 άτομα. Στην στεριά, η εν λόγω εταιρεία διαθέτει πλήθος μεγάλων και μικρών εγκαταστάσεων επεξεργασίας αλιευμάτων, τα περισσότερα των οποίων εξάγονται κατεψυγμένα. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο ίσως παίκτη στην αλιεία ειδών που ζουν σε κρύες θάλασσες και η μοναδική που στους στόχους της αναφέρει και οικονομικές επιδιώξεις πέραν αυτών της βιωσιμότητας και της κοινωνικής αλληλεγγύης.
Το κυνήγι, ο δεύτερος διατροφικός (και όχι μόνο) πυλώνας
To κρέας των πάσης φύσεως ελαφιών που θηρεύονται στην περιοχή, είναι από τα βασικά είδη τροφής για τα νοικοκυριά της Γροιλανδίας. Όλοι περιμένουν την έναρξη του κυνηγιού την άνοιξη, αλλά κυρίως το φθινόπωρο που επιτρέπεται η θήρα μεγάλων θηλαστικών, με σκοπό όχι μόνο την άμεση κατανάλωση του κρέατος αλλά και την αποθεματοποίησή του για χειμωνιάτικη χρήση.
Πέραν της διατροφικής σημασίας του κυνηγιού, υπάρχει και η οικονομική διάσταση από τα χρήματα που εισπράττονται από κυνηγούς άλλων χωρών. Δεδομένου ότι το κυνήγι είναι μια απολύτως ελεγχόμενη δραστηριότητα, η άσκησή του από αλλοδαπούς επιτρέπεται μόνο με συνοδεία ντόπιου οδηγού. Τα άπειρα ταξιδιωτικά γραφεία που οργανώνουν τέτοιου είδους δραστηριότητες, διαφημίζουν την Γροιλανδία, ως τον τελευταίο άγριο παράδεισο της Ευρώπης και πολλοί συμμετέχοντες βάζουν 5 αστέρια στην δραστηριότητα αυτή. Το σχετικό έσοδο για την τοπική οικονομία είναι μεγάλο, δεδομένου ότι κάποια είδη κυνηγιού απαιτούν την ύπαρξη ενός συνοδού κάθε δύο κυνηγούς και αφετέρου το κόστος παροχής της δραστηριότητας αυτής κυμαίνεται μέχρι και τα 5.000 ευρώ για 8/ημέρες.
- Δείτε επίσης: Από τη Γροιλανδία στο ελληνικό ράφι: Ο πόλεμος των δασμών και το εθνικό στοίχημα της αυτάρκειας
Μια σύντομη ματιά στα διαθέσιμα κυνηγετικά προγράμματα για το 2026, έδειξε ότι πάνω από τα μισές προσφερόμενες ημερομηνίες είχαν ήδη ξεπουλήσει!!!
Η τοπική αεροπορική εταιρεία, Air Greenland, διαθέτει ειδικό κεφάλαιο για την προσέλκυση κυνηγών από το εξωτερικό, ενδεικτικό και αυτό της σημασίας για την τοπική οικονομία.
Με τα φρέσκα, πως τα πάνε;;;
Για εμάς που έχουμε συνηθίσει το μεγαλύτερο μέρος της διατροφής μας να είναι φρέσκα προϊόντα, προκαλεί μεγάλη εντύπωση (αν και αναμενόμενο) ότι στο «κομμάτι αυτό πάγου» παράγονται παρά ελάχιστα προϊόντα τοπικά. Στη άκρη του φιόρντ της πρωτεύουσας Νουούκ… υπάρχει μια μικρή καλλιεργούμενη έκταση που αφιερώνεται κατά βάση στην καλλιέργεια της πατάτας. Οι ντόπιοι, υπερηφανεύονται ότι λόγω συνθηκών, οι πατάτες είναι απολύτως υγιείς και χωρίς χρήση φυτοπροστατευτικών. Για όσους γνωρίζουν την πληθώρα των καλλιεργητικών φροντίδων που απαιτεί η σύγχρονη καλλιέργεια της πατάτας, οι ντόπιοι εδώ ίσως έχουν ένα δίκιο.
Το εντυπωσιακό είναι, ότι παρόλο που τα ψάρια αποτελούν τη βάση της διατροφής, στην ψυχή των Γροιλανδών, η έννοια της διατροφικής ασφάλειας είναι η καλλιέργεια της γης και η κτηνοτροφία. Το αρμόδιο Υπουργείο, ονομάζεται, Γεωργίας, Διατροφικής ασφάλειας, Ενέργειας και Περιβάλλοντος, δίνοντας ένα ιδιαίτερο στίγμα στην άσκηση πολιτικής στα παγωμένα αυτά μέρη. Με ανοικτή του επιστολή στους κατοίκους, ο επικεφαλής Υπουργός, δήλωσε ότι προτεραιότητα για την κυβέρνηση αποτελεί η διατροφική ασφάλεια με την καλλιέργεια της πατάτας, φυλλωδών λαχανικών, αυγών, αρνιών, μικρών καρπών καθώς και η μελισσοκομία, είναι τομείς προτεραιότητας.
Στόχος είναι, βοηθούσης και της κλιματικής αλλαγής που θερμαίνει την περιοχή περισσότερο με την πάροδο του χρόνου, να καταστεί η χώρα διατροφικά αυτάρκης το 2040. Το σημερινό επίπεδο αυτάρκειας ανέρχεται σε 17% ενώ με βάση αντίστοιχη μέτρηση η Γαλλία και Γερμανία έχουν 80% και η Ελβετία μόλις 50%. Δεδομένων λοιπόν τέτοιων στοιχείων, κάποιοι θεωρούν το στόχο που έχει τεθεί ως φιλόδοξο.
Η κρατική ΚΝΙ, «οίκος ιδρυθείς το 1774» είναι ο κεντρικός βραχίονας διανομής τροφίμων στην χώρα. Στον καταστατικό της σκοπό η εταιρεία δεν προτάσσει την επίτευξη κερδών και την εν γένει ανάπτυξή της, αλλά την διασφάλιση όλων των απαραίτητων για τα νοικοκυριά της χώρας σε πόλεις και χωριά. Ένα ακόμη σημάδι διαφορετικής αντίληψης των Γροιλανδών.
