Να βάλει… «το νερό στο αυλάκι» για τον μεγάλο διαγωνισμό για μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις που σχεδιάζει η εισηγμένη, με προϋπολογισμό που εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 500 εκατ. ευρώ, με στόχο τον εκσυγχρονισμό του Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας και τη μετατροπή του σε μία από τις πλέον σύγχρονες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην Ευρώπη, ετοιμάζεται η ΕΥΔΑΠ.
Προ ημερών μόλις, προχώρησε στη δημοσιοποίηση της διακήρυξης για την υλοποίηση του έργου «Μελέτη νέων Έργων για την Βέλτιστη Εκμετάλλευση του Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας (Ψυττάλεια – Φάση 3)», κάνοντας έτσι το πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή, λίγες εβδομάδες μετά το «πράσινο φως» που είχε δώσει το Δ.Σ. της εισηγμένης.
Ο διαγωνισμός για τις μελέτες είναι αξίας σχεδόν 9,4 εκατ. ευρώ, ήτοι με ΦΠΑ κοντά στα 11,5 εκατ. ευρώ, με την ημερομηνία υποβολής προσφορών να έχει οριστεί για τις 16 Οκτωβρίου 2026. Η συνολική προθεσμία για την περαίωση του αντικειμένου της σύμβασης ορίζεται σε τριάντα πέντε (35) μήνες από την υπογραφή της. Το αντικείμενο της σύμβασης χωρίζεται σε τέσσερις βασικές φάσεις υλοποίησης:
- 1η φάση: Τη φάση καταγραφής της υφιστάμενης κατάστασης κατά την οποία ο Σύμβουλος θα πρέπει να συλλέξει μια πληθώρα από στοιχεία και πληροφορίες και να κωδικοποιήσει τα τεχνικά, λειτουργικά, περιβαλλοντικά, οικονομικά, διοικητικά και λοιπά δεδομένα.
- 2η φάση: Τη φάση εκπόνησης της μελέτης σκοπιμότητας (feasibility study) κατά την οποία ο Σύμβουλος θα αξιολογήσει την υφιστάμενη κατάσταση, θα «αναγνωρίσει» τους στόχους των μελλοντικών έργων και δράσεων και θα καταγράψει και καταρχήν αξιολογήσει τις πιθανές λύσεις που θα εξετασθούν σε επίπεδο έργων, μεθόδων και τεχνολογιών. Στην φάση αυτή θα καθοριστούν οι στόχοι, θα προσδιοριστούν οι λύσεις και θα γίνει η προτεραιοποίηση των δράσεων (short, medium & long term) και η κατάστρωση ενός χρονοδιαγράμματος υλοποίησης. Μέσα από την αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων – σεναρίων, θα προσδιοριστεί η προτεινόμενη λύση σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο με κριτήρια κόστους– οφέλους, και τεχνικής/περιβαλλοντικής/λειτουργικής/διαχειριστικής καταλληλόλητας. Η προτεινόμενη λύση θα μελετηθεί σε επίπεδο Μελέτης Σκοπιμότητας.
- 3η φάση: Τη φάση σύνταξης των υποστηρικτικών μελετών (τοπογραφικών, γεωτεχνικών, γεωλογικών κλπ.), της τεχνικής προμελέτης (ή μελετών), της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για την τροποποίηση της υπάρχουσας Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) και των τευχών δημοπράτησης για την συμβασιοποίηση των προτεινόμενων έργων με το σύστημα δημοπράτησης που θα επιλέξει ο Φορέας (ΕΥΔΑΠ), αλλά και για τη λειτουργία των έργων αυτών για χρονικό διάστημα που θα αποφασιστεί κατά την σύνταξη των τευχών δημοπράτησης.
- 4η φάση: Τη φάση παρακολούθησης και συμβολής στην διαγωνιστική διαδικασία, σε συνεργασία και με τρόπο που θα κρίνει και θα επιλέξει η ΕΥΔΑΠ, έως και την υπογραφή της κατασκευαστικής σύμβασης του αναδόχου του έργου.
Ο διαγωνισμός αφορά στην επιλογή του μελετητικού σχήματος που θα καταρτίσει τον οδικό χάρτη της λεγόμενης «Ψυττάλειας 3.0». Ο σύμβουλος θα εξετάσει εναλλακτικά τεχνολογικά σενάρια, θα επιλέξει τις καταλληλότερες λύσεις και θα καθορίσει τη διαστασιολόγηση, τη διάταξη και τις διασυνδέσεις των νέων μονάδων με τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις, θα υπολογίσει το επενδυτικό και λειτουργικό κόστος, θα προετοιμάσει τις τεχνικές προδιαγραφές και τα τεύχη δημοπράτησης.
Η «νέα» Ψυττάλεια
Όπως αναφέρουν και από την ίδια την ΕΥΔΑΠ, η Ψυττάλεια αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές υποδομές της χώρας και μία από τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην Ευρώπη. Εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες βρίσκεται στον πυρήνα του συστήματος αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων της Αττικής και έχει συμβάλει καθοριστικά στην περιβαλλοντική αποκατάσταση και προστασία του Σαρωνικού.
Η νέα φάση έχει στρατηγικό χαρακτήρα, καθώς καλείται να καθορίσει πώς η εγκατάσταση θα εξελιχθεί ώστε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των επόμενων δεκαετιών: αυστηρότερες περιβαλλοντικές προδιαγραφές, ενεργειακή αποδοτικότητα, ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή, αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και αρχών κυκλικής οικονομίας, καθώς και μακροχρόνια ασφάλεια και αξιοπιστία των κρίσιμων υποδομών.
Το αντικείμενο του διαγωνισμού είναι ιδιαίτερα σύνθετο και διεπιστημονικό και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τεχνικές και μηχανολογικές μελέτες, έργα πολιτικού μηχανικού, περιβαλλοντικές μελέτες, γεωλογικές και γεωφυσικές έρευνες, τοπογραφικές υπηρεσίες, μελέτες ενεργειακής απόδοσης και σχεδιασμό τεχνικών εγκαταστάσεων. Η διαδικασία είναι ανοικτή και η ανάθεση θα πραγματοποιηθεί με βάση την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, με κριτήριο τη βέλτιστη σχέση ποιότητας και τιμής.
Με δεδομένο το μέγεθος, την πολυπλοκότητα και τη διεθνή περιβαλλοντική σημασία του έργου, η ΕΥΔΑΠ επιδιώκει ο διαγωνισμός να προσελκύσει ενδιαφέρον από κορυφαίες τεχνικές μελετητικές εταιρείες στην Ελλάδα, την Ευρώπη και διεθνώς, οι οποίες διαθέτουν εμπειρία σε μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων και σύνθετα περιβαλλοντικά έργα.
Η νέα φάση της Ψυττάλειας εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια της ΕΥΔΑΠ για τον εκσυγχρονισμό και τη μακροχρόνια θωράκιση των κρίσιμων υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης της Αττικής.
Η στόχευση και οι πυλώνες
Όπως έχουμε ξαναπεί, στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου που θα ενισχύσει τον περιβαλλοντικό και ενεργειακό ρόλο της Ψυττάλειας, με ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίηση των επεξεργασμένων λυμάτων και στην περαιτέρω ενσωμάτωση πρακτικών κυκλικής οικονομίας, στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδιασμού της ΕΥΔΑΠ για τις υποδομές αποχέτευσης της Αττικής. Στόχος είναι η Ψυττάλεια να παραμείνει για τις επόμενες δεκαετίες μία από τις πλέον σύγχρονες, αποδοτικές και περιβαλλοντικά προηγμένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην Ευρώπη.
Υπενθυμίζεται ότι το insider.gr είχε προ διετίας κιόλας αναδείξει τα σχέδια της ΕΥΔΑΠ για το σχέδιο περαιτέρω αξιοποίησης εστιάζονται στις νέες τεχνολογίες διαχείρισης ιλύος και ενεργειακής αξιοποίησης, στη διαχείριση προϊόντων επεξεργασίας (φώσφορος, κ.λπ.), στην επαναχρησιμοποίηση ανακτημένου νερού, στην περαιτέρω ενεργειακή βελτιστοποίηση του ΚΕΛΨ αλλά και στην εναρμόνιση με τη νέα και πολύ αυστηρή Ευρωπαϊκή Οδηγία που θα διέπει τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων.
Στόχος είναι η βελτιστοποίηση αξιοποίησης ιλύος και προϊόντων επεξεργασίας (βιοαερίου, βιομεθανίου, ηλεκτρικής ενέργειας, υδρογόνου, φωσφόρου κ.λπ.), άλλα έργα ενεργειακής βελτιστοποίησης (βιοαέριο, φωτοβολταϊκά), η βέλτιστη παραγωγή και εκμετάλλευση του ανακτημένου νερού, έργα αναβάθμισης για συμμόρφωση με τη νέα Ευρωπαϊκή οδηγία επεξεργασίας αστικών λυμάτων, η επέκταση της δραστηριότητας στην ενεργειακή εκμετάλλευση στερεών αποβλήτων.
Όλα τα παραπάνω θα αποτελέσουν τη βάση για το τεχνικό τεύχος για την μεικτή σύμβαση έργων και υπηρεσιών της επόμενης σύμβασης για τη συντήρηση και λειτουργία της Ψυττάλειας, έργο που σηματοδοτεί έναν ακόμη επενδυτικό κύκλο για την ΕΥΔΑΠ.
Ευρύτερα, ο σχεδιασμός βασίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες. Ο πρώτος αφορά την επίτευξη net zero energy, δηλαδή την ενεργειακή αυτονόμηση της εγκατάστασης μέσω της μέγιστης δυνατής αξιοποίησης των παραγόμενων ενεργειακών πόρων.
Ο δεύτερος αφορά το net zero CO₂, μέσω τεχνολογιών δέσμευσης και διαχείρισης διοξειδίου του άνθρακα. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται και η αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών μεταφοράς αερίων, καθώς στην ευρύτερη περιοχή υπάρχει ανενεργός αγωγός που θα μπορούσε να υποστηρίξει μελλοντικές εφαρμογές μεταφοράς CO₂ προς αποθήκευση ή αξιοποίηση.
Ο τρίτος πυλώνας αφορά την τεταρτοβάθμια επεξεργασία νερού, δηλαδή την περαιτέρω αναβάθμιση της ποιότητας των επεξεργασμένων εκροών ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα για επαναχρησιμοποίηση. Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με τη στρατηγική αντιμετώπισης της λειψυδρίας και την αξιοποίηση ανακτημένου νερού για αρδευτικές, περιβαλλοντικές και άλλες χρήσεις. Στο ίδιο πλαίσιο βρίσκονται σε εξέλιξη και τα σχετικά master plans επαναχρησιμοποίησης νερού για την Αττική, τα οποία και θα αξιοποιηθούν με βάση την ίδια λογική.
Ποιο είναι το ΚΕΛΨ
Όπως σημειώνεται, το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας (ΚΕΛΨ) είναι ένα από τα μεγαλύτερα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων στην Ευρώπη, με δυναμικότητα σχεδιασμού 5.600.000 ισοδύναμου πληθυσμού. Είναι το μεγαλύτερο περιβαλλοντικό έργο της Ελλάδας και συμβάλλει αποτελεσματικά και σε σημαντικό βαθμό στην αναβίωση, προστασία και ενίσχυση της βιοποικιλότητας και της βιωσιμότητας του οικοσυστήματος του Σαρωνικού Κόλπου, αφού με την επεξεργασία των λυμάτων επιτυγχάνεται 93% απομάκρυνση οργανικού φορτίου και περίπου 80% απομάκρυνση αζώτου.
Το ΚΕΛΨ είναι ο κύριος αποδέκτης των λυμάτων της ευρύτερης περιοχής του λεκανοπεδίου Αττικής, με μέση ημερησία παροχή 680.000 m3 εισερχομένων αστικών λυμάτων και προεπεξεργασμένων στην πηγή υγρών βιομηχανικών αποβλήτων. Επιπλέον στο ΚΕΛΨ καταλήγει και ποσότητα όμβριων υδάτων μέσω του παντορροϊκού δικτύου που προέρχεται από το ιστορικό κέντρο της Αθήνας (1% περίπου του συνολικού δικτύου).
Παρόλο που οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας στο ΚΕΛΨ αναβαθμίζονται συνεχώς και έχουν ενσωματώσει κάποιες από τις πιο σύγχρονες μεθόδους και συστήματα επεξεργασίας, σημαντικό μέρος των εγκαταστάσεων, ιδιαίτερα τα έργα προεπεξεργασίας και πρωτοβάθμιας επεξεργασίας, έχουν σχεδιασθεί και κατασκευασθεί πριν από αρκετά χρόνια (δεκαετία 1980 & 1990) και χρίζουν σημαντικών βελτιώσεων και αναβάθμισης (π.χ. σύστημα ηλεκτροδότησης, απομάκρυνση άμμου και λιπών, κλπ).
