Η περίοδος κατά την οποία οι τράπεζες χρηματοδοτούσαν ενεργειακά σχέδια σχεδόν με όρους «κρατικού ομολόγου» έχει τελειώσει οριστικά, καθώς η νέα κατάσταση της υψηλής μεταβλητότητας σε ενέργεια, επιτόκια και γεωπολιτικό κίνδυνο έχει αλλάξει ριζικά το μοντέλο αξιολόγησης των επενδύσεων στις ΑΠΕ.
Το στίγμα της νέας πραγματικότητας για τη χρηματοδότηση ενεργειακών projects, με αυστηρότερη αξιολόγηση κινδύνου, αυξημένες απαιτήσεις hedging και σαφώς πιο συντηρητικές παραδοχές στα business plans των επενδύσεων, έδωσε ο Βασίλης Καραμούζης, Γενικός Διευθυντής Εταιρικής και Επενδυτικής Τραπεζικής της Εθνικής στο 11ο Συμπόσιο Ενεργειακής Μετάβασης.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο ίδιος, «η ενέργεια είχε γίνει ένα εικοσαετές ομόλογο που χρηματοδοτούσαμε με μανία, με πολύ ανταγωνιστικούς όρους, για πάρα πολλά χρόνια. Αυτό τελείωσε». Ο κ. Καραμούζης εξήγησε ότι το βασικό ζητούμενο πλέον για τις τράπεζες είναι η προβλεψιμότητα των ταμειακών ροών. Υπό αυτό το πρίσμα, έργα που παραμένουν πλήρως εκτεθειμένα στις διακυμάνσεις της αγοράς δεν θεωρούνται πλέον bankable. «Projects που έχουν market risk 100% δεν είναι χρηματοδοτήσιμα», τόνισε, προσθέτοντας ότι η αγορά δεν έχει ακόμη προσαρμοστεί πλήρως στη νέα πραγματικότητα.
Το κανονιστικό πλαίσιο και το «κοκκίνισμα» δανείων
Οι τράπεζες στρέφονται πλέον σε πιο σύνθετες και συντηρητικές δομές χρηματοδότησης, δίνοντας πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα σε μηχανισμούς hedging, σε CPPAs και σε συμβόλαια σταθερών τιμών, προκειμένου να περιορίζεται η έκθεση των διάφορων έργων στη μεταβλητότητα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Καραμούζης και στο αυξημένο regulatory risk που αντιμετωπίζουν πλέον οι ίδιες οι τράπεζες, εξηγώντας ότι οι εποπτικοί κανόνες περιορίζουν σημαντικά τα περιθώρια ευελιξίας που υπήρχαν τα προηγούμενα χρόνια στη διαχείριση ενεργειακών δανείων. Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα έργα ΑΠΕ που διαθέτουν όρους σύνδεσης αλλά καθυστερούν να ενταχθούν στο δίκτυο, σημειώνοντας ότι πρακτικές όπως η μεταφορά δόσεων κεφαλαίου προς τα πίσω, οι οποίες μέχρι πρότινος θεωρούνταν σχετικά συνήθεις, πλέον μπορεί να οδηγούν σε αναταξινόμηση ανοιγμάτων σε μη εξυπηρετούμενα («κόκκινα» δάνεια). Πρέπει να υπάρξει σωστή δομή και πρόβλεψη του πλαισίου χρηματοδότησης. Το ίδιο ισχύει, σύμφωνα με τον ίδιο, και στην περίπτωση της αποθήκευσης ενέργειας. «Το δάνειο στις μπαταρίες είναι 20ετούς διάρκειας. Πέρα από τα πρώτα χρόνια που θα είναι υψηλά τα έσοδα, πρέπει να υπάρχει ένα αξιόπιστο πλάνο και για τα υπόλοιπα», επισήμανε.
Ευρύτερα, ο κ. Καραμούζης τόνισε πως η ελληνική αγορά ΑΠΕ αντιμετωπίζει πλέον ζητήματα κορεσμού λόγω της πολύ ταχύτερης ανάπτυξης των έργων σε σχέση με την ικανότητα του συστήματος να τα απορροφήσει. «Στην Ελλάδα είμαστε θύματα της επιτυχίας που είχαμε με τις ΑΠΕ», ανέφερε, σημειώνοντας ότι «μπήκαν παραπάνω ΑΠΕ από όσες αντέχει το σύστημα».
Στο επίκεντρο μπαίνει πλέον πόσα νέα έργα θα συνδεθούν και το κατά πόσο το ηλεκτρικό σύστημα μπορεί να λειτουργήσει με ασφάλεια και αξιοπιστία, καθιστώντας κρίσιμες τις επενδύσεις σε αποθήκευση, δίκτυα και διασυνδέσεις. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Καραμούζης εμφανίστηκε ιδιαίτερα υποστηρικτικός απέναντι στο επενδυτικό πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ, επισημαίνοντας ότι οι επενδύσεις σε δίκτυα και υποδομές αποτελούν πλέον κρίσιμο παράγοντα για τη συνολική σταθερότητα της αγοράς αλλά και για την προστασία των υφιστάμενων χαρτοφυλακίων που έχουν ήδη χρηματοδοτήσει οι τράπεζες.
Δεν κάνει hedging η βιομηχανία...
Παράλληλα, ο κ. Καραμούζης άφησε σαφείς αιχμές και προς τη βιομηχανία αλλά και συνολικά προς την αγορά για τον τρόπο αντιμετώπισης του ενεργειακού ρίσκου. Όπως ανέφερε, πολλές επιχειρήσεις απέφυγαν να «κλειδώσουν» τιμές ενέργειας μέσω μηχανισμών hedging είτε επειδή θεωρούσαν υψηλές τις τότε τιμές είτε επειδή ανέμεναν περαιτέρω αποκλιμάκωση, με αποτέλεσμα να παραμείνουν πλήρως εκτεθειμένες στη μεταβλητότητα της αγοράς.
«Δεν αντιμετωπίζεται έτσι το ρίσκο ενέργειας», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ειδικά για βιομηχανίες στις οποίες η ενέργεια αποτελεί μεγάλο τμήμα του κόστους παραγωγής, η σταθεροποίηση του ενεργειακού κόστους αποτελεί βασική προϋπόθεση βιωσιμότητας και χρηματοδότησης. Μάλιστα, αποκάλυψε ότι ακόμη και μεγάλες επιχειρήσεις υπέγραφαν μακροχρόνια συμβόλαια αποκλειστικά με φωτοβολταϊκά, παραμένοντας ουσιαστικά εκτεθειμένες στις πολύ υψηλές βραδινές τιμές της αγοράς. «Πλήρωνε 65 ευρώ το μεσημέρι και το βράδυ 300», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η αγορά δεν έχει ακόμη προσαρμοστεί πλήρως στις απαιτήσεις της νέας ενεργειακής πραγματικότητας.
