Αλλαγές και διαφοροποιήσεις στο μοντέλο υλοποίησης των έργων στρατηγικής σημασίας «φωτογραφίζει» το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από τις 27 Μαρτίου, με ενισχυμένο ρόλο του ΤΕΕ, εμπλοκή του Υπερταμείου, με επέκταση και αυστηροποίηση ελέγχων, ώστε να αντιμετωπιστούν, στο μέτρο του δυνατού, παθογένειες της δημόσια διοίκησης, οι καθυστερήσεις στα έργα, τα δικαστικά θέματα και άλλα σχετικά ζητήματα (προσφυγές εταιρειών κ.α.).
Οι αλλαγές εντοπίζονται στο άρθρο 61 που αναφέρεται στον «Προσυμβατικό έλεγχο συμβάσεων του Αναπτυξιακού Προγράμματος Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας με φορέα ωρίμανσης, διενέργειας διαγωνισμού και παρακολούθησης της εκτέλεσης, την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Ανώνυμη Εταιρεία – Ανάθεση στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας αρμοδιοτήτων διευθύνουσας υπηρεσίας σε συμβάσεις του Αναπτυξιακού Προγράμματος Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας – Προσθήκη παρ. 4, 5, 6 και 7 στο άρθρο 130 του ν. 4799/2021».
Γίνεται αναφορά για προσυμβατικό έλεγχο σε συμβάσεις που συγχρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους και υλοποιούνται με φορέα ωρίμανσης την ΕΕΣΥΠ, προβλέπεται η δυνατότητα ελέγχου του σχεδίου της διακήρυξης πριν από τη δημοσίευσή του, προφανώς για να αποφευχθούν ζητήματα που αφήνουν περιθώρια εμπλοκής, καθυστερήσεων κ.α.. Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας να αναλαμβάνει ρόλο διευθύνουσας ή επιβλέπουσας υπηρεσίας, να αναλάβει την ευθύνη της τεχνικής διοίκησης και παρακολούθησης ενός έργου. Να αναφέρουμε ότι προβλέπεται και η αντικατάσταση υπηρεσιών (διευθύνουσα ή επιβλέπουσα υπηρεσία) από το ΤΕΕ.
Προφανώς, αναδεικνύεται περαιτέρω ο ρόλος της ΕΕΣΥΠ και της μονάδας PPF (έργων στρατηγικής σημασίας) υπό τον Π. Σταμπουλίδη ως πετυχημένου φορέα ωρίμανσης και προώθησης μεγάλων συμβάσεων – υποδομών αλλά και η ανάγκη εμπλοκής του σε αρχικά στάδια (π.χ. προσυμβατικός έλεγχος), ως αποτέλεσμα, όπως προκύπτει, και της αδυναμίας των δημόσιων φορέων και υπηρεσιών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις, με αποτέλεσμα να «χάνονται» χρόνος και χρήμα στον χώρο των μεγάλων έργων.
Στον «χορό μπαίνει» και το ΤΕΕ με την εμπειρία του πάνω στον τομέα αυτόν, με αναβαθμισμένο, επίσης, ρόλο και διευρυμένες δυνατότητες παρέμβασης και ελέγχου.
Τι αναφέρεται στο νομοσχέδιο
Όπως σημειώνεται, «για τις Συμβάσεις του Προγράμματος του άρθρου 126, για τις οποίες έχει ορισθεί η ΕΕΣΥΠ, ως φορέας ωρίμανσης και διενέργειας του διαγωνισμού, καθώς και παρακολούθησης της εκτέλεσης των συμβάσεων και οι οποίες συγχρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους, εφαρμόζεται η παρ. 2 του άρθρου 200 του ν. 4820/2021 (Α’ 130), περί προσυμβατικού ελέγχου. Στην περίπτωση αυτή η ΕΕΣΥΠ δύναται να ζητά από το αρμόδιο κλιμάκιο να ασκεί προσυμβατικό έλεγχο σχεδίου διακήρυξης.
Ειδικώς για τις συμβάσεις του Αναπτυξιακού Προγράμματος Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του άρθρου 126, που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου, και για τις οποίες η Ε.Ε.ΣΥ.Π. διενεργεί την ωρίμανση, τις διαγωνιστικές διαδικασίες και την παρακολούθηση της εκτέλεσης αυτών κατά το άρθρο 5Β του ν. 3986/2011 (Α΄ 152), περί ωρίμανσης συμβάσεων στρατηγικής σημασίας, ως διευθύνουσα ή επιβλέπουσα υπηρεσία δύναται να ορίζεται, με απόφαση της αναθέτουσας αρχής, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (Τ.Ε.Ε.). Με όμοια απόφαση δύναται να αντικαθίσταται η διευθύνουσα ή επιβλέπουσα υπηρεσία από το ΤΕΕ.
Για την εφαρμογή της παρ. 5, το Τ.Ε.Ε. ορίζει τους αρμόδιους μηχανικούς από μητρώο που καταρτίζει και τηρεί, προσδιορίζει τα καθήκοντά τους, καθώς και τα απαιτούμενα προσόντα αυτών, με γνώμονα τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της αντικειμενικότητας και της αποφυγής συγκρούσεων συμφερόντων, παρακολουθεί το έργο τους και γενικά προβαίνει σε κάθε ενέργεια που απαιτείται για την καλή και έγκαιρη εκτέλεση των έργων. Το ποσοστό αμοιβής του ΤΕΕ, για την κάλυψη των δαπανών του για την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων της παρ. 5, ανέρχεται σε ποσοστό έως δύο τοις εκατό (2%) επί του προϋπολογισμού εκάστου έργου και βαρύνει αυτόν. Από την παραπάνω αμοιβή, αμείβονται οι μηχανικοί του μητρώου του Τ.Ε.Ε.».
Επιπρόσθετα, «με απόφασή του Τ.Ε.Ε. ρυθμίζονται α) οι λεπτομέρειες και τα ειδικότερα θέματα που συναρτώνται με την κατάρτιση και τήρηση του μητρώου της παρ. 6, οι αρμοδιότητες του Τ.Ε.Ε. σχετικά με τον έλεγχο των προσόντων των ενδιαφερομένων, καθώς και η δυνατότητα άσκησης διοικητικής προσφυγής σε περίπτωση απόρριψης αίτησης εγγραφής τους στο μητρώο, και β) οι λεπτομέρειες και τα ειδικότερα θέματα που συναρτώνται με την ευθύνη του ΤΕΕ και των μηχανικών έναντι του κυρίου του έργου, τις εγγυήσεις αμεροληψίας των μηχανικών και τα μέτρα για την αποτροπή σύγκρουσης συμφερόντων με τον ανάδοχο, το ύψος της αμοιβής των μηχανικών του μητρώου, καθώς και κάθε άλλο ζήτημα που συνδέεται με την απρόσκοπτη άσκηση των καθηκόντων της διευθύνουσας ή επιβλέπουσας υπηρεσίας από το ΤΕΕ».
Τα έσοδα του (πρώην) ΤΑΙΠΕΔ
Επίσης, σε άλλο άρθρο γίνεται αναφορά στα έσοδα του Υπερταμείου αναφορικά με τον πρώην ΤΑΙΠΕΔ.
Όπως σημειώνεται, «το τίμημα που εισπράττει το Ταμείο από την αξιοποίηση των περιουσιακών του στοιχείων, μεταφέρεται το αργότερο σε είκοσι (20) ημέρες από την είσπραξή του, σε πίστωση του ειδικού λογαριασμού της παρ. 5 του άρθρου 4 του ν. 4063/2012 (Α’ 71), περί διακριτού λογαριασμού του Ελληνικού Δημοσίου, με την ονομασία «Ελληνικό Δημόσιο (ΕΔ) Εισπράξεις και Πληρωμές για την εξυπηρέτηση του Δημοσίου χρέους», αφού αφαιρεθούν λειτουργικά έξοδα και διοικητικές δαπάνες του Ταμείου για την αξιοποίηση των περιουσιακών του στοιχείων, σύμφωνα με όσα ειδικότερα ορίζονται στην απόφαση που εκδίδεται κατ` εξουσιοδότηση της παρ. 16, και χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους.
Ειδικώς για τις ανάγκες επίτευξης του σκοπού της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 1, παρακρατείται και αποδίδεται σε ειδικό λογαριασμό με την ονομασία «Τ.Α.Ι.ΠΕ.Δ. – Ειδικός Λογαριασμός Ανάπτυξης Λιμενικών Υποδομών», που τηρείται στην Τράπεζα της Ελλάδος με δικαιούχο το Ταμείο, ποσό που αντιστοιχεί στο πενήντα τοις εκατό (50%) του τιμήματος του προηγούμενου εδαφίου που εισπράττεται από συμβάσεις αξιοποίησης λιμένων και λιμενικών υποδομών. Η απόδοση στον ανωτέρω λογαριασμό πραγματοποιείται πριν από την αφαίρεση των λειτουργικών εξόδων και διοικητικών δαπανών του Ταμείου.
Επιπλέον των ανωτέρω για την κάλυψη των γενικών διοικητικών δαπανών και των λειτουργικών εξόδων που πραγματοποιούνται για τις ανάγκες επίτευξης του σκοπού του άρθρου 5Α, και δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν ή να επιμεριστούν ανά περιουσιακό στοιχείο, παρακρατείται από το τίμημα του πρώτου εδαφίου της παρούσας και αποδίδεται στην εταιρεία «Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Ανώνυμη Εταιρεία» (Ε.Ε.ΣΥ.Π.) ποσό ίσο με ένα τοις εκατό (1%) του εισπραττόμενου τιμήματος από την αξιοποίηση των περιουσιακών της στοιχείων. Για τις ανωτέρω δαπάνες η Ε.Ε.ΣΥ.Π. εκδίδει προς το Ελληνικό Δημόσιο το τιμολόγιο του άρθρου 8 του ν. 4308/2014 (Α’ 251). Ως τίμημα, για τις ανάγκες εφαρμογής των προηγούμενων εδαφίων, νοούνται τόσο εφάπαξ όσο και περιοδικές καταβολές, ανάλογα με τα ειδικότερα οριζόμενα στην εκάστοτε σύμβαση αξιοποίησης».
