Η εγκατάλειψη της υπαίθρου, είναι κεντρικό σημείο της επικοινωνίας μας. Αποτελεί κατά την γνώμη μας, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει τη στιγμή αυτή η χώρα μας. Το έχουμε γράψει πολλές φορές, με διαφορετικές αφορμές. Πριν λίγες όμως ημέρες το ζήσαμε σε όλη του την έκταση: Η πρώτη μεγάλη φωτιά του φετινού καλοκαιριού, στο Καλαπόδι Φθιώτιδας, που ξεκίνησε από μια αλωνιστική μηχανή (που πέταξε σπίθα αν και ήταν καινούργια…), περί τα 3 ή 4 χιλιόμετρα μακρυά από το κτήμα μας, κι μας έκανε επίδειξη της καταστροφικής της δύναμης για ένα ολόκληρο απόγευμα!
Ξέσπασε μεσημέρι, χωρίς ιδιαίτερο αέρα και με άμεση κινητοποίηση όλων όσων ήταν εντεταλμένοι για το σκοπό αυτό: Πυροσβεστική, Δήμοι, Περιφέρεια, αλλά και ιδιώτες ντόπιοι και άλλοι. Η ευαισθητοποίηση όλων μας εντυπωσιακή.
Παρ όλες τις μη ευνοϊκές καιρικές συνθήκες για την φωτιά (δεν φυσούσε πολύ), αυτή ταξίδευε με μεγάλη ταχύτητα. Αιτίες: Τα πολλά ξερά χόρτα μέσα και γύρω από τα χωράφια και η τεράστια ξερή βιομάζα που είχε συσσωρευτεί με τα χρόνια στο βουνό, που κάποτε αποτελούσε την βάση πολλών κτηνοτρόφων.
Ξερά χόρτα στα χωράφια και ξερή βιομάζα στο βουνό
Το θέμα των χόρτων, το είδαμε και πρόσφατα. Οι πολλές και ευεργετικές βροχές του χειμώνα κι της άνοιξης, έκαναν τα αγριόχορτα αλλά και τις καλλιεργήσιμες καλαμιές... δένδρα! Φέτος στην προσπάθειά μας να τιθασεύσουμε τα ξερά χόρτα στο περιβόλι μας, πάθαμε δύο φορές σημαντική ζημιά στον εξοπλισμό μας. Οι καλαμιές στα καλλιεργούμενα με σιτηρά χωράφια, ήταν σε γενικές γραμμές πολλές έως πάρα πολλές. Στα πρανή του δρόμου, τα αγριόχορτα, ένα μικρό δάσος. Οι εργολαβίες που πρόσφατα έκοψαν ένα περίπου μέτρο αριστερά και δεξιά του δρόμου, μόνο σχόλια για λάθος επιλογές έχουν προκαλέσει.
Με λίγα λόγια το τέλειο σκηνικό για να συντηρηθεί μια πρώτη μικρή εστία και να ξεκινήσει το καταστροφικό της έργο.
Όταν η φωτιά ξέφυγε από τα χωράφια και επεκτάθηκε σε διπλανό μικρό βουνό, εκεί ξύπνησαν σε όσους είναι πάνω από 60 μνήμες. Τότε, που κάθε απόγευμα, οι ίσως και δέκα τσοπάνηδες έβγαζαν τα πρόβατα και γίδια του για βοσκή και δημιουργούσαν ένα ωραίο βουκολικό τοπίο. Πέραν της αισθητικής, τα ζώα έτρωγαν την βλάστηση και δεν προλάβαινε να ξεραθεί και να συσσωρευτεί στο έδαφος. Κάποιος μεγάλης ηλικίας κτηνίατρος, ανέφερε ότι το ροδάμι (το τρυφερό φρέσκο πουρνάρι) της περιοχής ήταν πολύ ευεργετικό για τα κοπάδια με γίδια και κάποια τοπικά εργαστήρια που παρασκεύαζαν γιαούρτι, είχαν στα όπα - όπα τους κτηνοτρόφους που έβοσκαν στην ανατολική πλευρά του βουνού.
Από την ενεργητική πυροπροστασία και την έντονη παραγωγική βιοποικιλότητα του πρόσφατου παρελθόντος, φτάσαμε σήμερα σε ένα υπερπλήρες δασικό σύστημα, χωρίς όμως φροντίδα άρα και χωρίς δυνατότητα παρέμβασης. Όχι ότι τότε τα πράγματα ήταν τέλεια: Η βλάστηση στο βουνό ήταν αραιή, οι θάμνοι μικροί, ίσως να ήταν και στην αρχή ερημοποίησης. Η εγκατάλειψη όμως της παραδοσιακής κτηνοτροφίας με την ελεύθερη βόσκηση, έδωσε την ευκαιρία στην φύση να καλύψει το κενό και οι θάμνοι να γίνουν δένδρα και μάλιστα πολύ πυκνά ώστε να κλείσουν μονοπάτια και παλαιούς δρόμους. Η επιφάνεια του εδάφους γέμισε ξερά υπολείμματα, άλλο ένα τέλειο υπόστρωμα για τη φωτιά να επεκταθεί.
Εντυπωσιακά επαγγελματική η δράση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας!
Η εγκατάλειψη λοιπόν της παραγωγικής υπαίθρου σε όλο της το μεγαλείο! Η Πυροσβεστική υπηρεσία έδρασε με επαγγελματισμό. Ήταν φανερό, σε όλους εμάς που απλώς παρακολουθούσαμε το έργο σαν θεατές, ότι ήταν από την αρχή σωστά τοποθετημένοι, υπήρχε επικοινωνία μεταξύ των διαφόρων τμημάτων, ο εξοπλισμός ήταν χωρίς προβλήματα και το προσωπικό με επιθυμία να τελειώνει όσο το δυνατό νωρίτερα με την κατάσβεση, χωρίς όμως βιασύνη. Βοηθούντος του λίγου αέρα και του γεγονότος ότι δεν υπήρχε άλλο ενεργό μέτωπο που να απασχολεί δυνάμεις, οι πάντες εστίασαν στο Καλαπόδι και οι ζημιές περιορίστηκαν στο ελάχιστο δυνατό.
Ως πότε όμως ο καλός θεός της Ελλάδας θα βάζει κι αυτός το χεράκι του να μας προστατεύει από μεγαλύτερες καταστροφές; Η εγκατάλειψη, δημιουργεί σήμερα υπόβαθρο για φωτιά, αύριο υπόβαθρο για κάτι άλλο χειρότερο. Είναι νωπές ακόμη οι μνήμες από τον Ντανιελ στην γειτονική Θεσσαλία… Όσο η παραγωγική εκμετάλλευση της φύσης υποχωρεί, τόσο οι απρόβλεπτοι κίνδυνοι θα μεγαλώνουν.
Ίσως ήλθε η ώρα να δούμε με άλλο μάτι αυτό που λέμε ότι ο αγρότης είναι φύλακας του περιβάλλοντος, παράλληλα με προμηθευτής τροφής. Με τις τιμές που έχουν σήμερα τα αγροτικά προϊόντα, η ιδιότητα των αγροτών ως προμηθευτές της αγοράς αποκτά άλλη διάσταση, αφού το διεθνές εμπόριο βιάζεται να καλύψει κάθε κενό της προσφοράς.
Ανάγκη διαρκούς επικοινωνίας Πυροσβεστικής και ντόπιου πληθυσμού
Οι περιβαλλοντικές υπηρεσίες της αγροτικής Ελλάδας προς το κοινωνικό σύνολο πρέπει να μπουν σε νέα βάση. Όχι υποκριτική, όπως τα περίφημα οικολογικά σχήματα, που εξελίχθηκε ένας κακός γραφειοκρατικός σχεδιασμός να διανεμηθούν τα κοινοτικά χρήματα, αλλά ειλικρινής και ουσιαστική.
Συζητώντας με κάποιο υψηλόβαθμο στέλεχος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας (παρέμεινε επί τόπου αρκετές ημέρες), δασολόγο στις σπουδές, μου έγινε σαφές ότι η συνεχής επικοινωνία της Υπηρεσίας με τους ντόπιους θα είχε μόνο πλεονεκτήματα. Και δεν εννοούμε μόνο στις περιόδους φωτιάς. Συζητώντας μαζί του, κατανοήσαμε καλύτερα για τον τρόπο που πρέπει να διαχειριζόμαστε τα ζιζάνια στα χωράφια μας και περιβόλια μας. Το ρόλο των διαφόρων απορριμάτων που δυστυχώς υπάρχουν σχεδόν παντού στα χωράφια μας. Το ρόλο της κτηνοτροφίας αλλά και της άγριας ζωής.
Μια συστηματική λοιπόν επικοινωνία με σύγχρονη επαγγελματική δομή θα είχε πολλαπλά οφέλη για όλους.
Ένα ακόμη στοιχείο που μας έκανε μεγάλη εντύπωση, ήταν ότι εμείς οι απλοί πολίτες, δεν είμαστε σε θέση να προσφέρουμε σημαντική βοήθεια στους ανθρώπους που αγωνίζονταν ενάντια στη φωτιά. Κάποιοι αγρότες με μεγάλα τρακτέρ, έκαναν ζώνες πυρασφάλειας γύρω από στάβλους και αποθήκες. Αλλά ήταν σαφές ότι παρ όλη την «αγροτική δύναμη πυρός» που είχε μαζευτεί στην περιοχή, δεν κατέστη δυνατόν να αξιοποιηθεί πλήρως. Κι εδώ η σημασία της δημιουργίας ενεργών και συνεχών διαύλων επικοινωνίας είναι βέβαιο ότι θα αποδειχθεί εξαιρετική λύση.
Αυτή τη φορά, τον περάσαμε τον σκόπελο, ας φροντίσουμε λοιπόν την επόμενη να μην πάμε στα βράχια, ούτε ο καιρός θα είναι πάντα με το μέρος μας, ούτε η Πυροσβεστική διαθέσιμη και ξεκούραστη όπως ήταν τώρα.
