Η αποκατάσταση του Πεντελικό όρος μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2024, τα εκτεταμένα έργα πρόληψης στον Υμηττό, η πρόοδος του εθνικού προγράμματος Antinero και η εφαρμογή του κανονισμού πυροπροστασίας ιδιωτικών οικοπέδων συνθέτουν ένα σημαντικό μέρος της νέας δασικής πολιτικής στη χώρα.
Σε μια εκτενή συνέντευξη toy στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Γενικός Γραμματέας Δασών του ΥΠΕΝ, Στάθης Σταθόπουλος, παρουσιάζει τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα των παρεμβάσεων, τα χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης των έργων και τη στρατηγική μετάβαση από τη διαχείριση των συνεπειών στην οργανωμένη πρόληψη. Με έμφαση στην επιστημονική τεκμηρίωση, τη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την αξιοποίηση πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, αναλύει πώς διαμορφώνεται ένα πιο ανθεκτικό δασικό περιβάλλον απέναντι στην κλιματική κρίση, με στόχο τη μακροπρόθεσμη προστασία οικοσυστημάτων και οικισμών.
Η πορεία της αποκατάστασης του Πεντελικού Όρους
Όσον αφορά την αποκατάσταση του Πεντελικό όρος μετά τις πυρκαγιές του 2024, ο κ. Σταθόπουλος επισημαίνει ότι οι καμένες εκτάσεις από την πυρκαγιά του Αυγούστου του 2024 αλλά και οι-επίσης- καμένες εκτάσεις από την πυρκαγιά του 2009 στο Πεντελικό Όρος, επελέγησαν από το ΥΠΕΝ ως εκτάσεις αναδάσωσης πρώτης προτεραιότητας, για την υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Αναδασώσεων, το οποίο είναι το μεγαλύτερο έργο τεχνητής αναδάσωσης που γνώρισε ποτέ η χώρα και εκτελείται από τη Γενική Διεύθυνση Δασών και το Υπερταμείο στο πλαίσιο του ΤΑΑ.
Το έργο αναβάθμισης και τεχνητής αναδάσωσης υλοποιείται σε δασικού χαρακτήρα εκτάσεις συνολικού εμβαδού 17.481,02 στρεμμάτων εντός των Δήμων Πεντέλης, Ωρωπού, Διόνυσου, Μαραθώνος, Ραφήνας, Πικερμίου, οι οποίες αδυνατούν να αναγεννηθούν φυσικά. Για τον σκοπό αυτό, από τον περασμένο Σεπτέμβριο και εως τα τέλη Απριλίου 2026 που αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί-πιθανόν και νωρίτερα- φυτεύονται 995.000 φυτά διάφορων δασικών ειδών, με σκοπό τη δημιουργία μικτού δάσους, ώστε να είναι περισσότερο ανθεκτικό στους κινδύνους. Νωρίτερα είχαν ολοκληρωθεί εργασίες ανόρθωσης και καλλιεργητικές επεμβάσεις που προέβλεπε η εγκεκριμένη μελέτη σε εκτάσεις 1.748,00 στεμμάτων.
Το έργο είναι σε εξέλιξη με διάνοιξη λάκκων και φυτεύσεις. Μεταφέρθηκαν και φυτεύτηκαν ως τα τέλη του 2025 ήδη 298.000 δασικά φυτά, κωνοφόρα και διάφορα πλατύφυλλα (Χαρουπιά, Χνοώδης δρύς, Κουτσουπιά, Κοκκορεβιθιά κτλ ) από το Δημόσιο Δασικό Φυτώριο Αμυγδαλέζας, ενώ με την πρόοδο των εργασιών εξελίσσεται η φύτευση ακόμη 677.447 φυτών, τα οποία έχουν παραχθεί στα Δημόσια Δασικά Φυτώρια της Αλιάρτου, του Λαγκαδά, της Αμβροσίας και της Οργάνης. Την αναδάσωση επισκέφθηκε προσωπικά ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης το Νοέμβριο 2025. Η παραγωγή όλων των φυτών έχει ακολουθήσει τις επιταγές της επιστήμης με ιδιαίτερη φροντίδα και μέριμνα, ώστε να παραχθούν φυτά πιστοποιημένα, τοπικά προσαρμοσμένα και ανθεκτικά στις σύγχρονες αντίξοες κλιματικές συνθήκες.
Εκτεταμένες παρεμβάσεις στον Υμηττό
Σύμφωνα πάντα με τον κ. Σταθόπουλο, στον Υμηττό μέχρι σήμερα (2022-2026) έχουν εκτελεστεί εκτεταμένες παρεμβάσεις με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 18 εκατ €. Έχουν εκτελεστεί εργασίες καθαρισμού και απομάκρυνσης καύσιμης ύλης σε δασική έκταση 2.284 στρεμμάτων, διαπλάτυνση και συντήρηση δασικού οδικού δικτύου μήκους 164 χλμ, απομάκρυνση αυθαίρετων ξύλινων κατασκευών, δημιουργία μικτών αντιπυρικών ζωνών συνολικής έκτασης 1.063 στρεμμάτων, ολοκλήρωση τεχνικών έργων δασικής προστασίας. με περιοχές υλοποίησης τις Δημοτικές Ενότητες Ελληνικού-Αργυρούπολης, Ηλιούπολης, Βύρωνα, Καισαριανής, Ζωγράφου, Παπάγου-Χολαργού, Αγίας Παρασκευής, Παιανίας, Γλυκών Νερών και Κρωπίας. Τα έργα επισκέφθηκαν, άλλωστε, ο Υπουργός Περιβάλλοντος Σταύρος Παπασταύρου και ο Επίτροπος Κλίματος Βόπκε Χούκστρα, που χαρακτήρισε τον Υμηττό παράδειγμα για το τι πρέπει να κάνουμε στην Ευρώπη.
Επιπλέον έχει προχωρήσει αποκατάσταση βατότητας δασικού οδικού δικτύου 63 χλμ, αλλά και δασοκομικές εργασίες, κλαδεύσεις και καθαρισμοί, περιμετρικά της Ιεράς Μονής Καισαριανής, έκτασης 610 στρεμμάτων, Δημιουργία αντιπυρικής ζώνης στις κεραίες, στην κορυφή - ύψος Ηλιούπολης, έκτασης 280 στρεμμάτων.
Ταυτόχρονα, εξελίσσεται η εργασία απομάκρυνσης ξηρών και καταπονημένων από τους δύο άνυδρους χειμώνες του 2024 και 2025 δένδρων (ξηράνσεις) σε συνολική έκταση 4.000 στρεμμάτων, εκ των οποίων 1.300 στρέμματα έχουν ήδη ολοκληρωθεί, εντός των Δήμων Καισαριανής, Βύρωνα και Ηλιούπολης. Τα νεκρά αυτά δέντρα κρίθηκαν από τους εκεί Δήμους επικίνδυνα σε περίπτωση πυρκαγιάς και απομακρύνονται σε συνεργασία με αυτούς.
Antinero: Το μεγαλύτερο πρόγραμμα πρόληψης
Όπως σημειώνει ο κ. Σταθόπουλος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, το Antinero είναι το μεγαλύτερο πρόγραμμα πρόληψης που έχει εκτελεστεί ποτέ στην Ελλάδα από τη Γ.Γ. Δασών του ΥΠΕΝ σε συνεργασία με το Υπερταμείο, πρώην ΤΑΙΠΕΔ. Μία από τις δυο καλύτερες πρακτικές του Υπουργείου, με βάση την αναγνώριση που απέδωσε η Πρόεδρος της Επιτροπής στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης τον Σεπτέμβριο 2025.
Όπως υπογραμμίζει, κατά το διάστημα 2022-2025 στις 4 διαφορετικές φάσεις του με 125 ξεχωριστές συμβάσεις για τα Δασαρχεία όλης της χώρας, ύψους 557 εκ. ευρώ ως τώρα έχει επιτύχει τον καθαρισμό 270.000 στρ. από υπερβάλλουσα δασική βιομάζα, έχει διανοίξει ή συντηρήσει 441.000 στρ. δασικών δρόμων ή οδών, έχει διανοίξει 42.000 στρ. μεικτών αντιπυρικών ζωνών και συντηρήσει 131.000 στρ. επιπλέον. Έχουν προκηρυχθεί 97 νέες διαχειριστικές μελέτες σε δασικά οικοσυστήματα όλης της χώρας. Το 2026 ολοκληρώνεται με 17 επιπλέον προσκλήσεις για παρεμβάσεις σε δεκάδες δάση της πατρίδας μας ύψους 60 εκ. ευρώ περίπου που είναι σε εξέλιξη, ενώ τίθεται σε εφαρμογή το μεγάλο πρόγραμμα έργων ορεινής υδρονομίας, το Aqua Montis σε Θεσσαλία, Αττική και Πελοπόννησο για την κατασκευή 1500 περίπου φραγμάτων βάρους και άλλων, διαφορετικών μεγεθών ανά περίπτωση. Είναι έργα που είχαν πάψει να είναι στην προτεραιότητα της υπηρεσίας από τη δεκαετία του 1970 και μετά, κάτι που κόστισε στη δυνατότητα περιορισμού πλημμυρικών φαινομένων.
Η εφαρμογή του νέου κανονισμού πυροπροστασίας ιδιωτικών οικοπέδων
Όπως αναλύει ο κ. Σταθόπουλος, το πρόγραμμα αυτό του Υπ. Πολιτικής Προστασίας, που ξεκίνησε το 2024, και έχει πετύχει και επεκτάθηκε στο πέρασμα των ετών. Το ποσοστό των δήμων που έχει συνδεθεί με την ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας για τον καθαρισμό οικοπέδων είχε αυξηθεί το 2025 στο 99,4% από 55% το 2024, επιτρέποντας καλύτερη παρακολούθηση και διαχείριση των δηλώσεων. Ανέδειξε τη συμβολή των πολιτών στην κοινή προσπάθεια να διατηρούνται καθαρά τα οικόπεδά τους καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ενώ οι δήμοι οφείλουν να υποδεικνύουν «πράσινα σημεία» όπου οι πολίτες μπορούν να εναποθέτουν τα απορρίμματα από τον καθαρισμό. Τα πρώτα δείγματα από τις δύο χρονιές που εφαρμόστηκε, κάτι που έπρεπε να έχει θεσμοθετηθεί πριν πολλά χρόνια, αναδεικνύουν ότι όπου η φωτιά πέρασε και ήταν καθαρισμένο το οικόπεδο, ακόμα και το ίδιο το κτίσμα έμεινε σχεδόν ανέπαφο. Όλες οι βελτιώσεις που εξετάζει η κυβέρνηση είναι μια συλλογική προσπάθεια από την πολιτεία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους πολίτες, που στο τέλος της ημέρας θα μας αποδίδει καλύτερη πρόληψη.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
