Είναι καλό όταν έχει καταιγίδα να κρατάς ομπρέλα. Αλλά δεν φτάνει, θα βραχείς. Η κατάσταση γύρω μας είναι ξεκάθαρα δύσκολη. «Αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, (η κρίση) έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία» ανέφερε από το ΔΝΤ ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, θυμίζοντας πως κατά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 η απώλεια προσφοράς ανερχόταν σε περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι περίπου 13 εκατομμύρια σήμερα.
Αλλά και το ΔΝΤ στην έκθεσή του για την παγκόσμια οικονομία περιλαμβάνει δυσμενές σενάριο για σοκ διαρκείας στις τιμές εμπορευμάτων με τις τιμές πετρελαίου να αυξάνονται κατά 100% από το δεύτερο τρίμηνο του 2026 και να παραμένουν σε αυτό το επίπεδο και το 2027 (περίπου 110 δολάρια ανά βαρέλι το 2026 και 125 το 2027). Σε αυτό το σενάριο ο πληθωρισμός αυξάνεται στο 5,8% το 2026 και στο 6,1% το 2027 σε παγκόσμιο επίπεδο με την Ελλάδα να επιδεικνύει μεγαλύτερη ευπάθεια στις πληθωριστικές πιέσεις όπως έδειξαν και τα στοιχεία του Μαρτίου για αυξήσεις φωτιά που αναμένεται να ενταθούν.
Υπό αυτές τις συνθήκες οι «εφεδρείες» που δημιουργούνται στα ελληνικά δημόσια οικονομικά είναι σημαντικές, αφού υπάρχει ξεκάθαρη ανάγκη για μέτρα στήριξης. Υπάρχει όμως ανάγκη και για… μέτρο καθώς οι ανάγκες είναι πολλές και οι πόροι είναι πεπερασμένοι γιατί υπάρχουν οι περιορισμοί στους Δημοσιονομικούς Κανόνες της ΕΕ.
Προφανώς είναι πολύ σημαντικό το γεγονός πως η ελληνική οικονομία δημιουργεί νέα περιθώρια με όχημα το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 το οποίο εκτιμάται ότι έχει κινηθεί πάνω από το στόχο του προϋπολογισμού αγγίζοντας το 5% του ΑΕΠ, όπως αποκάλυψε το insider.gr. Να θυμίσουμε πως ο στόχος στον Προϋπολογισμό ήταν πολύ πιο χαμηλός (3,7% του ΑΕΠ). Δηλαδή η υπεραπόδοση σε όρους πλεονάσματος θα κλειδώσει περίπου στα 2,5 δισ. ευρώ.
Να μη γελιόμαστε όμως, αυτό δεν σημαίνει πως έχουμε τόσο μεγάλο επιπλέον «χώρο» στην Ελλάδα για μέτρα στήριξης ή για ελαφρύνσεις. Οι Δημοσιονομικοί Κανόνες της ΕΕ έχουν αλλάξει και αυτό που μετρά είναι ο δείκτης ανόδου των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Με άλλα λόγια, η διαπραγμάτευση με την Κομισιόν για το πόση από αυτήν την υπαραπόδοση έχει μόνιμα και διαρθρωτικά χαρακτηριστικά θα οδηγήσει σε ένα (σαφέστατα μικρότερο) ποσό προς χρήση.
Άλλωστε και ο ΥΠΕΘΟΟ (και πρόεδρος του Eurogroup) προιδεάζει για τις… μετρημένες επόμενες κινήσεις. Εξήγησε πως η κυβέρνηση εφάρμοσε στοχευμένα μέτρα αποφεύγοντας οριζόντιες και μη στοχευμένες φορολογικές μειώσεις, οι οποίες θα είχαν πιο μόνιμο δημοσιονομικό αποτύπωμα. Επισήμανε μάλιστα πως τα μέτρα κινούνται περίπου στο 0,2% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με περίπου 2,5% κατά την κρίση του 2022 αφού «η πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να ισορροπήσουν μεταξύ δημοσιονομικής πειθαρχίας και κοινωνικής στήριξης, ιδίως σε ένα περιβάλλον οικονομικής αβεβαιότητας, αυξημένων επιτοκίων και υψηλού δημόσιου χρέους».
Να θυμίσουμε επίσης πως οι αξιωματούχοι της ΕΕ ασκούν συνεχώς κριτική για τα κράτη όπως η Ελλάδα που έλαβαν στην προηγούμενη κρίση πλουσιοπάροχα μέτρα. Το μήνυμα αυτό μεταφέρθηκε και από το έγγραφο που παρουσίασε στο Eurogroup για τα μέτρα στήριξης που πρέπει να λάβουν τα κράτη με τις δικές τους δυνάμεις, τα οποία εξειδικεύονται πλέον για να τεθούν επί τάπητος στη Σύνοδο Κορυφής που θα λάβει χώρα στη Κύπρο.
Η δημοσιονομική πειθαρχία λοιπόν παραμένει στο επίκεντρο και η Ευρώπη αναζητεί ακόμη έναν ενιαίο βηματισμό, την ώρα που η κρίση μαίνεται. Καθιστώντας αναγκαία τα αποθέματα πόρων αλλά και το μέτρο στη χρήση τους.
