Σε περίπου έξι εβδομάδες από σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποκτήσει -για πρώτη φορά- μία ενιαία, ζωντανή εικόνα των συναλλαγών σε μετοχές και ETFs, ανεξάρτητα από την αγορά ή την πλατφόρμα στην οποία πραγματοποιούνται. Το consolidated tape, όπως ονομάζεται, φιλοδοξεί να λύσει ένα πρόβλημα που προκύπτει από τον κατακερματισμό των ευρωπαϊκών αγορών, περιορίζει τη διαφάνεια και κάνει την Ευρώπη να φαίνεται λιγότερο «ρευστή» από όσο πραγματικά είναι.
Όταν ένας επενδυτής κοιτάζει σήμερα τη συναλλακτική δραστηριότητα μιας ευρωπαϊκής μετοχής, είναι εύκολο να θεωρήσει ότι βλέπει ολόκληρη την εικόνα. Στην πραγματικότητα, όμως, συνήθως βλέπει μόνο ένα μέρος της. Μια μετοχή μπορεί να είναι εισηγμένη στη Φρανκφούρτη, στο Παρίσι, στο Μιλάνο ή στην Αθήνα, αλλά οι συναλλαγές της δεν πραγματοποιούνται αποκλειστικά στο χρηματιστήριο της κύριας εισαγωγής της. Μπορεί να διαπραγματεύεται ταυτόχρονα σε άλλες ηλεκτρονικές πλατφόρμες, ενώ κάποιες συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω συμφωνιών που δεν είναι ορατές εκ των προτέρων στο κεντρικό βιβλίο εντολών του χρηματιστηρίου.
Το αποτέλεσμα είναι ότι τα δεδομένα της πραγματικής δραστηριότητα γύρω από μια μετοχή βρίσκονται μοιρασμένα σε πολλά διαφορετικά σημεία. Και στην Ευρώπη δεν υπάρχει μέχρι σήμερα μία επίσημη, ενιαία πηγή που να συγκεντρώνει όλες αυτές τις πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο. Αυτό επιχειρεί να αλλάξει τώρα η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το πρόβλημα του κατακερματισμού
Ο κατακερματισμός δεν προέκυψε τυχαία. Οι ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων ετών ενίσχυσαν τον ανταγωνισμό, επιτρέποντας τη δημιουργία περισσότερων τόπων και μηχανισμών διαπραγμάτευσης πέρα από τα παραδοσιακά χρηματιστήρια. Η εξέλιξη αυτή πρόσφερε στους επενδυτές περισσότερες επιλογές και, σε πολλές περιπτώσεις, χαμηλότερο κόστος συναλλαγών. Δημιούργησε, όμως, και ένα νέο πρόβλημα, καθώς η ρευστότητα μοιράστηκε σε πολλές πλατφόρμες και μαζί της κατακερματίστηκαν και τα δεδομένα.
Σήμερα, ένας μεγάλος θεσμικός επενδυτής που θέλει να γνωρίζει πού βρίσκεται η καλύτερη τιμή και πόσες μετοχές αλλάζουν πραγματικά χέρια πρέπει να αγοράζει δεδομένα από διαφορετικούς παρόχους και να τα ενοποιεί με δικά του συστήματα. Πρόκειται για μια σύνθετη και ακριβή διαδικασία, την οποία μπορούν να υποστηρίξουν κυρίως μεγάλες τράπεζες, επενδυτικές εταιρείες και εξειδικευμένα funds. Για τους μικρότερους επενδυτές, αλλά και για αρκετούς επαγγελματίες, η εικόνα παραμένει ελλιπής.
Η απάντηση της ΕΕ
Το consolidated tape θα μπορούσε να αποδοθεί ως «ενοποιημένη ροή συναλλακτικών δεδομένων». Δεν πρόκειται για ένα νέο χρηματιστήριο και δεν σημαίνει ότι όλες οι ευρωπαϊκές αγορές θα συγχωνευθούν. Οι συναλλαγές θα συνεχίσουν να εκτελούνται στα εθνικά χρηματιστήρια και στις υπόλοιπες πλατφόρμες, όπως συμβαίνει σήμερα. Η διαφορά είναι ότι τα δεδομένα από όλους αυτούς τους τόπους θα καταλήγουν σε ένα κεντρικό σύστημα και θα δημοσιεύονται σε μία κοινή, συνεχή ροή.
Υπεύθυνη για την επιλογή και την εποπτεία του παρόχου είναι η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA). Στις 27 Ιουλίου η ESMA αδειοδότησε επίσημα την EuroCTP ως τον πρώτο πάροχο consolidated tape για μετοχές και ETFs στην ΕΕ. Η EuroCTP είναι μια εταιρεία που δημιουργήθηκε από ευρωπαϊκούς χρηματιστηριακούς ομίλους, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και το Χρηματιστήριο της Αθήνας, και θα λειτουργεί για πέντε χρόνια υπό την άμεση εποπτεία της ESMA.
Η υπηρεσία θα τεθεί σε λειτουργία στις 14 Σεπτεμβρίου, ενώ η ESMA έχει δώσει στην EuroCTP μεταβατική περίοδο έως τις 30 Σεπτεμβρίου για να ολοκληρώσει τις τελευταίες τεχνικές και λειτουργικές προετοιμασίες.
Η δημιουργία του consolidated tape αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας των Βρυξελλών να ενοποιήσουν τις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές και να κατευθύνουν περισσότερες αποταμιεύσεις προς παραγωγικές επενδύσεις. Όπως έχει δηλώσει στο παρελθόν η Ευρωπαία Επίτροπος για τις Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες, Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκε, τα consolidated tapes αποτελούν σημαντική συμβολή στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, προσφέροντας μια ενιαία και αξιόπιστη εικόνα της δραστηριότητας των αγορών σε ολόκληρη την Ένωση και κάνοντας τις κεφαλαιαγορές της ΕΕ πιο διαφανείς, ανταγωνιστικές και προσβάσιμες.
Πώς θα λειτουργεί
Οι ευρωπαϊκές αγορές, οι εναλλακτικές πλατφόρμες και οι εγκεκριμένοι μηχανισμοί αναφοράς συναλλαγών θα στέλνουν τα δεδομένα τους στην EuroCTP. Εκεί αυτά θα συγκεντρώνονται, θα ελέγχονται και θα μετατρέπονται σε μία ενιαία και τυποποιημένη ροή.
Σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις της EuroCTP, έχουν ήδη δημιουργηθεί συνδέσεις με περισσότερες από 130 πηγές δεδομένων, οι οποίες περιλαμβάνουν οργανωμένα χρηματιστήρια, πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης και συστήματα αναφοράς συναλλαγών. Η επεξεργασία των πληροφοριών θα πραγματοποιείται μέσω της τεχνολογικής πλατφόρμας της Exegy, ενώ η βασική υποδομή του συστήματος θα φιλοξενείται σε κέντρο δεδομένων στη Φρανκφούρτη.
Το σύστημα θα περιλαμβάνει πληροφορίες τόσο πριν όσο και μετά την πραγματοποίηση μιας συναλλαγής. Πριν από τη συναλλαγή, θα υπολογίζει την καλύτερη διαθέσιμη τιμή αγοράς και πώλησης σε ολόκληρη την ΕΕ. Πρόκειται για το λεγόμενο European Best Bid and Offer, μία ενιαία ένδειξη που θα δείχνει ποια είναι, σε κάθε στιγμή, η υψηλότερη τιμή που προσφέρεται για την αγορά μιας μετοχής και η χαμηλότερη τιμή στην οποία κάποιος είναι διατεθειμένος να την πουλήσει. Μετά τη συναλλαγή, θα εμφανίζονται στοιχεία όπως η τιμή, ο όγκος και ο χρόνος εκτέλεσης. Έτσι, ο επενδυτής θα μπορεί να γνωρίζει πόσες μετοχές άλλαξαν πραγματικά χέρια συνολικά και όχι μόνο πόσες συναλλαγές πέρασαν από το βασικό χρηματιστήριο.
Για τους ιδιώτες επενδυτές, τους ακαδημαϊκούς και τις εποπτικές αρχές, η πρόσβαση στα δεδομένα θα είναι δωρεάν. Σύμφωνα με τη δομή χρεώσεων που έχει ανακοινώσει η EuroCTP, η απλή απεικόνιση των δεδομένων για επαγγελματική χρήση θα κοστίζει 100 ευρώ τον μήνα ανά χρήστη, ενώ η ευρύτερη άδεια, η οποία επιτρέπει τη χρήση των δεδομένων στα συστήματα μιας επιχείρησης και την αναδιανομή τους, θα κοστίζει 4.000 ευρώ τον μήνα.
Τα οφέλη για τους επενδυτές
Το πρώτο και πιο άμεσο όφελος είναι η καλύτερη πληροφόρηση. Ο επενδυτής θα μπορεί να βλέπει μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα της αγοράς και να γνωρίζει εάν η τιμή στην οποία αγόρασε ή πούλησε ήταν κοντά στην καλύτερη διαθέσιμη τιμή στην Ευρώπη. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον έλεγχο της λεγόμενης «βέλτιστης εκτέλεσης». Μια τράπεζα ή χρηματιστηριακή εταιρεία θα μπορεί να συγκρίνει την τιμή που εξασφάλισε για τον πελάτη της με την επίσημη ευρωπαϊκή εικόνα της αγοράς.
Το δεύτερο όφελος είναι η μείωση του κόστους πρόσβασης στα δεδομένα. Οι εταιρείες δεν θα χρειάζεται πλέον να αγοράζουν δεκάδες διαφορετικές ροές μόνο και μόνο για να σχηματίσουν μια συνολική εικόνα. Παράλληλα, μικρότεροι επενδυτές και επιχειρήσεις θα αποκτήσουν πρόσβαση σε πληροφορίες που μέχρι σήμερα ήταν διαθέσιμες κυρίως στους μεγαλύτερους παίκτες.
Το τρίτο όφελος είναι η καλύτερη ανακάλυψη των τιμών. Όταν περισσότεροι επενδυτές βλέπουν τις ίδιες πληροφορίες, περιορίζονται οι διαφορές πληροφόρησης, γίνεται ευκολότερη η σύγκριση των τιμών και ενισχύεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των πλατφορμών διαπραγμάτευσης.
Η πραγματική εικόνα της ευρωπαϊκής ρευστότητας
Το σημαντικότερο, όμως, όφελος μπορεί να είναι ότι θα γίνει ορατή η πραγματική ρευστότητα της Ευρώπης. Σύμφωνα με τη Goldman Sachs, στην Ευρώπη λιγότερο από το ένα τρίτο της συνολικής συναλλακτικής δραστηριότητας εμφανίζεται στα δημόσια βιβλία εντολών των χρηματιστηρίων στα οποία είναι εισηγμένες οι εταιρείες, τα λεγόμενα «lit primary venues». Αν, επομένως, ένας διεθνής επενδυτής κοιτάζει μόνο τον όγκο του βασικού χρηματιστηρίου, μπορεί να θεωρήσει ότι μια ευρωπαϊκή μετοχή είναι πολύ λιγότερο εμπορεύσιμη από όσο πραγματικά είναι. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η σημερινή ελλιπής εικόνα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι διεθνείς επενδυτές κατανέμουν τα κεφάλαιά τους, το μέγεθος των εντολών που τοποθετούν και το ρίσκο που είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν στις ευρωπαϊκές αγορές.
Βεβαίως, το consolidated tape δεν θα δημιουργήσει αυτομάτως νέες συναλλαγές. Θα κάνει, όμως, ορατές συναλλαγές που ήδη πραγματοποιούνται. Εάν η νέα εικόνα δείξει ότι οι ευρωπαϊκές μετοχές είναι περισσότερο εμπορεύσιμες από όσο πιστεύουν σήμερα οι διεθνείς επενδυτές, μπορεί να προσελκύσει σταδιακά περισσότερα κεφάλαια, να αυξήσει τους όγκους και να περιορίσει τη διαφορά μεταξύ των τιμών αγοράς και πώλησης.
Επιπλέον, η μεγαλύτερη διαφάνεια μπορεί να έχει συνέπειες και για τις εταιρείες που εξετάζουν την εισαγωγή τους στο χρηματιστήριο. Μία από τις βασικές ανησυχίες μιας εταιρείας πριν από μια αρχική δημόσια προσφορά είναι εάν η μετοχή της θα διαθέτει αρκετή ρευστότητα. Η αντίληψη ότι οι αμερικανικές αγορές προσφέρουν πολύ υψηλότερους όγκους αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους ορισμένες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιλέγουν τη Νέα Υόρκη, καθώς οι ΗΠΑ διαθέτουν αντίστοιχο ενοποιημένο σύστημα δεδομένων από τη δεκαετία του 1970.
Το consolidated tape δεν είναι κάποια «μαγική λύση» στο πρόβλημα του κατακερματισμού των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών. Η Ευρώπη εξακολουθεί να χρειάζεται περισσότερους ιδιώτες επενδυτές, βαθύτερες κεφαλαιαγορές και χαμηλότερα εμπόδια στις διασυνοριακές επενδύσεις. Όμως αυτό το νέο βήμα είναι μία βασική υποδομή που έλειπε για δεκαετίες.
