Καθημερινά περισσότερες από 26.000 ζωές χάνονται εξαιτίας του καρκίνου, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) να εκτιμά πως ετησίως καταγράφονται διεθνώς 20,6 εκατ. νέα περιστατικά. Μετρώντας 10 εκατ. θανάτους ετησίως, ο καρκίνος αποτελεί παγκοσμίως την 2η αιτία θανάτου, μετά τις καρδιοπάθειες. Χωρίς τη λήψη άμεσων μέτρων, τα νέα ογκολογικά περιστατικά θα εκτιναχθούν σε 35 εκατ. ετησίως μέχρι το 2050, εκτιμά ο ΠΟΥ.
Η έκθεση του ΠΟΥ για την παγκόσμια κατάσταση αναφορικά με τον καρκίνο (WHO Global Status Report on Cancer 2026), που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με την Διεθνή Εταιρία Έρευνας για τον Καρκίνο (International Agency for Research on Cancer - IARC), καταγράφει αναλυτικά την πρόοδο που επιτυγχάνεται την πρόληψη των ογκολογικών νοσημάτων κυρίως μέσω του ελέγχου των προϊόντων καπνού και του εμβολιασμού, αλλά και μέσω της επένδυσης στην ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών.
Το παράδειγμα του καρκίνου του μαστού
Όπως όμως ισχύει και για άλλα χρόνια νοσήματα η έκθεση αναδεικνύει και τις εμμένουσες ανισότητες στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση τη θεραπεία και την παρηγορητική φροντίδα. Αυτές οι ανισότητες στερούν από εκατομμύρια ανθρώπους τις απαιτούμενες υπηρεσίες υγείας. Τα ευρήματα δείχνουν ότι παρότι το 87% των ασθενών με καρκίνο του μαστού επιζούν τουλάχιστον μια 5ετία μετά τη διάγνωση στα κράτη υψηλού κατά κεφαλήν εισοδήματος, το αντίστοιχο ποσοστό για τα κράτη χαμηλού κατά κεφαλήν εισοδήματος πέφτει το 42%. Εκεί η ολιστική φροντίδα στους ασθενείς με καρκίνο παραμένει ζητούμενο!
«Ο καρκίνος είναι μια βαθιά προσωπική ασθένεια που αγγίζει κάθε οικογένεια. Η επιβίωση από τον καρκίνο δεν θα έπρεπε ποτέ να εξαρτάται από το που γεννήθηκε και που ζει ένας ασθενείς. Η θεραπεία και η επιβίωση δεν θα έπρεπε να είναι συνάρτηση του ταχυδρομικού κώδικα του πάσχοντος. Οι ανισότητες που καταδεικνύει αυτή η έκθεση δεν είναι ανυπέρβλητες. Μπορούν να διορθωθούν εφόσον υπάρξει επαρκής χρηματοδότηση και πολιτική βούληση, για να γίνουν όλοι οι πολίτες ισότιμοι αναφορικά με την πρόσβαση στις υπηρεσίες φροντίδας και την ολιστική αντιμετώπιση του καρκίνου», επισημαίνει ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ. Τέντρος Άντχανομ Γιεμπρεγιέσους.
Κύρια αιτία ο καρκίνος για καταστροφική δαπάνη υγείας
Παράλληλα, ο καρκίνος (δηλαδή τα περισσότερα από 200 ογκολογικά νοσήματα που βρίσκονται κάτω από αυτόν τον γενικό όρο) παραμένει μια από τις πιο καταστροφικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Η πρώτη έρευνα που υλοποίησε ο ΠΟΥ σε άτομα με εμπειρία καρκίνου φανερώνει ότι το 45% των ασθενών έχουν βιώσει καταστροφικές δαπάνες υγείας. Έτσι ορίζονται οι δαπάνες υγείας, από ίδιους πόρους (από την τσέπη του ασθενή), που για να καλυφθούν πρέπει το νοικοκυριό να κόψει από άλλες ζωτικές δαπάνες διαβίωσης όπως είναι το ενοίκιο, οι πληρωμές για ενέργεια, ύδρευση ή φόρους και από τα έξοδα διατροφής. Πέρα από τις καταστροφικές δαπάνες υγείας, οι καρκινοπαθείς συνήθως βιώνουν και την κοινωνική απομόνωση.
Το φορτίο του καρκίνου ανά περιφέρεια του ΠΟΥ
Το φορτίο του καρκίνου διαφέρει διεθνώς με την Ασία να έχει το μερίδιο του λέοντος στα νέα περιστατικά όλων των μορφών καρκίνου (50,7%) και στους θανάτους (56,5%). Τα αυξημένα ποσοστά αντικατοπτρίζουν τον μεγάλο όγκο του πληθυσμού των χωρών της Ασίας. Η Ευρώπη, με μικρότερους πληθυσμούς ανά χώρα κουβαλά ένα δυσανάλογα υψηλό φορτίο καθώς αντιστοιχεί στο 21% των νέων περιστατικών και στο 20% των θανάτων παρότι έχει μόλις το 9% του παγκόσμιου πληθυσμού.
Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει διεθνώς ο πιο φονικός. Ο καρκίνος του πνεύμονα του προστάτη και του παχέος εντέρου είναι οι 3 πιο συχνές μορφές νεοπλασιών στους άνδρες, ενώ στις γυναίκες η πρώτη τριάδα απαρτίζεται από τον καρκίνο του μαστού και ακολουθούν ο καρκίνος του πνεύμονα και του παχέος εντέρου. Συνολικά 4 στους 10 καρκίνους μπορούν να αποφευχθούν καθώς εξαρτώνται από τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως ο ιός HPV, η ηπατίτιδα Β και C, το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, το αλκοόλ, το κάπνισμα και η παχυσαρκία.
Αργή η πρόοδος
«Παρότι βλέπουμε μείωση σε κάποιες μορφές καρκίνου, στις χώρες που έχουν εκπονήσει εθνικά προγράμματα πρόληψης και εμβολιασμού, η πρόοδος παραμένει πολύ αργή. Το φορτίο του καρκίνου την ίδια στιγμή αυξάνεται με δυσανάλογους ρυθμούς, εξαιτίας της παγκόσμιας αύξησης της παχυσαρκίας, της καθιστικής ζωής (έλλειψη άσκησης) της ανθυγιεινής διατροφής και της αύξησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που επιδεινώνει και επιδεινώνεται από την κλιματική κρίση» επισημαίνει η δρ. Ελίζαμπετ Ουέϊντερπας (Elisabete Weiderpass), Διευθύντρια στην Διεθνή Εταιρία Έρευνας για τον Καρκίνο του ΠΟΥ (International Agency for Research on Cancer - IARC). Η ειδικός προσθέτει πως οι πολιτικές πρόληψης και αντιμετώπισης του καρκίνου πρέπει να έχουν απόλυτη προτεραιότητα.
Τι κερδίσαμε παρά τις εμμένουσες ανισότητες
Οι εμμένουσες ανισότητες δεν αρκούν για να σβήσουν τη σημαντική πρόοδο που συντελέστηκε τα τελευταία χρόνια στην μάχη με τον καρκίνο. Η χρήση προϊόντων καπνού μειώθηκε κατά 27% από το 2010-γεγονός που συνέβαλε στην μείωση του καρκίνου του πνεύμονα. Επίσης έχουν μειωθεί σημαντικά οι καρκίνοι που είναι σχετιζόμενοι με λοιμώξεις, εξαιτίας της επέκτασης των προγραμμάτων εμβολιασμού για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Εθνικά Προγράμματα για τον Καρκίνο έχουν πλέον το 82% των χωρών του ΠΟΥ, μια σημαντική αύξηση σε σχέση με το αντίστοιχο ποσοστό (50%) του 2010. Στις χώρες υψηλού κατά κεφαλήν εισοδήματος σχεδόν όλοι οι καρκίνοι του μαστού διαγιγνώσκονται έγκαιρα και το 74% των γυναικών ελέγχονται ετησίως για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Επίσης αυξήθηκαν οι κλινικές μελέτες για νέα φάρμακα, με ετήσιο ρυθμό αύξησης 7,3% μεταξύ των ετών 2005 και 2021.
Οι κλινικές μελέτες παρέχουν δωρεάν και πρώιμη πρόσβαση στους ασθενείς σε νέες καινοτόμες θεραπείες, σώζοντας πολλές ζωές. Ωστόσο η πρόσβαση στις θεραπείες δεν είναι ισότιμη: Η διαθεσιμότητα των 20 πιο κρίσιμων αντικαρκινικών φαρμάκων κυμαίνεται από 9% σε 54% στις χώρες χαμηλού και μεσαίου κατά κεφαλήν εισοδήματος. Η αντίστοιχη διακύμανση για τις χώρες υψηλού κατά κεφαλήν εισοδήματος είναι από 68% έως 94%.
«Ο καρκίνος δεν είναι μόνο μια ιατρική διάγνωση. Είναι ένα χαστούκι, ένα σοκ που επηρεάζει τον πάσχοντα και την οικογένειά του» επισημαίνει η Κλαρίσα Σίλστρα, μια γυναίκα που επιβίωσε από καρκίνο παιδικής ηλικίας και ηγείται της νέας έρευνας του ΠΟΥ. Η Κλαρίσα τονίζει πως η πρόσβαση σε έγκαιρη διάγνωση και ολιστική θεραπεία πρέπει να γίνει ισότιμη για όλους.
Για περισσότερες πληροφορίες, σημειώνεται ότι η πιο πρόσφατη παγκόσμια έκθεση για τον καρκίνο είναι διαθέσιμη στο Παρατηρητήριο (GCO) για τον Καρκίνο του IARC. Το παρατηρητήριο παρέχει εκτιμήσεις για την επίπτωση του καρκίνου και τη θνησιμότητα για 36 μορφές καρκίνου σε 186 από τις 192 χώρες του ΠΟΥ. Αναλυτικότερα, μπορείτε να δείτε ΕΔΩ.
