Ανησυχητικά είναι τα ευρήματα μιας νέας μελέτης του Βρετανικού Πανεπιστημίου University College London (UCL) για την αδυναμία αληθινής ενηλικίωσης και επαγγελματικής αποκατάστασης καθώς και για την σοβαρή ψυχική επιβάρυνση, που υφίσταται μια υπολογίσιμη μερίδα του πληθυσμού των νέων, ηλικίας έως και 24 ετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ένας στους επτά νέους (ποσοστό 14%) στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν βρίσκεται σε εκπαίδευση, απασχόληση ή κατάρτιση στην ηλικία των 23 ετών.
Τα άτομα αυτά διεθνώς αποκαλούνται NEET, με το ακρωνύμιο να προκύπτει από την φράση «not in employment, education or training». Το γεγονός αυτό έχει καταλυτικές επιπτώσεις στην πρόοδο τους, τις δυνατότητες εξέλιξης τους και την ψυχική τους υγεία, καθώς δυσκολεύονται να αυτονομηθούν να κερδίσουν τα προς το ζην και να εξελιχθούν επαγγελματικά και προσωπικά.
Όπως εξηγεί από την ελληνική επιστημονική κοινότητα η αναπληρώτρια καθηγήτρια παιδιατρικής-εφηβικής ιατρικής ΕΚΠΑ Άρτεμις Τσίτσικα, Επιστ. Υπεύθυνος της Μονάδας Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.) στη Β΄ Παιδιατρική Κλινική ΕΚΠΑ - Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», Διευθύντρια ΠΜΣ «Στρ. Αναπτυξιακής και Εφηβικής Υγείας» Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εφηβικής Ιατρικής (ΕΕΕΙ), τα άτομα που χαρακτηρίζονται ως ΝΕΕΤ αργούν να ενηλικιωθούν και παραμένουν εγκλωβισμένα σε μια παρατεταμένη εφηβεία, που εμποδίζει την πρόοδο και την εξέλιξή τους.
Πρόσφατες εκθέσεις της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Μ. Βρετανίας αποκαλύπτουν ότι περίπου ένας στους οκτώ (12,8%) νέους ηλικίας 16-24 ετών είναι NEET, με τα εθνικά ποσοστά στο Ηνωμένο Βασίλειο να βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και μια δεκαετία. Ωστόσο, το νέο ενημερωτικό έγγραφο που δημοσιεύθηκε στις 26 Μαρτίου 2026 υποδηλώνει ότι το καθεστώς NEET μπορεί να είναι πιο συγκεντρωμένο στους νέους στο μεγαλύτερο άκρο αυτού του ηλικιακού εύρους.
Έντονες ανισότητες στην γενιά Ζ
Η έρευνα του UCL διαπιστώνει έντονες ανισότητες στην κατάσταση NEET της γενιάς Z και συγκεκριμένα στα άτομα που βρίσκονται στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών. Οι νέοι ενήλικες από οικογένειες με πιο χαμηλό εισόδημα έχουν σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να ανήκουν στην κατηγορία των NEET από τους συνομηλίκους τους, που προέρχονται από πιο εύπορες οικογένειες (25% έναντι 7%).
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Χαμπτάμου Μπεσίρ (Habtamu Beshir) από το Κέντρο Διαχρονικών Μελετών του UCL, δήλωσε: «Τα νέα στοιχεία επιβεβαιώνουν τα τελευταία κυβερνητικά στοιχεία που δείχνουν ότι ένα υψηλό ποσοστό νέων ηλικίας 16-24 ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν βρίσκεται σε εκπαίδευση, απασχόληση ή κατάρτιση. Αυτά τα ανησυχητικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι ένας σημαντικός αριθμός νέων ενηλίκων δυσκολεύεται να προχωρήσει στην αγορά εργασίας στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα μέλη της γενιάς Ζ που έχουν ζήσει σε φτωχότερο περιβάλλον κατά την παιδική και εφηβική ηλικία».
Ερευνητές από το Κέντρο Διαχρονικών Μελετών του UCL ανέλυσαν δεδομένα από 10.000 άτομα που γεννήθηκαν σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο την περίοδο 2000-2002. Στην ηλικία των 23 ετών, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες στη μελέτη να αναφέρουν την τρέχουσα εκπαιδευτική και εργασιακή τους κατάσταση. Στη συνέχεια, οι συγγραφείς της μελέτης εξέτασαν δεδομένα που συλλέχθηκαν από τη ζωή των συμμετεχόντων για να διερευνήσουν εάν το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, τα προηγούμενα προβλήματα συμπεριφοράς και ψυχικής υγείας, καθώς και οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή η ύπαρξη αναπηρίας συνδέονταν με τις πιθανότητές τους να είναι NEET στην πρώιμη ενήλικη ζωή.
Οι νέοι με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και αναπηρίες χαρακτηρίζονται με ακρωνύμιο (SEND) και έχει βρεθεί ότι διατρέχουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο να γίνουν NEET σε σχέση με τους συνομηλίκους τους, αντιμετωπίζοντας εμπόδια στην εκπαίδευση και την ένταξη στην αγορά εργασίας.
Συνολικά, επτά στους 10 (70%) συμμετέχοντες στη μελέτη εργάζονταν στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών, με τα τρία πέμπτα (57%) να είναι εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης και έναν στους οκτώ (13%) να είναι εργαζόμενος μερικής απασχόλησης. Ένας στους επτά (15%) ανέφερε ότι βρισκόταν ακόμη σε εκπαίδευση ή κατάρτιση. Σχεδόν οι μισοί είχαν ανώτερο εκπαιδευτικό υπόβαθρο (47%), ενώ λίγο λιγότερο από το ένα τρίτο είχε μόνο απολυτήριο GCSE δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (31%).
Το GCSE (General Certificate of Secondary Education) είναι ένα αναγνωρισμένο ακαδημαϊκό πιστοποιητικό δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία, Ουαλία, Βόρεια Ιρλανδία), το οποίο λαμβάνουν μαθητές ηλικίας 14-16 ετών. Αντιστοιχεί περίπου στο απολυτήριο γυμνασίου/λυκείου και αποτελεί απαραίτητο εφόδιο για περαιτέρω σπουδές (A-Levels) ή επαγγελματική κατάρτιση. Από όσους ήταν NEET στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών, περίπου ένας στους δέκα (9%) αναζητούσε ενεργά εργασία και ένας στους 20 (5%) παρέμενε σε αυτή την κατηγορία (NEET) λόγω ασθένειας, αναπηρίας ή ευθυνών φροντίδας κάποιου συγγενούς με χρόνιο νόσημα.
Σημαντικός παράγοντας για τους νέους το επίπεδο μόρφωσης των γονιών τους
Οι νέοι από οικογένειες χωρίς πτυχίο είχαν διπλάσιες πιθανότητες να είναι NEET σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους που μεγάλωσαν με τουλάχιστον έναν γονέα με πτυχίο ΑΕΙ (18% έναντι 9%). Είχαν επίσης διπλάσιες πιθανότητες να κατέχουν μόνο πτυχίο 2βαθμιας εκπαίδευσης GCSE σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους με γονείς απόφοιτους (42% έναντι 18%). Η ύπαρξη μακροχρόνιων προβλημάτων συμπεριφοράς κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία αυξάνει την πιθανότητα να γίνει κάποιος NEET στην ηλικία των 23 ετών.
Επιπλέον, οι νέοι που είχαν προβλήματα συμπεριφοράς ή ψυχικής υγείας ή αναπηρία στην εφηβεία διέτρεχαν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο να γίνουν NEET. Ωστόσο, αυτοί οι κίνδυνοι καθίστανται ακόμα μεγαλύτεροι για τους νέους ενήλικες, που προέρχονται από φτωχότερες οικογένειες. Όσοι προέρχονται από οικογένειες με χαμηλότερο εισόδημα και είχαν προβλήματα συμπεριφοράς, ή ψυχικής υγείας ή αναπηρίας στην εφηβεία είναι πιο πιθανό να είναι NEET στην ηλικία των 23 ετών από τους πιο προνομιούχους συνομηλίκους τους με παρόμοια χαρακτηριστικά.
Τι λένε οι ειδικοί
Ο Δρ. Μπεσίρ δήλωσε: «Αυτή η τρέχουσα γενιά νέων εισήλθε στην αγορά εργασίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας και συνεχίζει να αντιμετωπίζει την κρίση κόστους ζωής και μια στάσιμη αγορά εργασίας των νέων. Με αυτά τα κοινωνικά και οικονομικά εμπόδια, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να εξετάσουν στρατηγικές που επικεντρώνονται στην έγκαιρη παρέμβαση στο εκπαιδευτικό σύστημα για τον εντοπισμό και την υποστήριξη όσων διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο να γίνουν NEET, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με προβλήματα συμπεριφοράς, προβλήματα ψυχικής υγείας και αναπηρίες».
Η συν-συγγραφέας, καθηγήτρια Λίντσεϊ Μακμίλαν (Lindsey Macmillan) από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και Ισότητας Ευκαιριών του UCL πρόσθεσε: «Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να υιοθετήσουν μια ολιστική, μακροπρόθεσμη προσέγγιση για να βοηθήσουν τους νέους ενήλικες να μεταβούν από την εφηβεία στην ενηλικίωση. Οι πολιτικές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την αλληλεπίδραση μεταξύ κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου, ψυχικής υγείας, εκπαίδευσης και απασχόλησης.
Αυτό περιλαμβάνει τη διασφάλιση ότι όσοι προέρχονται από τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα θα έχουν πρόσβαση σε οικονομική υποστήριξη και σε Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων ψυχικής υγείας στην παιδική ηλικία. Οι νέοι θα πρέπει να υποστηρίζονται σε όλη τη διάρκεια του σχολείου, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα αναπτύξουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για να αποφοιτήσουν από το εκπαιδευτικό σύστημα και να είναι έτοιμοι για εργασία».
