Πολλαπλούς προβληματισμούς στην ευρύτερη αβέβαιη γεωπολιτική συνθήκη γεννά ο πόλεμος στο Ιράν και η εξάπλωση των επιθέσεων στη Μέση Ανατολή, με την αεροπορική βιομηχανία να πλήττεται άμεσα και τον τουριστικό κόσμο να εκφράζει φόβους για domino effect. Καθώς μάλιστα είναι ακόμη νωρίς για συμπεράσματα, το σύνολο των φορέων τηρεί στάση αναμονής, τονίζοντας ότι όλα θα εξαρτηθούν από την διάρκεια της κρίσης.
Στην περίπτωση των αερομεταφορών βέβαια, οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς με αμέτρητες πτήσεις να έχουν ήδη ακυρωθεί καθώς βασικοί περιφερειακοί αεροπορικοί κόμβοι, όπως το Ντουμπάι, η Ντόχα και το Αμπού Ντάμπι έχουν κλείσει από το Σάββατο μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν και τα ιρανικά αντίποινα με πυραύλους, που εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη την περιοχή.
Σύμφωνα με την πλατφόρμα παρακολούθησης πτήσεων FlightAware μόνο το Σάββατο ακυρώθηκαν σχεδόν 2.800 πτήσεις ενώ ακόμα 3.156 πτήσεις ακυρώθηκαν την Κυριακή. Αντίστοιχα την Δευτέρα μέχρι το μεσημέρι οι ακυρώσεις έφταναν τις 2.093 με τις καθυστερήσεις να αξίζουν τις 8.668. Η συνθήκη αναμένεται να συνεχιστεί μετά και τις δηλώσεις του Ντόναλτν Τραμπ που προέβλεψαν ότι η σύγκρουση μπορεί να διαρκέσει μέχρι και τέσσερις εβδομάδες, με τους παράγοντες του κλάδου να κάνουν λόγο για μία από τις σοβαρότερες διαταραχές στην παγκόσμια αεροπορία, μετά την υγειονομική κρίση.
Στους αερομεταφορείς που πλήττονται περισσότερο συγκαταλέγονται η Emirates, η μεγαλύτερη διεθνής αεροπορική εταιρεία στον κόσμο, η οποία ανέστειλε όλες τις προγραμματισμένες πτήσεις από και προς το Ντουμπάι τουλάχιστον έως και την Τρίτη 3 Μαρτίου 2026 στις 15:00 (τοπική ώρα ΗΑΕ), η Etihad Airways, η οποία προχώρησε σε αναστολή των πτήσεων έως και την Τρίτη το μεσημέρι αλλά και η Qatar Airways, η οποία ανέστειλε τις πτήσεις μέχρι νεωτέρας λόγω του κλεισίματος του εναέριου χώρου του Κατάρ. Να θυμίσουμε ότι σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης αεροπορικών δεδομένων Cirium, οι τρεις προαναφερθείσες μεγάλες αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου — Emirates, Etihad και Qatar Airways — διακινούν συνήθως περίπου 90.000 επιβάτες ημερησίως μέσω των συγκεκριμένων αεροπορικών κόμβων.
Το πλήγμα φυσικά είναι εμφανές και στη χώρα μας, δεδομένου και του ανοίγματος που έχουν πραγματοποιήσει αερομεταφορείς και τουρισμός προς την Ανατολή. Να θυμίσουμε ότι μέχρι στιγμής η Aegean Airlines έχει προχωρήσει σε πλήρη αναστολή δρομολογίων προς Τελ Αβίβ, Ερμπίλ (Βόρειο Ιράκ), Βαγδάτη, Βηρυτό, Ντουμπάι, Αμπου Ντάμπι, Ριάντ και Τζέντα έως και τις πρώτες πρωινές ώρες της 4ης Μαρτίου 2026.
Αντίστοιχα η SKY express ενημέρωσε το επιβατικό κοινό ότι, λόγω αναστολής της λειτουργίας του εναέριου χώρου του Ισραήλ, οι προγραμματισμένες πτήσεις της από τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ATH) προς το Διεθνές Αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν (TLV), καθώς και οι πτήσεις από το Διεθνές Αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν (TLV) προς τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ATH), έως και την Πέμπτη 5 Μαρτίου, ακυρώνονται.
Οι κίνδυνοι αν παραταθεί η σύγκρουση
Με τις πρώτες εκτιμήσεις οικονομολόγοι που εξειδικεύονται στις αερομεταφορές κάνουν λόγο για άμεση ζημία ύψους 1 δισ. και πλέον για τη αεροπορική βιομηχανία, ειδικά αν η κρίση συνεχιστεί.
Οι επιπτώσεις όμως δεν περιορίζονται στις προφανείς, επηρεάζοντας όσους επρόκειτο να ταξιδέψουν αυτή την περίοδο ή και τους χιλιάδες ταξιδιώτες που εγκλωβίστηκαν στην περιοχή, ενώ γίνονται και πιο έντονες λόγω του ρωσοουκρανικού πολέμου που προηγήθηκε. Κι αυτό γιατί η εκεί σύρραξη έχει ήδη οδηγήσει τους αερομεταφορείς σε ανασχεδιασμό των εναέριων οδών προς αποφυγή του εκεί εναέριου χώρου.
«Καθώς οι εμπόλεμες ζώνες αυξάνουν, αυξάνονται και οι επιχειρησιακοί κίνδυνοι με αποτέλεσμα οι αεροπορικές να αναζητούν εναλλακτικές οδούς οι οποίες κατά πάσα πιθανότητα θα αυξήσουν το κόστος των καυσίμων», επισημαίνουν αναλυτές. Ένα κόστος που ούτως ή άλλως αναμένεται υψηλότερο εξαιτίας της σύγκρουσης.
Να σημειωθεί ότι το πετρέλαιο την Δευτέρα αυξήθηκε έως και 13% ενδοσυνεδριακά, φτάνοντας τα υψηλότερα επίπεδα μηνών με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι μπορεί να φτάσει και τα 90-100 δολάρια/βαρέλι, αν η κρίση παραταθεί ή επηρεαστεί το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο μεταφέρεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής. Αν σκεφτεί κανείς ότι τα καύσιμα αποτελούν το 25% με 35% του κόστους λειτουργίας μιας αεροπορικής κατανοεί τις δυνητικές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης σύγκρουσης αλλά και το ενδεχόμενο η αύξηση του λειτουργικού κόστους μπορεί να μετακυληθεί δυνητικά στους επιβάτες.Υπό αυτό πρίσμα ειδικοί αναλυτές τονίζουν ότι το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι το αρχικό σοκ αλλά η διάρκεια της σύρραξης,
«Οι επιπτώσεις είναι πολλαπλές: υπάρχει το άμεσο πρόβλημα της σημερινής ημέρας αλλά και το ντόμινο που δημιουργείται ανάλογα με το πόσο θα διαρκέσει η κατάσταση», ανέφερε ο βρετανός αναλυτής αερομεταφορών Τζον Στρίκλαντ, τονίζοντας ότι οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου, όπως η Emirates και η Qatar Airways, συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους αεροπορικούς μεταφορείς φορτίου παγκοσμίως.
Το domino effect
H διάρκεια της έντασης αποτελεί την κύρια ανησυχία και για τον εγχώριο τουριστικό κόσμο. Παρότι ο κλάδος επαναλαμβάνει ότι έχει μάθει να αντιμετωπίζει απρόβλεπτες καταστάσεις, σε περίπτωση που η ένταση παραταθεί ή τα επεισόδια επεκταθούν και σε περιοχές της Αν. Μεσογείου όπως η Κύπρος, υπάρχει φόβος να επηρεάσει την ταξιδιωτική ψυχολογία και να επιβραδύνει τις κρατήσεις, λίγο πριν την επίσημη έναρξη μιας πολλά υποσχόμενης σεζόν.
Παράλληλα, όπως τονίζουν παράγοντες του κλάδου, επιβράδυνση των κρατήσεων θα μπορούσε να προκαλέσει και μια ενδεχόμενη πληθωριστική κρίση, η οποία μένει κι αυτή να φανεί και είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς, άμεσα συναρτώμενη από το απευκταίο σενάριο της παρατεταμένης σύγκρουσης.
